रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

२१६ रसतरङ्गिणी

रूपेषु सदृशः। अधुनाऽस्य भेषजसम्बन्धिनो गुणाः परीक्षणीयाः। रसतन्त्रेषूक्तम्— “चपलो लेखनः सिद्धो देहलोहकरो मतः। रसराजसहायः स्यात्तिक्तोष्णमधुरो मतः॥” तथा— “त्रिदोषघ्नोऽतिवृष्यश्च रसबन्धविधायकः।” अत्र प्रधानो गुणोऽतिवृष्यत्वम्, देहलोहकरत्वञ्च। पश्यन्तु च साम्यंमत्रापि सेलिनियमेन— “Marked effects on the genito-urinary organs and often indicated in elderly men especially for prosta- titis and sexual atony. Great debility, worse heat, easy exhaustion, mental and physical in old age. Debility after exhausting diseases.” लक्षणानि यत्र सेलिनियमस्य प्रयोगः क्रियते—प्रजननमूत्रावयवेषु अतिवीर्यवांश्चपलः प्रायशो वृद्धेषु प्रयुज्यते। विशेषेण पौरुषग्रन्थिप्रदाहे षाण्ढ्ये च। बलाभावोऽतीव दाहः, वार्द्धक्ये स्वल्पेनापि हेतुना मन- सोऽवसादः श्रमश्च, क्षैयकरव्याधिभवं दौर्बल्यञ्च। इति लक्षणसमुदायः प्रयोगस्थानं सेलिनियमस्य। तथा— “Dribbling of semen during sleep. Dribbling of prostatic ffuid. Irritability after coitus loss of sexual power with Lascivious fancies......Semen thin, odor- less sexual neurasthenia. On attempting coition penis rehales.” Dr. William Boericke. शयानस्य शुक्रबिन्दुस्रवणम्, पौरुषग्रन्थिभवरसस्य बिन्दुशः स्रव- णम्, मिथुनीभावानन्तरं क्षोभो ग्लानिर्वा, रत्युत्सुकत्वेऽपि षाण्ढ्यम्, शुक्रधातुश्च नितरां तरलो विगतगन्धश्च, अतिशयस्त्रीगमनेन जातो मनसोऽ वसादः, मैथुनाय प्रवृत्ते ध्वजशैथिल्यम्। तथा च— “Seminal weakness, with erethism and nervous exhaustion: voluntary or involuntary seminal omi- ssions are followed by irritability, mental confusion, headache, almost paralytic weakness of spine, involu- ntary escape of prostatic fluid, dribbling of semen during sleep and after stool and urination increasing