४७०	तैत्तिरीये आरण्यके

त्वा॒ सूर्य्य॑स्य र॒श्मये॑ वृष्टिवन॑ये जुहोमि^(१६)। ^(१७)मधु॑

सति सम्पूर्णत्वाभावात् प्रत्यचः 'वषट्कारः' । 'न' भवति अंश एव ततः सद्भावात् परोक्षस्तिरोहितः, 'वषट्कारः' 'भवति' ततः सम्पूर्ण'वषट्कारः' 'न' गतसारः, एकदेशस्यापि विद्य- मानत्वात् । वज्रसद्भावेन 'रक्षांसि' अपि 'यज्ञं' 'न' विना- शयन्ति ॥

कल्पः । स्वाहा त्वा सूर्य्यस्य रश्मये वृष्टिवनये जुहोमीत्यु- द्यन्तमुष्माणमनुमन्त्रयत इति । (१६ मन्त्रः) । 'वृष्टिवनये' वृष्टि- प्रदानाय, 'सूर्य्यस्य रश्मये' हे ऊष्मन् त्वां, 'स्वाहा' 'जुहोमि' स्वाहाकारयोग्यामाहुतिं द्रव्यं कृत्वा 'जुहोमि' ॥

सूर्य्यायेत्यनुक्त्वा रश्मय इत्युक्तेस्तात्पर्य्यं दर्शयति । “स्वाहा त्वा सूर्य्यस्य रश्मये वृष्टिवनये जुहोमीत्याह । यो वा अस्य पुष्णो रश्मिः । स वृष्टिवनिः । तस्मा एवैनं जुहोति” इति । (५ प्र०। ७ अ०। १२ म०) । सूर्य्यो न साक्षाद्वृष्टिं प्रयच्छति किन्तु पुष्णरश्मिद्वारा अतः साक्षात् 'रश्मये' एव वृष्टिप्रदानाय, आहुतिर्युक्ता ॥

कल्पः । मधु हविरसीत्यजापय इति । (१७ मन्त्रः) । महावीर आनयतीत्यनुवर्त्तते । हे अजाक्षीर, त्वं मधुरं, 'हविः' 'असि' ॥

स्वादुकर्त्तुं मधुशब्दप्रयोग इति दर्शयति । “मधु हविर- सीत्याह । स्वदयत्येवैनं” इति । (५ प्र०। ७ अ०। २४ म०) ॥