मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

**राजा—**बाढं जाने । ततः किम् । **गणदासः—**सोऽहममुना हरदत्तेन प्रधानपुरुषसमक्षमयं मे न पादरजसापि तुल्य इत्यधिक्षिप्तः । **हरदत्तः—**देव, अयमेव प्रथमं परिवादकरः । अत्रभवतः किल मम च समुद्रपल्वलयोरिवान्तरमिति । तदत्रभवानिमं मां च शास्त्रे प्रयोगे च विमृशतु । देव एव नौ विशेषज्ञः प्राश्निकः । **विदूषकः—**समत्थं पडिण्णादं । **गणदासः—**प्रथमः कल्पः । अवहितो देवः श्रोतुमर्हति । **राजा—**तिष्ठ यावत् । पक्षपातमत्र देवी मन्यते । तदस्याः पण्डितकौशिकीसहितायाः समक्षमेव न्याय्यो व्यवहारः । **विदूषकः—**सुट्ठु भवं भणादि । **आचार्यौ—**यद्देवाय रोचते । **राजा—**मौद्गल्य, अमुं प्रस्तावं निवेद्य पण्डितकौशिक्या सार्ध- माहूयतां देवी । **कञ्चुकी—**यदाज्ञापयति देवः । (इति निष्क्रम्य सपरिव्राजिकया देव्या सह प्रविष्टः ।) इत इतो भवती । धारिणी—(परिव्राजिकां विलोक्य ।) भअवदि, हरदत्तस्स गण- दासस्स अ संरम्भे कहं पेक्खसि । **परिव्राजिका—**अलं स्वपक्षावसादशङ्कया । न परिहीयते प्रति- वादिनो गणदासः । १. समर्थं प्रतिज्ञातम् । २. सुष्ठु भवान्भणति । ३. भगवति, हरदत्तस्य गणदासस्य च संरम्भे कथं पश्यसि । त्यादि । तीर्थाद्विशिष्टाद्गुरोरभिनयविद्या नाट्यविद्या शिक्षिताभ्यस्ता । दत्तप्रयो- गश्चास्मि । दत्तः शिष्येभ्यः प्रतिपादितः प्रयोगो विनियोगो येन स तथोक्तः ॥ समर्थं प्रतिज्ञातम् ॥ प्रथमः कल्पो मुख्यः पक्षः ॥ न्याय्यो युक्तः । व्यवहारो वि- वादः ॥ सुष्ठु भवान्भणति ॥ भगवति, हरदत्तस्य गणदासस्य च संरम्भे कथं पश्यसि कथं मन्यसे । अनयो कतरस्य पराजयं ^ * * । अलं स्वपक्षे