सिद्धान्तशिरोमणि: गोलाध्याय (भास्कराचार्य - मरीचि भाष्य एवं पं. केदारदत्त जोशी सविस्तार व्याख्या)

४२६ गोलाध्याये तदेष्टकालिकोन्नतांशैः किमित्यनुपति(पा)तोपपन्नमुन्नतत्ववसंगुणं द्युदलमित्यादि। दृग्वृत्तस्य तत्तत्काले भिन्नभिन्नवृत्ताकारत्वसंभवेनानेकवृत्तरूपतयाऽभीष्टमध्याह्नकालयोस्तस्य विस- दृशत्वेनैकरूपत्वाभावान्नपातासंभवः। अत एव मध्याह्नोद्यतांशतुल्याभीष्टोन्नतांशे तु, दिनार्धतुल्यमुन्नतदृग्वृत्तस्यैकरूपत्वेनोक्तानुपातादुपपद्यते। साधारणंशानुपानस्य स्थूल- त्वात्स्थूला इत्युक्तम्। यत्त्वेवमवगतस्य दिनार्धस्य प्रत्यहमन्यादृक्ते(क्त्वे)नानियतत्वेन पुरस्कृत्य मं(य)न्त्रेणानेनानेहसः साधनमशक्यं यतोऽनियतस्य साधकत्वाभावेनास्य नियत- द्युरात्रदेशनिरक्षदिनार्धप्रायेण नवतिमितोन्नताभागेषु पञ्चदशघटिकाभिः सकलदेश- मध्यदिनार्धरूपाभिरेवाङ्कनादिति स्थूलबीजमाहुस्त