रसेन्द्रसारसंग्रह (गोपालकृष्ण - पं. रामप्रसाद वैद्य सविस्तार सान्वय हिन्दी टीका सहित)
Rasendra Sara Sangraha of Gopalakrishna with Commentary
गोपालकृष्ण भट्ट (टीकाकार: पं. रामप्रसाद वैद्य) द्वारा
पृष्ठ 457, कुल 584 में से
संदर्भ में पढ़ेंभाषाटीकासहित । (४३१) सहतमें मिलाकर सेवन करे । तथा कफोल्बण रोगमें सहत और घृतके साथ भक्षण करे । इसको वडवाग्नि लोह कहते हैं ॥ ४ ॥ ५ ॥ वडवाग्निरस । शुद्धसूतं समं गन्धं ताम्रं तालं समं समम् । अर्कक्षीरैर्दिनं मद्यं क्षौद्रैर्लेह्यं द्विगुञ्जकम् ॥ वडवाग्निरसो नाम्ना स्थौल्यमाशु नियच्छति ॥ ६ ॥ इति रसेन्द्रसारसंग्रहे स्थौल्याधिकारः । शुद्ध पारा, गंधक, तांबाभस्म और हरिताल यह सब औषधि समान भाग लेकर आकके दूधमें एक दिनतक खरल करके दो दो रत्तीकी गोली बना लेवे । इस औषधिको सहतमें मिलाकर सेवन करनेसे स्थूलता शीघ्र ही नष्ट हो जाती है ॥ ६ ॥ इति स्थौल्याधिकार समाप्त । अथ उदररोगाधिकार । त्रैलोक्यसुन्दर रस । शुद्धसूतं द्विधा गन्धं ताम्राभ्रं सैन्धवं विषम् । कृष्णजीरं विडङ्गञ्च गुडूचीसत्त्वचित्रकम् ॥ १ ॥ उग्रगन्धा यवक्षारं प्रत्येकं कर्षमात्रकम् । निर्गुण्डिकाद्रवैश्चग्निबीजपूरद्रवैर्दिनम् ॥ २ ॥ मर्दयेच्छोषयेत्सोऽयं रसस्त्रैलोक्यसुन्दरः । गुञ्जाद्वयं घृतैर्लेह्यं वातोदरकुलान्तकम् ॥ ३ ॥ वह्निचूर्णं यवक्षारं प्रत्येकञ्च पलद्वयम् । घृतंप्रस्थं विपक्तव्यं गोमूत्रैश्च चतुर्गुणैः ॥ घृतावशेषं कर्त्तव्यं कर्षमात्रं पिबेदनु ॥ ४ ॥