रत्नावली नाटिका (सम्राट हर्षवर्धन - शास्त्रीय नाटिका रत्न सम्पूर्ण ४ अङ्क सान्वय सटीक)

चतुर्थोऽङ्कः 395. तेषां मार्गाः ( ६ष्ठीतत् ) तैः । मार्गण means "arrow"—"कलम्बमार्गणशराः"— अमरः । The metre is वसन्ततिलकम् । The figure of speech is उत्प्रेक्षा । Ch. of voice—...तन्वा......अमुया...मन्यते......प्रियतमया......प्रविष्टया ( भूयते or, हृदयं प्रविष्टम् ) ॥२॥ विश्रामस्थानम्—विश्रामस्य स्थानम् ( ६ष्ठीतत् ) ; the form विश्राम is erroneous according to Pánini. The proper form is विश्रम । The unjustifiability of the form is referred to in काशिका—"सूर्य- विश्रामभूमिरित्येवमादिकं प्रयोगम् अन्याय्यमेव मन्यते इति" । निर्भरोत् etc.—निर् निःशेषेण भरः यस्यां सा ( बहु ) निर्भरा उत्कण्ठा ( कर्मधा ) तेन परिच्छामः ( ३यातत् ) तम् । परि — क्षै + क्त = परिच्छामः, ema- ciated ; cf. “एवमुत्सुकोऽपि प्रियदर्शनो देवः”—Shákuntala, VI. P. 329. Sl. 3. अदक्षिणम्—Not generous. न दक्षिणः ( नञ्तत् ) तम् । “दक्षिणे सरलोदारौ”—अमरः । N. B. The King says so because he could not yet follow Ságariká to her fate, inspite of his hearing that something calamitous has happened to his beloved. मूषिताः—Deprived ; मुष ( to steal ) + कर्मणि क्त । Conj. मुष्णाति etc. ( क्र्यादि ) । The metre is वसन्ततिलक । The figure of speech is दीपक mingled with काव्यलिङ्ग । P. 330. निरनुरोधिता—The state of being in want of regard. निर् — अनु + रुध् + णिनि स्त्रियामीप् = निरनुरोधिनी, तस्याः भावः इति निरनुरोधिनी

• तल् ( भावे ) + टाप् स्त्रियाम् । Sl. 4. In this shloka the King observing the jewel- necklace offered by Vidushaka, means to say that the necklace