रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

तृतीयोऽङ्कः 307 his stand on a lofty place and raises up his hand to wreak vengeance on his opponent, so the moon being outshadowed by the beauty of Ságariká's face is going up the mountain scattering his (handlike) rays upwards and thus he appears to be longing for taking revenge for the injury done to him. By this the excellence of the beauty of the face of the heroine, surpassing that of the moon, is indicated. The metre is आर्या । The figure of speech is उत्प्रेक्षा and समासोक्तिः । Ch. of Voice....कान्तिसर्व्वस्वेन......ऊर्ध्वकरेण...स्थितेन...निशानाथेन (भूयते) (or निशानाथेन स्थितम्) ॥१०॥ जडत्वम्—(1) मूर्खत्वम् or (2) जलमयत्वम् । The moon is said to be formed of water : cf. “सलिलमये शशिनि रवेर्दीधितयो मूर्च्छितास्तमो नैशं क्षपयन्ति ।” In the हरिवंश also the moon is described to have originated from the tears of the eyes of the sage अत्रि । Cf. “पिता सोमस्य वै राजन् जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसात् पूर्वं प्रजासर्गं विधित्सतः ॥ ... ... ... अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं महत् पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम् । ततोर्ध्व रेतसस्तस्य स्थितस्यानिमिषस्य च । सोमत्वं तनूरापेदे महासत्त्वस्य भारत ॥ ऊर्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमत्वं भावितात्मनः । नेत्राभ्यां वारि सुस्राव दशधा द्योतयद्दिशः । तं गर्भं विधिना दृष्ट्वा दश देव्यो दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च ताः समशक्नुवन् ॥