मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

चतुर्थोऽङ्कः । ८३ बकुलावलिका—१पसीददु भट्टिणी । किं णु खु दहुरा वा- हरन्ति त्ति देवीए पुढवीए देवो वरिसिदुं विरमदि । विदूषकः—२मो दाव । भोदीए दंसणमेत्तेण अत्तभवं पणिवा- दलङ्घणं विसुमरिदो । तुमं उण अज्जवि पसादं ण गेण्हसि । इरावती—३कुविदा दाणिं अहं किं करिस्सं । राजा—अस्थाने कोप इत्यनुपपन्नं त्वयि । तथा हि । कदा मुखं वरतनु कारणादृते तवागतं क्षणमपि कोपपात्रताम् । अपर्वणि ग्रहकलुषेन्दुमण्डला विभावरी कथय कथं भविष्यति ॥ १६ ॥ इरावती—४अट्ठाणेत्ति सुष्ठु वाहरिदं अज्जउत्तेण । अण्णसंकन्तेसु अह्माणं भाअहेएसु जदि उण कुप्पेअं, तदो हस्सा भवेअं । राजा—त्वमन्यथा कल्पयसि । अहं पुनः सत्यमेव कोपस्थानं न पश्यामि । १. प्रसीदतु भट्टिनी । किं नु खलु दर्दुरा व्याहरन्ती देव्या पृथिव्यां देवो वर्षितुं विरमति । २. मा तावत् । भवत्या दर्शनमात्रेणात्रभवान्प्रणिपातलङ्घनं विस्मृतः । त्वं पुनरद्यापि न गृह्णासि । ३. कुपितेदानीमहं किं करिष्यामि । ४. अस्थान इति सुष्ठु व्याहृतमार्यपुत्रेण । अन्यसंक्रान्तेष्वस्माकं भाग- धेयेषु यदि पुनः कुप्येयम्, ततो हास्या भवेयम् । षया संपूर्णा ते प्रतिज्ञा ॥ प्रसीदतु भट्टिनी । किं नु खलु दर्दुरा व्याहरन्त्या- क्रोशन्तीति देव्यां पृथिव्यां देवो वर्षितुं विरमति ॥ मा तावत् । भवत्या दर्शन- मात्रेणात्रभवान्प्रणिपातलङ्घनं विस्मृतः । त्वं पुनरद्यापि प्रसादं न गृह्णासि ॥ कुपितेदानीमहं किं करिष्यामि ॥ कदेति । स्पष्टोऽर्थः ॥ अस्थान इति सुष्ठु व्याहृतमार्यपुत्रेण । अन्यसंक्रान्तेष्वस्माकं भागधेयेषु यदि पुनः कुप्येयम्, ततो