भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 451, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 451

सप्तमाष्टमनवमभावफलाध्यायः ॥१४॥ ४२५ इदानीं कलत्रत्रययोगमाह - वित्त इति । वित्ते = लग्नाद् द्वितीयभावे पापबहुत्वे = अधिकपापग्रहे सति कलत्रेशे = सप्तमेशे च तथास्थिते = अदृश्येऽस्तङ्गते वा सति केतौ शत्रुभावगते च जातः कलत्रत्रयभाग् भवेत् । अस्मिन्योगे जातस्य स्त्रीत्रयं भवतीति । सर्वा- र्थचिन्तामणावपि कलत्रत्रययोगः- “वित्ते पापबहुत्वे तु कलत्रे वा तथाविधे । तदीशे पापसन्दृष्टे कलत्रत्रयभाग्भवेत्”॥ इति ॥ २० ॥ द्वितीय स्थानमें बहुत पापग्रह हों सप्तमेश भी पाप युक्त हो और शत्रुस्थान (छठे) में केतु हो तो जातककी तीन स्त्रियाँ होवें ॥ २० ॥ केन्द्रत्रिकोणे दारेशे स्वोच्चमित्रस्ववर्गगे । कर्माधिपेन वा दृष्टे बहुस्त्रीसहितो भवेत् ॥ २१ ॥ इदानीं बहुस्त्रीयोगमाह - केन्द्रेति । दारेशे = सप्तमेशे स्वोच्चमित्रस्ववर्गगे सति वा केन्द्रत्रिकोणे ( १।४।७।१०।५।५ ) गतवति वा कर्माधिपेन = कर्म-(दशम-) भावपतिना दृष्टे सति जातो नरः बहुस्त्रीसहितः = अत्यधिककलत्रवान् भवति ॥ २१ ॥ सप्तमेश अपनी उच्चराशि, मित्रगृह, स्ववर्गमें होकर केन्द्रत्रिकोणमें हो वा कर्मेश उसे देखता हो तो जातक बहुत स्त्रीसे युक्त हो ॥ २१ ॥ कलत्राधिपतौ केन्द्रे शुभग्रहानिरीक्षिते । शुभांशे शुभराशौ वा पत्नी व्रतपरायणा ॥ २२ ॥ इदानीं व्रतपरायणां स्त्रियमाह-कलत्रेति । कलत्राधिपतौ = सप्तमेशे केन्द्रे (१।४।७।१०) शुभांशे = शुभग्रहनवांशे, शुभराशौ वा व्यवस्थिते तस्मिन् शुभग्रहेण निरीक्षिते सति जातस्य पत्नी = स्त्री, व्रतपरायणा = पातिव्रत्यैकनियमा भवति ॥ २२ ॥ सप्तमेश केन्द्रमें हो शुभग्रह उसको देखता हो शुभांश वा शुभराशि में हो तो जातक की पत्नी व्रतमें तत्पर रहे (स्त्री पतिभक्त होवे) ॥ २२ ॥ दाराधिपे सोमसुते सपापे नीचारिवर्गे रिपुनाशभावे । पापान्तरे पापदृशा समेते जाया पतिघ्नी कुलनाशिनी स्यात् ॥ २३ ॥ इदानीं पतिघ्नीं स्त्रियमाह - दाराधिप इति । सोमसुते = बुधे दाराधिपे = सप्तमेशे सति सपापे = केनचित्पापग्रहेण सहिते नीचारिवर्गे, रिपुनाश-(६।८) भावे वा गतवति, वा पापान्तरे = पापद्वयमध्यगते (एकेन पापेन संयुक्तः, एकः पापो द्वयाद् द्वितीयोऽन्यो द्वादशे भवेदिति) तस्मिन् पापदृशा समेते वा जातस्य जाया पतिघ्नी = पतिनाशिनी, कुलनाशिनी = वंशोन्मूलिनी च भवेदिति ॥ २३ ॥ सप्तमेश बुध पापग्रहके साथ नीच या शत्रुवर्गका होकर शत्रुभाव या अष्टम भावमें हो, पापग्रहोंके बीचमें हो उसपर पापग्रहकी दृष्टि हो तो उसकी स्त्री पतिको मारनेवाली कुलनाशिनी होवे ॥ २३ ॥ शुभांशे शुभसंदृष्टे नाथे जाया सुवंशजा । पापारूढे पापवर्गे तस्य जाया कुवंशजा ॥ २४ ॥ स्पष्टार्थः ॥ २४ ॥ सप्तमेश शुभांशमें शुभदृष्ट हो तो स्त्री अच्छे वंशकी हो । यदि सप्तमेश पापयुत पापवर्ग में हो तो उसकी स्त्री कुवंशोत्पन्ना होवे ॥ २४ ॥ कामस्थाने सखेटे सितयुतखचरैर्दारसंख्यां वदन्ति स्वोच्चस्थव्योमवासो न भवति गणने शुक्रयुक्तग्रहैर्वा ॥