नलचम्पू / दमयन्ती-कथा (त्रिविक्रम भट्ट - विषमपदप्रकाश व्याख्या सहित सम्पूर्ण ७ उच्छ्वास)

२०६ नलचम्पूः । इयं च रसवती देवस्य तया स्वहस्तपल्लवपरिमलनसंस्कृतैः पाकवि- शेषैरलंकृत्य स्वमुद्रया मुद्रिता प्रहिता' इत्यभिधाय व्यरंसीत् ॥ क ॥ राजा तु मनाक्तरलितशिराः 'सस्मितमहो निरतिशयमुदारगम्भी- रमुचितव्यवहारहारि लीलायितं तस्याः, स्पृहणीयपरिमलश्चायमपूर्व इव कोऽपि पाकक्रमः ॥ ख ॥ तथाहि । इदमम्लमप्यनम्लास्वादम्, इदमीषत्कषायमपि मधुरतां नीतंम्, इदमेकरसमप्यनेकरसीकृतम्, इदमतिमृष्टतयाऽमृतमप्यतिशेते, रसे- वत्यामपि रसवती विदर्भराजात्मजा' इति विभावयंस्तांस्तया प्रहिता- न्पाकविशेषानादरेणास्वादयामास ॥ ग ॥ चिन्तितवांश्च 'षड्रसाः किल वैद्येषु भरतेऽष्टौ नवापि वा । तया तु पद्मपत्राक्ष्या सर्वमेकरसीकृतम् ॥ १४ ॥ तथाहि । अग्रस्थामिव चेतसः पुर इव व्यालम्बमानां दृशो- र्जल्पन्तीमिव रुन्धतीमिव मनाङ्मुग्धं हसन्तीमिव । निद्रामुद्रितलोचना अपि वयं तां विश्वरूपायितां पश्यामो बहिरन्तरे निशि दिवा मार्गेषु गेहेषु च ॥ १५ ॥ एवमवधारयन् अतृप्त इव तया प्रहितेषु स्वहस्तपकर्णाकरसविशे- षेषु, असंत्तुष्टस्तत्कथायाम्, आचम्य, चन्दनागुरुपरिमलेन पाण्डुरि- इयं चेति ॥ स्वहस्ताभ्यां परिमलनं यथोचितगन्धद्रव्यक्षेपेण सुरभीकरणम्॥क॥ इदमिति ॥ रसवत्यामपि रसवती रसिका रागिणीति यावत् । तात्पर्यवतीति च ॥ ग ॥ षडिति ॥ एकरसीकृतमुत्कृष्टस्वादीकृतम् । चमत्कृतत्वात् । आत्मविषये ए- कानुरागीकृतं वा । यदनेकरसं तत्कथमेकरसीभवेदिति विरोधं पुनरर्थस्तुशब्द उ- द्भावयति ॥ १४ ॥ तथाहीति ॥ अनेनात्मानुभवसंभावनाद्वारेणैकरसत्वमेव व्यनक्ति ॥ अग्रस्थामिति ॥ विश्वं रूपमस्येति विश्वरूपो हरिः ॥ १५ ॥ एवमिति ॥ उत्तम्भितस्य तत्कालारोपितस्य जङ्गमस्य चित्रकूटाख्यस्यांलि- ङ्गसौधस्य स्कन्धभूमिमारुह्य तस्यामितस्ततः परिक्रामन्, निकटतरे नदीसंभेदोदके १ 'तैस्तैः पाक'. २ 'आनीतम्'. ३ 'मिष्टतया'. ४ 'तद्रसव'. ५ 'तांस्तान्'. ६ 'रसेषु'. ७ 'परिमलपाण्डुरित'.