भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 498, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 498

विमानादिचतुष्षष्टिप्रसादलक्षणं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः । ४३५ १तिलकानां तथोच्छ्रायो विधानव्यो द्विभागिकः । तिलकस्य शिरोघण्टां चैकसूत्रेण मापयेत् ॥ १२॥ जङ्घामानत्रिभागेन खुरपिण्डीं प्रकल्पयेत् । खुरकं वेदिबन्धं च समसूत्रेण मापयेत् ॥ १३॥ ३जङ्घामानत्रिभागेन खुरपिण्डीं प्रकल्पयेत् । खुरकं वेदिबन्धं च समसूत्रेण सूत्रयेत् ॥ १४॥ द्वितीयभूमिकोत्सेधं सिंहकर्ण विभूषयेत् । मस्तके घण्टया युक्ता चतुर्भागोच्छ्रिता च सा ॥ १५॥ ततस्तृतीयभूत्सेधः पदतुल्यांशवर्जितः । चतुर्थी भूमिका कार्या सार्धभागत्रयोच्छ्रिता ॥ १६॥ मञ्जरीस्तम्भयोर्मध्ये सवातायनमेखला । द्वितीया भूमिका या सा सिंहकर्णैरलङ्कृता ॥ १७॥ तस्या द्वारं विधातव्यं कपाटद्वयसंयुतम् । (स्याद्वर्द्वात् ?) पाटितं द्वारं तृतीयायां सदा भुवि ॥ १८॥ पादे(दो) नद्विपदोत्सेधा तदूर्ध्वं वेदिमेखला । कैरवाणां दलैर्युक्ता कर्तव्या दृष्टिहारिभिः ॥ १९॥ वेदिका पञ्चविस्तारा कार्या भागसमुच्छ्रिता । ग्रीवार्धभागिकोत्सेधा घण्टैकं११ भागमुच्छ्रिता१२ ॥ २०॥ पञ्चभाग + विस्तारा घण्टाकोटिर्विधीयते । (कुमान्दं ?)वेदिबन्धं च घण्टाग्रं मस्तकोदयम् ॥ २१॥ मापयेत् समसूत्रेण समन्ताद् भूमिपञ्चके । व्यार्रार्धहस्तसङ्ख्यानि(प्रवेशो ?) प्रथमं क्षितेः ॥ २२॥ अङ्गुलानि तदा ह्यर्थौ द्वितीयायाः प्रकीर्त्तिताः (?)। संयोगादनयोर्यः१६ स्यात् तृतीयायास्तमादिशेत् ॥ २३॥ १ द. वि. । २ द. सूत्र । ३ द. अयं श्लोकः नास्ति । ४ द. सिंहं कर्णे विं० । ५ द. ताः । ६ द. ताः । ७ द. संपुटं । ८ द. स्यादर्द्धोद्घाटितं । ९ द. द्वि । १० द. चो । ११ द. के । १२ द. प्रतौ इतः परं "ग्रीवार्ध भागिकोत्सेधां घण्टैकं भाग मुच्छ्रिता ॥” अयं अधिकः पाठः । १३ द. कुमदं । १४ द. शः । १५ द. तः । १६ द. र्यन् ।