भारतकोश
तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

Taittiriya Aranyaka Hindi

महर्षि वैशम्पायन द्वारा

स्रोत: Taittiriya Aranyaka with Sayana Bhashya and Hindi Translation (उद्गम)

DevanagariHindipublished940 पृष्ठ

पृष्ठ 451, कुल 940 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 451

४१६ तैत्तिरीये आरण्यके

ग्निर॒ग्निना॑गतः॑। सं दे॒वेन॑ सवि॒त्रा। संꣳ॒सूर्य्ये॑ण रोच- ते(२) ॥ १ ॥

यति" इति। (५ प्र०। ६ अनु०। १६ म०)। 'अस्मै' यजमानार्थं, वसन्तसम्बन्धिनावृतववयवौ चैत्रवैशाखमासौ खोचितभोगप्रदा- नसमर्थौ करोति ॥

अथ ग्रीष्मर्त्तुरूपेण स्तावकं मन्त्रमाह। (२)"समग्निरग्निना- गत • संꣳसूर्य्येण रोचते"(२) इति। अग्निशब्दाभ्यामत्युष्णौ ग्रीष्मावयवौ ज्येष्ठाषाढमासौ विवक्षितौ। तत्रैक 'अग्निः' ज्येष्ठ- मासरूपः, द्वितीयेन 'अग्निना' आषाढमासरूपेण, 'सं' 'गतः' अभूत्, तदुभयमासवर्त्तिनावादित्यो सवितृसूर्य्यशब्दाभ्यां विव- क्ष्येते। अयं महावीराख्यो देवो ज्येष्ठमासे 'सवित्रा' 'सं' 'गतः' आषाढमासे 'सूर्य्येण' 'सं'-गत्य 'रोचते' ॥

अस्य मन्त्रस्य ग्रीष्मर्त्तुपरतां दर्शयति। "समग्निरग्निनाग- तेत्याह ॥ ५ ॥ ग्रैष्मावेवास्मा ऋतू कल्पयति" इति। (५ प्र०। ६ अनु०। १७ म०)। वसन्तवाक्यवद्व्याख्येयं ॥

तस्यैव* मन्त्रस्यार्थान्तरं दर्शयति। "समग्निरग्निनागतेत्याह। अग्निर्ह्यैवैषोऽग्निना सङ्गच्छते" इति। (५ प्र०। ६ अनु०। १८ म०)। 'एषः' महावीररूपः, 'अग्निः' आदित्यरूपेण 'अग्निना' सङ्ग- च्छते, इत्ययमर्थः प्रसिद्धः ॥

* अस्यैव इति तै० पु० पाठः