रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)
Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary
गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा
पृष्ठ 298, कुल 584 में से
संदर्भ में पढ़ें( २७२ ) रसेन्द्रसारसंग्रह । पाण्डुसूदन रस । रसं गन्धं मृतं ताम्रं जयपालञ्च गुग्गुलु । समांशमाज्यसंयुक्तां गुटिकां कारयेद्भिषक् ॥ ३९ ॥ एकैकां भक्षयेन्नित्यं पाण्डुशोथप्रशान्तये । शीतलञ्च जलञ्चाम्लं वर्जयेत्पाण्डुसूदने ॥ ४० ॥ पारा, गंधक, तांबा भस्म, जमालगोटेके बीज और गूगल यह सब औषधि समान भाग लेकर घृतमें मर्दन करके यथोक्त मात्राकी गोली बना लेवे । इनमेंसे प्रतिदिन एक एक गोली पाण्डु और शोथरोग शान्त करनेके लिये खावे । इसके सेवन करनेपर शीतल जल और अम्लरसवाले पदार्थोंको त्याग देवे । इसको पाण्डुसूदन रस कहते हैं ॥ ३९ ॥ ४० ॥ मण्डूरवज्र वटक । पञ्चकोलं समरिचं देवदारुफलत्रिकम् । विडंगमुस्तयुक्ताश्च भागास्त्रिपलसम्मिताः ॥ ४१ ॥ यावन्त्येतानि चूर्णानि मण्डूरं द्विगुणं ततः । पक्त्वा चाष्टगुणे मूत्रे घनीभूते तदुद्धरेत् ॥ ४२ ॥ ततोऽक्षमात्रान् वटकान्पिबेत्तक्रेण तक्रभुक् । पाण्डुरोगं जयत्याशु मन्दाग्नित्वमरोचकम् ॥४३ ॥ अर्शांसि ग्रहणीदोषमूरुस्तम्भमथापि वा । क्रिमिं प्लीहानमानाहं गलरोगञ्च नाशयेत् । मण्डूरवज्रनामायं रोगानीकप्रणाशनः ॥ ४४ ॥ पीपल, पीपलामूल, चव्य, चीतेकी जड़, सोंठ, मरिच, देवदारु, हरड़, बहेड़ा, आमला, वायविडंग और नागरमोथा यह प्रत्येक औषधि तीन तीन पल और सब औषधिसे दुगुना मण्डूर लेवे, और मण्डूरस आठगुना गोमूत्र लेवे । प्रथम मण्डूर और गोमूत्रको एकत्र करके '