रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

तृतीयोऽङ्कः 293 Ch. of voice.—बाणैः पञ्चभिः...नीयतेः......असङ्ख्येन जनेन यथाविधेन ......लक्ष्म्या वा...येन...गतेन...दृष्टेन तेन ।...विप्रतीपेन...इमं' विद्धं'...कामिजनम्... अशरणम् नीतवान् त्वं पश्यताम् । एवंविधावस्थम्—Put to such a condition. एवं विधा यस्याः ( बहु ) सा । एवं विधा अवस्था यस्य ( बहु ) तम् । Adj. to आत्मानम् । अन्तर्गूढकोप etc.—Adj. to देव्याः । अन्तर् गूढः (सुप्सुपा ) तादृशः कोपसम्भारः यस्याः ( बहु ) तस्याः । कोपस्य सम्भारः ( ६षीतत् ) ; सम्—भृ + घञ् = सम्भारः mass ; “सम्भारः सम्भृतौ गणः”—हेमचन्द्रः । लोचनगोचरताम्—Adj. to सागरिकाम् । लोचनयोः गोचरः ( ६षीतत् ) तं गता ( २यातत् ) ताम् । गावः इन्द्रियाणि चरन्त्यस्मिन् इति गो—चर + घः अधिकरण- वाच्ये । गोचर means विषय ( object ) तपस्विनीम्—Poor, wretched. “तपस्वी तापसे चानुकम्प्ये त्रिषु”—मेदिनी । तपस् + विनि स्त्रियां ङीप् । P. 228. Sl. 4. ह्रिया—Out of shame ; हेतौ ३या । ह्री + क्विप् = ह्रीः । सर्व्वस्य—६ष्ठी by the rule “क्तस्य च वर्त्तमाने” in connection with विदिता which ends in क्त here in the present tense. आत्मविषयाम्—Adj. to कथाम् । आत्मा विषयः यस्याः ( बहु ) ताम् । सखीषु—७मी by the rule—“यस्य च भावेन भावलक्षणम् ।” स्मेरासु—स्मि + र स्त्रियां टाप् । Adj. to सखीषु । Smiling. N. B.—When her friends smiled Ságariká thought that they were smiling with reference to her clandestine love in- trigue. So her bashfulness doubly increased. हृदयनिहित etc.—Adj. to प्रिया । हृदये निहितः ( ७मीतत् ) तादृशः आतङ्कः ( कर्मधा ) तेन विधुरा ( ३यातत् ) । विगता धूः यस्याः ( बहु ) सा = विधुरा, distressed. “विधुरं तु प्रविश्लेषे विकले विधुरा पुनः”—हेमचन्द्रः ।