भारतकोश
समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

समराङ्गणसूत्रधार (महाराज भोज - वास्तु, स्थापत्य एवं यंत्र शास्त्र)

Samarangana Sutradhara of Raja Bhoja

धाराधिपति महाराज भोज / प्रो. पुष्पेन्द्र कुमार द्वारा

DevanagariHindipublished726 पृष्ठ

पृष्ठ 585, कुल 726 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 585

५२४ समराङ्गणसूत्रधारे

घण्टा॑या विस्तरः कार्यस्तं भजेत् षड्भिरंशकैः । चतुर्भिः कन्दविस्तारात्² ++++++++ ॥ १५६ ॥ सार्धभागः समुत्सेधः कलशस्य तदर्धतः । शिखरस्य त्रिभागेन शुकनासा³ विधीयते ॥ १५७ ॥ विस्तौरा(दू)⁴ गर्भमानेन हीनौ⁵ वाष्टांशतो भवेत् । (विस्ताराथ सपादेन ?) शूरसेनस्तदूर्ध्वतः ॥ १५८ ॥ द्वितीयभूमिकातुल्य आद्यभूमेः स ऊर्ध्वतः । शालाविस्ता॑रतुल्यास्तु शूरसेनास्त्रयो मताः ॥ १५९ ॥ शाला नागरिकाश्चाष्टौ ग्राहग्रासविराजिताः । य इमं कारयेद् धन्यः प्रासादं स्वस्तिकं शुभम् ॥ १६० ॥ तस्यानुजन्म(शार्तानां ?) खस्तिश्रीभोजनं भवेत् । स्वस्तिकप्रासादः ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामो वज्रस्वस्तिकसंज्ञितम् ॥ १६१ ॥ प्रासादं लक्षणोपेतं शक्रादिसु॑रवल्लभम् । पूर्वोक्तलक्षणोपेते स्वस्तिके(दैवमध्यदे¹¹ ?) ॥ १६२ ॥ भद्रे शृङ्गं प्रदातव्यं तीक्ष्णाग्रं सुमनोरमम् । पुरस्तान्मण्डपं कुर्यात् सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ १६३ ॥ इत्येष कथितः सम्यग् वज्रस्वस्तिकसंज्ञितैः¹² । य इमं कारयेद् धन्यः प्रासादं¹³ सर्वकामदम् ॥ १६४ ॥ स स्याद् भोग्यः सुरस्त्रीणामैन्द्रं च पदमश्नुते । वज्रस्वस्तिकप्रासादः ॥ अथ हर्म्यतलं ब्रूमः प्रासादं मण्डनं भुवः ॥ १६५ ॥ चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विस्तारायामतः समे¹⁴ । कर्णार्धसूत्रपातेन तस्मिन् वृत्तं समालिखेत् ॥ १६६ ॥


१ द. 'ष्ट । २ द. रोग्रीवा पंचाशविस्तरात् । ३ द. शो । ४ द. विस्तरा । ५ द. नो । ६ द. स्त । ७ द. युद्धं । ८ द. 'ता' स्थाने 'ला' पञ्चते । ९ द. भोंजनं श्ववेत् । १० द. पुरवल्लभां । ११ द. दे । १२ द. तं । १३ द. दः । १४ द. मं ।