रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

त्रयोदशस्तरङ्गः ३०६

सर्पिषा वा समाख्यातो मक्कलाभिधशूलनुत् ॥ १० ॥ जरणत्रयूषणोपेतो यवक्षारस्तु शीलितः । भोजनादौ तदन्ते च दीपनः पाचनः स्मृतः ॥ ११ ॥ रोहीतकक्षोद्युतस्त्वथवा शरपुंखया । शीलितस्तु यवक्षारो गुल्मप्लीहनिकृन्तनः ॥ १२ ॥ मरिचनागरोपेतो यवजस्तूष्णवारिणा । द्वित्रिवारप्रयोगेण वातशूलं हरेद् भृशम् ॥ १३ ॥ एलासितोपलोपेतः शीलितो यवशूकजः । मूत्रकृच्छ्रं निहन्त्याशु दाहशोथादिसंयुतम् ॥ १४ ॥ गोक्षुरक्वाथसंयुक्तो यवक्षारस्तु शीलितः । शकृद्विघातजं शीघ्रं मूत्रकृच्छ्रं विनाशयेत् ॥ १५ ॥ तक्रेण तु यथाकामं यवक्षारस्तु शोलितः । अश्मरीं नाशयत्याशु मूत्रकृच्छ्रञ्च दारुणम् ॥ १६ ॥ शर्करासंयुतो यव्यः कूष्माण्डस्वरसेन वै । निपीतो नाशयत्याशु मूत्रकृच्छ्रादिकान् गदान् ॥ १७ ॥ अजमोदात्रिकटुककणोपेतो यवोद्भवः । क्षारस्तु भक्षणादाशु वातोत्थोदररोगनुत् ॥ १८ ॥ हिङ्गुत्रिकटुकोपेतः सकुष्ठश्च ससैन्धवः । बीजपूररसैः पीतः प्लीहशूलहरः परम् ॥ १९ ॥ यवक्षारस्तु निम्बूकरसेन परिशीलितः । मूत्रलः स्वेदजनकः स्मृतश्च ज्वरनाशनः ॥ २० ॥ शंखभस्मयुतो यव्यः सव्योषश्च ससैन्धवः । उष्णोदकेन सम्पीतो हन्ति शूलं त्रिदोषजम् ॥ २१ ॥ वासकस्वरसोपेतो यवशूकसमुद्भवः । क्षारस्तु शीलितोऽत्यर्थं बहुमूत्रं निवारयेत् ॥ २२ ॥ बब्बूलस्वरसेनापि तन्निर्यासेन वाशितः । यवजः स्वल्पकालेन त्वौपसर्गिकमेहनुत् ॥ २३ ॥ शिग्रुक्वाथयुतः पीतः सक्षौद्रो यवशूकजः । पार्श्वशूलं बस्तिशूलं हृच्छूलञ्चैव नाशयेत् ॥ २४ ॥ यवक्षारस्तु सततं कटुतैलेन लेपितः ।