भारतकोश
रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

रसतरङ्गिणी (सदानन्द शर्मा - पारद, धातु, उपधातु एवं भस्म रसायन शास्त्र सटीक)

Rasatarangini of Sadananda Sharma with Prasadani Commentary

सदानन्द शर्मा (टीकाकार: पं. हरिदत्त शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished799 पृष्ठ

पृष्ठ 616, कुल 799 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 616

एकविंशस्तरङ्गः ५६१

भी बढ़ जाती है। यदि मूत्र में पहिले अलब्यूमिन ( ओज ) अथवा शर्करा निकलती हों तो वह भी शिलाजीत सेवन से बन्द हो जाती है। शिलामयस्य मात्रा द्विगुञ्जातः समारभ्य वसुगुञ्जामितं परम् । शिलामयं प्रयुञ्जीत बलकालाद्यपेक्षया ॥ ८७ ॥ शिलाजतुनो मात्रा देशकालापेक्षया सप्तमुक्ता। वसुगुञ्जामितं अष्टगुञ्जाप्रमितं यावत्। कर्षमर्धपलं पलं, हीनमध्योत्तमो योगः प्राचीनोक्तो नाधुना हीनबलेषु युक्तः; व्यापद्भयात् । तदेतदाह बलकालाद्यपेक्षयेति ॥ ८७ ॥ भा.टी.—दो रत्ती परिमाण से लेकर आठ रत्ती परिमाण तक, रोगी का बलकाल आदि का ठीक-ठीक ध्यान रखते हुए शिलाजीत की मात्रा का प्रयोग किया जाना चाहिए ॥ ८७ ॥ शिलामयस्य आमयिकः प्रयोगः शिलाजतु क्षौद्रयुतं शीलितं तु द्विगुञ्जकम् । शुक्रबन्धसमुद्भूतं मूत्रकृच्छ्रं निवारयेत् ॥ ८८ ॥ दशमूलकषायेण शिलाजतु सितायुतम् । अष्ठीलिकां वातबस्तिं वातकुण्डलिकां हरेत् ॥ ८६ ॥ वरुणादिकषायेण शीलितस्तु शिलामयः । विनिहन्त्यचिरादेव मूत्राघातमथाश्मरीम् ॥६०॥ अमृताबिकषायेण शीलितं तु शिलाजतु । मूत्राघातं मूत्रकृच्छ्रं नाशयत्यविलम्बितम् ॥ ६१ ॥ ससितं च सकर्पूरं शैलेयं परिशीलितम् । मूत्रातांतं तथा मूत्रजठरञ्च विनाशयेत् ॥ ६२ ॥ गोक्षुर क्वाथसंयुक्ता शिलालाक्षा तु शीलिता । मूत्रकृच्छ्राण्यशेषाणि नाशयेदतिसत्वरम् ॥ ६३ ॥ काकोल्यादिगणोद्दिष्टभेषजैः सह शीलितः । शिलामयो वराशुद्धो वीर्यवृद्धिकरः परम् ॥ ६४ ॥ लोहताप्यघृतक्षौद्राभ्रराजन्तुघ्नसंयुता । शीलिता तु शिलालाक्षा यक्ष्माणमिह नाशयेत् ॥ ६४ ॥