तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५२४ तैत्तिरीये आरण्यके

दुदामयेद् वृष्टिकामस्य। एता वा अपामनुज्जावर्या* नाम।
यद्दर्भाः। असौ खलु वा आदित्य इतो वृष्टिमुदीरयति।
अमावेवास्मा आदित्यो वृष्टिं नियच्छति। ता आपो नियता
धन्वना यन्ति" इति ॥ ६॥ (५ प्र० । २ ० अ० । २० म०) । यस्मि-
न्देशे 'दर्भाः', 'उपदीकसन्तताः' स्तम्बेरविच्छिन्नाः,† भवन्ति।
वृष्टिकामः तत्र 'उदामयेत्'। य एते दर्भाः 'एताः', एव 'अपां',
'अनुज्जावर्याः' इत्येतन्नामभाजो भवन्ति, 'अनुज्जाः' अनुक्रम-
गताः प्रवाहाः, तद्युक्ता नद्यः 'अनुज्जावर्याः'। आपो वै दर्भा
इति श्रुत्यन्तरात् दर्भाणामविच्छिन्नप्रवाहोपेतनदीरूपत्वं। प्रव-
र्ग्यस्यादित्यरूपत्वादादित्यवद् वृष्टिप्रदः। अतो दर्भेषु तदु-
द्वासने सति 'आदित्यः', द्युलोकाद् 'वृष्टिं', प्रेरयति। 'ताः'
च 'आपः', 'धन्वना' मरुद्गणेन सह, 'नियताः', प्रवर्त्तन्ते ॥

गोः पयः, उत्तरवेदिः, आसते, स्थापयति, घर्म्मः, यन्ति ॥

इति पञ्चमप्रपाठके दशमोऽनुवाकः ॥ १० ॥

इति सायनाचार्य्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरा-
रण्यके चतुर्थप्रपाठके एकादशोऽनुवाकः ॥ ११ ॥

---

* अपाममृम्भाभावर्य इति B, E, G, I, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः।
अपामनुम्स्यावर्येति J, चिह्नितपुस्तकपाठः।
† स्तम्ब एव विच्छिन्ना इति D चिह्नितपुस्तकपाठः। स्तम्बरविच्छिन्ना इति E चिह्नितपुस्तकपाठः।