निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

६६ २ अ० ५ पा० १ खं० । पञ्चमः पादः । [ निघ० ] खदयः (१) । किरणाः (२) । गावः (३) । रश्मयः (४) । अभीशवः (५) । दी- धितयः (६) । गभस्तयः (७) । वनम् (८) । उस्राः (६) । वसवः (१०) । मरीचिपाः (११) । मयूखाः (१२) । सप्त ऋषयः (१३) । साध्याः (१४) । सुपर्णाः (१५) । इति पञ्चदश रश्मि- नामानि ॥ ५ ॥ [ निघ० ] आताः (१) । ओशाः (२) । उपराः (३) । आष्ठाः (४) । काष्ठाः (५) । व्योम (६) । ककुभः (७) । हरितः (८) । इति अष्टौ दिङ् नामानि ॥ ६ ॥ ( खण्ड १ ) [ निरु० ] रश्मिनामानि-उत्तराणि पञ्चदश । 'रश्मिः यमनात् । तेषाम्-आदितः साधारणानि पञ्च अश्वरश्मिभः । दिङ् नामानि उत्त- राणि-अष्टौ । 'दिशः' कस्मात् ? दिशतेः । आसदनात् । अपि वा अभ्यशनात् । तत्र 'काष्ठा' इत्येतद् अनेकस्यापि सत्वस्य भवति । काष्ठा दिशो भवन्ति । क्रान्त्वा