वेद स्वरूप विमर्श (स्वामी करपात्री जी महाराज - अपौरुषेय वेद-प्रामाण्य एवं वैदिक समन्वय)

८४ वेदस्वरूप-विमर्शः सर्वं वा इदं प्रजापतिः। यदिमे लोकाः यदिदं किञ्च सा। यदैव लोको वाग्वदति तद्वाचमुज्जयति । तस्मात् तन्नाद्रियेत ।' ( शतपथ ३ । १ । ३ । ३ ) अयमभिप्रायः केचित् सप्तदश-प्राजापत्यपशूनामन्ते वाग्दैवत्यं पशु मामनन्ति । तत्र चोपपत्तिं वदन्ति । तेषां पक्षं निरसितुमनुवदति - तद्धैके वाच इति । 'वाच उत्तममेके' इति कात्यायन-श्रौतसूत्रमप्यत्र अनुकूलम् । एके शाखान्तरीया वाचे वाग्देवतायै उत्तममन्ते कर्तव्यत्वात् चरमं तम् आलभन्ते । नहि प्रजापतेः परम् उत्कृष्टं पूर्व-भावि किञ्चिदप्यस्ति, यदर्थं पशुरालभ्यते । यद्यस्ति, वागेव अस्ति, तस्या अव्यक्तशब्दब्रह्मत्वेन पूर्वमवस्थानात् । ता उज्जयामः साधयामः इति बुद्ध्या वाग्दैवत्यः पशु- रालम्भनीय