सुन्दर विलास (सन्त सुन्दरदास जी - अद्वैत वेदान्त एवं ज्ञान-भक्ति काव्य सटीक)

२७० (७) कमल-हृदय, मन। पानी-भगवत्प्रेम। सूर- ब्रह्मज्ञान। शीतलता-शान्ति। (८) हस-सत्वगुण। ब्रह्मा-रजोगुण। गरुड-रजोगुण। हरि-सत्त्वगुण। बैल-शरीर। शिव-आत्मा। देव-आत्मज्ञान। पाती-देहासक्ति। जरख-मन। डायन-विषयासक्ति। पानी- राग। अ गीठी-सुख दुख। (६) कपडा-शरीर । धोवी-मन । माटी-तृष्णा । कुम्हार-जीवात्मा। सूई-स्वरूप स्मृति । दरजी-जीवात्मा। सीवे-ब्रह्म से मिलावे । सोना-प्रभुस्मरण । सुनार-मन । लकरी-ध्यान । बढई-जीव । छीले-कर्मका क्षय करे । खाल-प्राणायामकी-धोकनी । लुहार-प्राणी । (१०) घर-शरीर । मिठाई-विषयानन्द । लोन- ब्रह्मानन्द। पर्वत-अज्ञान का । धौन-पवन ज्ञान का । (११) रजनी-प्रवृत्ति । दिवस-निवृत्ति । तेल-ब्रह्म चिंतन । दीपक-ज्ञान । बाति-बत्ती, पचभूत । पानी-उपासना निगुरा-निर्गुण । (१२) मेघ-भगवत्प्रेम । धार-भनकी धारा । मेरु- अहकार । नदी-सासारिक आसक्ति । बीजली-रजोगुणी तमोगुणी बुद्धि । कासा-सत्वगुण । कुटुम्ब-शुभाशुभ सस्कार ।

२७१ (१३) वाडी-कर्म । माली-जीव । हाली-मन । खेत-शरीर । हस-जीवात्मा । श्यामरग-प्रभु प्रेम । भ्रमर-मन । शशिहरि-चन्द्रमा, मन । राहु-रजोगुण तमोगुण । सूर-ज्ञान का सूर्य । केतु-अज्ञान । सगुरा-सगुण ससार । निगुरा-निर्गुण ब्रह्म । (१४) अग्नि-विरहाग्नि । लकडी-प्रभु प्राप्ति की लालसा ! पानी-ध्यान । घीव-प्रभुदर्शन । (१५) पात्र-शुद्ध हृदय । झोली-सात्विक विचार । योगी-जिज्ञासु । भिक्षा-ब्रह्मानुभव । जगत-ससारी जन । जागे-प्रवृत्ति मे रहे । गोरख-सतजन । सोवे-समाधि लगावे । भिक्षा-ब्रह्मानुभूति । (१६) निदंयी-निर्मोही । पशुघातक-इन्द्रियसयमी । दयावत-इन्द्रियासक्त । लोभी-जिज्ञासु । निर्लोभी-ईश्वर विमुख । मिथ्यावादी-जगत को मिथ्या मानने वाला । सत्य कहे-जगत को सत्य समझने वाला । धूप-आत्म ज्ञान । शीतलता-शान्ति । (१७) माई-मोहमाया । वाप-देहाध्यास । उमदानी- उमगती हुई । धी-बुद्धि । खसम-पति, परमेश्वर । बहू विचारी-विचारशील बुद्धि । बखतावर-शिक्षक । सास- मनोवृत्ति । भाई-ब्रह्मज्ञान । कुटुम्ब-वासना, ससार ।

२७२ (१८) परधन-श्रात्मानुभव । परनिन्दा अनात्म निवृत्ति । परधी-ईश्वर विश्वास । मास-ब्रह्मानन्द । मदिरा-श्रात्म चितन । अकर्म-निष्काम कर्म । कर्म-सकाम कर्म । (१६) बढई-गुरुदेव । चरखा-चित्त । बहू-ब्रह्मबुद्धि । सास-स्मृति । नैंन्हू तार-सहज समाधि । पूनी-स्वानुभूति । जुलाहा-जीवात्मा । ऊ ची जाति-ब्रह्म से एकता । (२०) कुमारी कन्या-गुरुज्ञानरहित बुद्धि । घर-घर फिरे-भटकती है । वेश्या-विषयासक्त । पतिव्रता-परमात्म परायण । एक पुरुष-परमात्मा । पापी-जितेन्द्रिय । धर्म- इन्द्रियासक्ति । (२१) विप्र-ज्ञानी संत । रसोई-भजनभाव । चौका- शम, यम, उपरति, तितिक्षा । लकड़ी-ध्यानवृत्ति । चूल्हा-चित्त । रोटी-नामरटन, जप । लकड़ी-ध्यान । तवा- मन । खिचरी-ब्रह्मबुद्धि । हुण्डिया-माया । आक धतूरा- कामक्रोधादि मनोविकार । (२२) बैल-कर्तृत्वाभिमानी जीव । उलटि-कर्तृत्वाभि मान छोडकर । नायक-मन बुद्धि को । लांद्यो-कर्तव्य सौंप दिया । सत्य-परमात्मा । सौदा-ब्रह्मप्राप्ति का । दिसतर- परदेश । नायकनी-बुद्धि ।

२७३ (२३) वनिक-व्यापारी, जीव । बनजी-व्यापार ईश्वर भक्ति का । तावडा-सुखदु;ख का । भली वस्तु-ईश्वर भजन, सत्कर्म । गठरिया बाधी-पुण्य की कमाई की । लेखा-जीवन का हिसाब । बरी-ब्रह्मरूपी वटवृक्ष । बैल अहकार । पूंजी- तत्त्वज्ञान की कमाई । (२४) पहरायत-पहरेदार व्यवहार बुद्धि । शाह-जीव । चोर-वैराग्य बुद्धि या रामनाम । कोतवाल-मन । राजा- अहकार या जीव । गाव-हृदय या ससार । शोर-प्रशंसा । प्रजा-दैवीगुण या मन, प्राण, इन्द्रिय । नगरी-शरीर । (२५) राजा-जीवात्मा । विपत्ति-सासारिक तृष्णाएं । घर घर-नाना योनि या इन्द्रिया । पाव-शुभाशुभ कर्म या सकल्प । घोडा-शरीर । बीख-मन की चाल । आक- इरड-संसार के विषय । सुख-रस । रसभरे ईख-ईश्वर भक्ति । (२६) पानी-ईश्वर प्रेम ; अग्नि-ब्रह्मज्ञान या विरह । (२७) खसम-जीव । जोरू-विषयलालसा या ब्राह्म वृत्ति । (२८) पथी-मुमुक्षुजीव, संत पुरुष । पंथ-ज्ञान भक्ति का मार्ग । निर्भय देश-अद्वैत ब्रह्मस्वरूप । दुष्काल-जन्म- मरण का चक्कर । सुभिक्ष-अखण्ड ब्रह्मानन्द । (२९) अहेरी-मुमुक्षु संत । वन-ससार या शरीर । शिकार-मन पर विजय या ब्रह्मप्राप्ति । सिंह व्याघ्र मृग-

२७४ काम क्रोध लोभादि । राजा-राम, परमात्मा । धनुष-ध्यान या रामनाम । कमर-हृदय । तरकस-बाण, विचार । सावज- शिकार, मन । जुहार-निवेदन, अर्पण । (३०) शुक-ज्ञानी गुरुदेव । कोकिल-कोयल, विचार- वान पुरुष । सारस-अविवेकी व्यक्ति । हंस-विवेकी जन । मुक्ताफल-गूढ, सार अर्थ । मानसरोवर-हृदय । न्हाहि-प्रसन्न होते है । करक-दोष । (३१) द्विज-ब्राह्मण, जीव । भ्रष्टक्रिया-सांसारिक भोगविलास । ठोर-परमपद, परमानन्द ।

प्रदान की गई छवि पूरी तरह से रिक्त (blank/white) है, इसमें कोई पाठ (text) दिखाई नहीं दे रहा है। कृपया सही या स्पष्ट छवि पुनः अपलोड करें।