समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

३१८ समराङ्गणसूत्रधारे प्रासादस्यानुसारेण भवेद् द्वारं शुभावहम् । अथातः प्रोच्यते सम्यग् द्वारमानमनुक्रमात् ॥ १२६ ॥ ज्येष्ठमध्यकनिष्ठानां द्रव्यं² स्तम्भानुसङ्गतम् । एकहस्ते भवेद् द्वारं प्रासादे षोडशाङ्गुलम् ॥ १२७ ॥ द्विकरे द्विगुणं तत् स्यात् त्रिकरे द्विकरं शुभम् । चतुष्करे चतुःषष्टिरङ्गुलानि प्रशस्यते ॥ १२८ ॥ अत ऊर्ध्वं प्रतिकरं त्र्यङ्गुला वृद्धिरिष्यते । द्वारोदयकरैस्तुल्यान्यङ्गुलानि नियोजयेत् ॥ १२९ ॥ ( पोह्यांजयन्यान्यार्ध ? ) ध्रुवके चतुर( र ? )ङ्गुले । विस्तारो द्विगुणस्तस्य स्तम्भपिण्डं स एव हि ॥ १३० ॥ एकद्वित्रिचतुष्पञ्चषट्सप्तककरावधिं⁵ । द्वारविस्तारभागेन स्तम्भः सम्यग् विधीयते ॥ १३१ ॥ चतुर्भागेन कर्तव्या सीमास्तम्भः प्रमाणतः( ? ) । तथा स्तम्भस्य बाहुल्याच्चतुर्भागविभागविनाँ ( ? ) ॥ १३२ ॥ +⁸ भागौ तत्र कर्तव्यौ हीरग्रहणमुच्छ्रितम् । भागत्रयेण कर्तव्यः पट्टस्य च समुच्छ्रयः ॥ १३३ ॥¹⁰ भागेनैकैन नीश्यानव्यविस्तारं भत्रिभागरुद्यकिम् ( ? ) । पट्टहस्ते विधातव्यमङ्गुलद्वयनिर्गमम् ॥ १३४ ॥ +¹² ऽ + + + + स्तारः स्तम्भतुल्यः प्रशस्यते । एकैकमङ्गुलं ( लौं ? )पट्टपार्श्वयोरधिकस्ततः ॥ १३५ ॥ पट्टै¹⁴दस्य विस्तारः( ? )कार्यश्चतुर्भागविभाजितैः । भागेनैकैन चोत्सेधस्तुलाधारणमिष्यते ॥ १३६ ॥ १ द. मुपक्रं । २ द. व्य । ३ द. पेया बाह्त्य सेन्यर्थ धुं । ४ द. ण्ड । ५ द. धिः । ६ द. म्मप्रं । ७ द. विभाजितौ । ८ द. द्वौ भागौ तत्र कर्तव्यं । ९ द. पदस्य । १० द. स्तंभपिंडत्रि- भागेन पदस्य यदि वोच्छ्रयः । ११ द. भागेनैकैन तीरं स्याद्द्वास्तंभत्रिभागिकं । पदतस्तद्विधातव्यं त्र्यंगुल- द्वयनिर्गमम् ॥ १२ द. स्तंभशीर्षस्य विस्तारः । १३ द. पाट्ः । १४ द. पदस्य विस्तरः काँ । १५ द. तान् ।