तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके १ अनुवाकः । ७७६

होत् । तन्मे॒ वरु॑णो॒ राजा॑ पा॒णिना॑ ह्यव॒मर्‌श॑तु^{(५१)} । ^{(५२)}सोऽह॒मपा॑पो वि॒रजो॒ निर्मु॑क्तो मुक्तकि॒ल्बिषः॑ । ना- क॑स्य पृ॒ष्ठमा॒रुह्य॒ गच्छे॑द्ब्रह्म॑सलोक॒ताम्^{(५२)} । ^{(५३)}यश्चा॒प्सु वरु॑णः॒ स पु॒नात्व॑घमर्ष॒णः^{(५३)} । ^{(५४)}इ॒मं मे॑ गङ्गे यमुने

लोकतां''^{(५२)} इति । देवपितृमनुष्यादियज्ञमतीत्य भुक्तं 'अत्याशनं' । देवर्षिपितृतर्पणमतीत्य पीतमुदकं 'अतीपानं' । उच्चास्त्ववृत्तौ यः पुमान् तस्मात्, यो 'धनप्रतिग्रहः' । एतैरत्यशनातिपान- दुष्प्रतिग्रहैः सम्पादितं यत् पापं मे मदीयं, 'तत्' सर्व्वं, 'वरुणो राजा' जलस्वामी, स्वकीयेन 'पाणिना', अपनयतु ॥ ततः पापरहितः 'सोऽहं', रजोगुणरहितः, संसारकारणरागद्वेषादि दोषात् 'निर्मुक्तः' । अत एव अनुष्ठायमानः पापरहितः स्वर्ग- स्योपरिभागं, 'आरुह्य', ब्रह्मणा हिरण्यगर्भेण समानभोक्तृत्वं* 'गच्छेत्' गच्छेयं ॥

तीर्थभूतानां गङ्गादिनदीनामावाहनमन्त्रमाह । ^{(५४)}“इमं मे गङ्गे यमुने ० शृणुह्या सुषोमया”^{(५४)} इति । हे गङ्गाद्या नद्यः, यूयं, परुष्ण्यादिभिर्नदीभिः सह 'मे' मदीयं, 'इमं' 'स्तोमं' स्तोत्रं, 'शृणुहि' शृणुत । श्रुत्वा तत्र 'आसचत' आगत्य जले तद्द्वारेण मयि च समवेता भवत । 'गङ्गायमुनासरस्वत्यः', प्रसिद्धाः । 'शुतुद्रि', इति नद्यन्तरस्य सम्बोधनं । 'मरुद्वृधे',

---

* समानलोकत्वमिति तै० चिह्नितपुस्तकपाठः ।