तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

३०८ (१.८.७) तैत्तिरीयब्राह्मणम् अ॒ध्व॒र्युर्होता॑ ब्र॒ह्मा । त उप॑तिष्ठन्ते । यान्ये॒व॒ य॒ज्ञस्यैन्द्रि॒याणि॑ । तैरे॒वास्मै॑ भेष॒जं क॑रोति (६) । प्रीणा॑ति प्रथ॒मो द॑क्षि॒णा स॒मव॑नयति धार॑यतीन्द्रि॒याणि॑ च॒त्वारि॑ च । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकेऽष्टमाध्याये षष्ठोऽनुवाकः ॥ ६ ॥ अथाष्टमप्रपाठके सप्तमोऽनुवाकः । अ॒ग्नि॒ष्टोम॑मग्रे॒ आहरति । य॒ज्ञमु॒खं वा अ॑ग्नि॒ष्टोमः॑ । य॒ज्ञमु॒खमे॒वाऽऽर॑भ्य॒ सम॑माक्र॑मते । अथै॑षोऽभि षेच॒नीय॑श्चतुस्त्रि ँ शः प॑वमानो भवति । त्रय॑स्त्रि ँ शद्वै॒ दे॒वाः॑ । ता ए॒वाऽऽप्नो॑ति । प्र॒जाप॑तिश्चतुस्त्रि ँ शः । तमे॒वाऽऽप्नो॑ति । स ँ शर॑ एष स्तोमा॑ना॒मर्यथा पूर्वम् । यद्द्विष॑माः स्तोमा॑: (१) । ए॒तावा॒न्वै य॒ज्ञः । यावा॑न्पव॑मानाः। अन्तः॑ श्ले॒ष्णं त्वा अ॒न्यत् । यत्स॑माः पव॑मानाः । तेनास ँ शरः॑ । तेन॑ यथापूर्वम् । आ॒त्मनै॒वाग्नि॒ष्टोमे॒नर्ध्नो॑ति । आ॒त्मना॑ पु॒ण्यो॑ भवति । प्र॒जा वा उ॒क्थानि॑ । प॒शव उ॒क्थानि॑ । यदु॒क्थ्यो॑ भव॒त्यनु॑संतत्यै (२) । स्तोमा॑: प॒शव॑ उ॒क्थान्येकं॑ च । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकेऽष्टमाध्याये सप्तमोऽनुवाकः ॥ ७ ॥ अथाष्टमप्रपाठकेऽष्टमोऽनुवाकः । उप॑ त्वा जा॒मयो॒ गिर॒ इति॑ प्रतिप॒द्भव॑ति । वाग्वै वायुः॑ । वाच॑ ए॒वैषो॑ऽभिषे॒कः । सर्वा॑सामे॒व प्र॒जाना ँ सू॑यते । सर्वा॑ एनं॑ प्र॒जा राजेति॑ वदन्ति । ए॒तमु॒त्यं द॑श॒क्षिप॒ इत्या॑ह । आ॒दि॒त्या वै प्र॒जाः । प्र॒जाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते । यन्ति॒ वा

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.८.८) ३०९ ए॒ते य॒ज्ञमु॒खात् । ये सं भा॒र्या अक्र॑न् (१) । यदा॒हु पर्व॑स्व वाचो अग्रिय॒ इति॑ । तेनै॒व य॒ज्ञमु॒खान्ने॑र्यन्ति । अ॒नु॒ष्टुब्व॑प्रथमा भ॑वति । अनु॒ष्टुगु॑त्तमा । वाग्वा अनु॒ष्टुक् । वा॒चैव प्रय॑न्ति । वा॒चोद्य॑न्ति । उ॒द्भूतीर्भवन्ति । उद्भूद्रा अनु॑ष्टुभौ रू॒पम् । आनु॑ष्टुभो रा॒जन्य॑: (२) तस्मा॑दुद्भूतीर्भव॑न्ति । सौर्य्यनु॑ष्टुगुत्तमा भ॑वति । सु॒वर्ग॒स्य॑ लो॒कस्य॒ संत॑त्यै । यो वै स॒वादे॑ति । नैन॒ ꣳसव उप॑नमति । यः सार्मभ्य॒ एति॑ । पापी॑यान्त्सुषुवा॒णो भ॑वति । ए॒तानि॒ खलु॒ वै सामा॑नि । यत्पृ॒ष्ठानि॑ । यत्पृ॒ष्ठानि॒ भव॑न्ति । (३)। तैरे॒व स॒वान्नैति॑ । यानि॑ दे॒वरा॒जाना॒ꣳ सामा॑नि । तैर॒मुष्मिँ॑ल्लो॒क ऋ॑ध्नोति । यानि॑ मनुष्यरा॒जाना॒ꣳ सामा॑नि । तैर॒स्मिँल्लो॒क ऋ॑ध्नोति । उ॒भयो॑रेव लो॒कयो॒र्ऋध्नो॑ति । दे॒वलो॒के च॑ मनुष्यलो॒के च॑ । एक॑वि॒ꣳ शौऽभिषेच॒नीय॑स्योत्तमो भ॑वति । एक॑वि॒ꣳशः के॑शवप॒नीय॑स्य प्रथमः । स॒प्तदशो दश॑पेयः (४) । विड्वा एक॑वि॒ꣳशः । रा॒ष्ट्रꣳ सं॑प्तद॒शः । विश॑ ए॒वैतन्मध्यतो॑ऽ भिषि॑ञ्च्यत । तस्मा॒द्वा ए॒ष वि॒शां प्रियः॑ । विशो॒ हि मध्यतो॑ऽभि॒षिच्य॑ते । यद्द्वा एन॑म॒दो दिशो॑ऽ न्व॒वस्था॒पय॑न्ति । तत्सु॑व॒र्गं लो॒कम॒भ्यारो॑हति । यदि॒मं लो॒कं न प्रत्यव॑रोहे॑त् । अति॒जनं॑ धेयात् । उद्वां माद्ये॑त् । यदे॒व प्रतीची॑नः स्तोमो॒ भव॑ति । इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कं प्रत्यव॑रोहति । अथो॑ अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठत्यनून्चादाय (५) । अक्र॑न्रा॒जन्यो॒ भव॑न्ति दश॒पेयो॑ माद्ये॒त्रीणि॑ च । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकेऽ ष्टमाध्यायेऽष्टमोऽनुवाकः ॥ ८ ॥

३१० (१.८.९) तैत्तिरीयब्राह्मणम् अथाष्टमप्रपाठके नवमोऽनुवाकः । इ॒यं वै रज॑ता । अ॒सौ हरि॑णी । यद्रु॒क्मौ भव॑तः । आ॒भ्यामे॒वैन॑मु॒भय॑तः परि॑गृह्णाति । वरु॑णस्य॒ वा अ॒भि॒षि॒च्यमा॑न॒स्याऽपः॑ । इ॒न्द्रियं॑ वी॒र्यं॑ निर॑घ्नन् । तत्सु॒वर्णँ॒ हिर॑ण्यमभवत् । यद्रु॒क्मम॑न्त॒र्दधा॑ति । इ॒न्द्रि॒यस्य॑ वी॒र्य॑स्या॒निर्घा॑ताय । श॒तमा॑नो भवति श॒ताक्ष॑रः । श॒तायुः॑ पुरु॑षः श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॑ये प्रति॑तिष्ठति । आयु॒र्वै हिर॑ण्यम् । आ॒युष्मा॒ एवैन॑म॒भ्यति॑क्षरन्ति । तेजो॒ वै हिर॑ण्यम् । तेज॑स्या॒ एवैन॑म॒भ्यति॑क्षरन्ति । वर्चो॒ वै हिर॑ण्यम् । वर्च॑स्या॒ एवैन॑म॒भ्यति॑क्षरन्ति (१) । श॒ताक्ष॑रो॒ऽष्टौ च॑ । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकेऽष्टमाध्याये नवमोऽनुवाकः ॥ ९ ॥ अथाष्टमप्रपाठके दशमोऽनुवाकः । अप्र॑तिष्ठितो॒ वा ए॒ष इत्या॑हुः । यो रा॑जसू॒येन॒ यज॑त॒ इति॑ । य॒दा वा ए॒ष ए॒तेन॑ द्वि॒रा॒त्रेण॒ यज॑ते । अथ॒ प्रति॑ष्ठा । अथ॑ सं॑वत्सरमा॑प्नोति । याव॑न्ति सं॑वत्स॒रस्याहो॑रा॒त्राणि॑ । ताव॑तीरे॒तस्य॑ स्तोत्रीया॑ः । अहो॑रा॒त्रेष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति । अ॒ग्नि॒ष्टोमः॑ । पूर्व॑मह॑र्भवति । अ॒ति॒रा॒त्र उत्त॑रम् (१) । नानै॒वाहो॑रा॒त्रयोः॑ प्रति॑तिष्ठति । पौ॒र्ण॒मा॒स्यां पूर्व॑मह॑र्भवति । व्य॑ष्टका॒यामुत्त॑रम् । नानै॒वार्थ॑मा॒सयोः॑ प्रति॑तिष्ठति । अ॒मा॒वा॒स्या॑यां॒ पूर्व॑मह॑र्भवति । उद्दृ॑ष्ट॒ उत्त॑रम् । नानैव॑ मा॒सयोः॑ प्रति॑तिष्ठति । अथो॒ खलु॑ । ये एव सं॑मानप॒क्षे पुण्या॑हे स्याता॑म् । तयोः॑ का॒र्यं॒ प्रति॑ष्ठित्यै (२) । अ॒प॒श्व्यो॑ द्वि॒रा॒त्र इत्या॑हुः । द्वे ह्ये॑ते छन्द॑सी । गा॒य॒त्रं च॒ त्रैष्टु॑भं च॑ ।

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.८.१०) ३११ जग॑तीम॒न्तर्द॑धन्ति । न तेन॒ जग॑ती कृ॒तेत्या॑हुः । यदैनां॑ तृ॒तीय॑सव॒ने कु॒र्वन्तीति॑ । य॒दा वा ए॒षाऽही॑न॒स्याह॒र्भज॑ते । सा॒हस्र्यं॒ वा सव॑नम् । अथै॒व जग॑ती कृ॒ता । अथ॑ प॒शव्यः॑ । व्यु॑ष्टि॒र्वा ए॒ष द्वि॑रा॒त्रः । य ए॒वं वि॒द्वान्द्वि॑रा॒त्रेण॒ यज॑ते । व्यै॑वास्मा॑ उच्छति । अथो॒ तम॑ ए॒वार्प॑हते । अ॒ग्नि॒ष्टोम॒मन्त॑त आहर॑ति । अ॒ग्निः सर्वा॑ दे॒वताः॑ । दे॒वता॑स्वे॒व प्रति॑तिष्ठति (३) । उत्त॑रं प्रति॒ष्ठित्यै॑ प॒शव्यः॑ स॒प्त च॑ । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकेऽष्टमाध्याये दशमोऽनुवाकः ॥ १० ॥ वरु॑णस्य जा॒मीश्व॑र आ॒ग्नेय॒मिन्द्र॑स्य यन्त्रि॒ष्व॑ग्नि॒ष्टोम॒मुप॑ त्वे॒यं वै र॑ज॒ताऽप्रति॑ष्ठितो॒ दश॑ ॥ १० ॥ वरु॑णस्य॒ यद्द्वि॒श्वभ्यां॑ यन्त्रि॒षु तस्मा॑दु॒र्द्वतीः स॒प्तत्रिँ॑शत् ॥ ३७ ॥ इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकेऽष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥ इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टकः (काण्डः ) समाप्ति॒मगमत् ॥ (मूलक्रमेण-अष्ट. १ अध्या. ८ अनु. १० (७८ ।) (भाष्यक्रमेण-कां. प्रपा. ८ अनु. ७८) ।

[रिक्त पृष्ठ / Blank page]

Digitized by Madhuban Trust, Delhi CC-0. Shri Vipin Kumar Col. Deoband. In Public Domain.

Digitized by Madhuban Trust, Delhi CC-0. Shri Vipin Kumar Col. Deoband. In Public Domain.

Digitized by Madhuban Trust, Delhi Prof. Pushpendra Kumar, Professor of Sanskrit Deptt., Delhi University, Delhi.

1. First class first and gold medalist in M.A. (Sanskrit), Delhi University-1958. Shastri-Punjab University.
2. Ph.D. on ‘Śakti Cult in the Purana’s (Published) Delhi University, 1967.
3. Common-Wealth Scholar and Post Doctoral fellow, London University-London 1970-72.
4. Visited many European countries viz. France, Italy, Germany, Austria, Holland, Switzerland and Greece for higher studies.
5. Principal, Shri Lal Bahadur Shastri Kendriya Sanskrit Vidyapeetha, New Delhi, 1972-74. -6. Fellow of Royal Asiatic Socity of Great Britain and Ireland since
7. Author of fifteen books and more than 50 articles.
8. General editor : Cultural Heritage from the Purāṇas : (a ten volume project of the ‘Purāṇa-Vidya Series).
9. Chief Investigator - U.G.C.’s Major Research project - ‘A descriptive Catalogue of Sanskrit Inscriptions.’
10. Specialization in Purāṇas, Tantras, Buddhism, Indian Art, Sanskrit Literature, Epigraphy and Grammar.
11. Organised ten All India Saminars on very interesting and fascinating topics and published the proceedings. CC-0. Shri Vipin Kumar Col. Deoband. In Public Domain.

Digitized by Madhuban Trust, Delhi ALL MAHAPURANAS Text with Shloka Index & Introduction [Mahapurana] 450.00 | Vayu Mahapurana ata Mahapurana- | 540 pp 400.00 2304 pp Set 1500.00 | Vishnudharmottara Mahapurana ya Mahapurana | 1246 pp 900.00 1400 pp Set 1200.00 | Vishnu Mahapurana-with two Mahapurana | commentaries 450.00 | 680 pp 500.00 agavata Mahapurana | Maha Bhagavat Devipurana Press 800.00 | Kalki Purana Purana | 316pp 120.00 1993 450.00 | Vasuki Purana Mahapurana | 260 pp 100.00 400.00 | Saura Purana sha Purana | 290 pp 100.00 2vols set 900.00 | Narsimha Purana Mahapurans | 380 pp 100.00 300.00 | Ekamara Purana Mahapurana | 490 pp 150.00 400.00 | Ashtadasha purana Darpana deya Mahapurana | Contents of 18 Puranas 450.00 | 432 pp 180.00 Mahapurana | PURANAS WITH TEXT, 600.00 | TRANS & NOTES IN Mahapurana | ENGLISH VERSWISE 4vols set 1600.00 | Vishnu Purana – H.H. Wilson ahapurana- | 1065 pp 2 vols Set 500.00 2vols set 900.00 | Matsya Purana – N.S. singh ahapurana (Small Type) | 1252 pp 2 vols 500.00 400.00 | Narasimha Purana – Dr. S. Jena Mahapurana | 1100 pp 400.00 8 vols set 4000.00 | Kalika Purana Mahapurana-3vols | Prof. Biswanarayan Shastri e) 1500.00 | (Shloka & Name Index) Mahapurana | 3vols set 1992 900.00 400.00 NAG PUBLISHERS 11 A, U.A. Jawahar Nagar, Delhi-110007 CC-0. Shri Vipin Kumar Col. Deoband. In Public Domain.