वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

८६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे

विशं च त एवैनमशान्ततनवोऽनभिहुता अनभिप्रीताः स्वर्गा- ल्लोकान्नुदन्ते क्षत्राच्च बलाच्च राष्ट्राच्च विशश्चाग्निर्वा एष वैश्वानरः पञ्चमेनिर्य॑त्पुरोहितस्तस्य वाच्येवैका मेनिर्भवति पाद- योरेका त्वच्येका हृदय एकोपस्थ एका ताभिर्ज्वलन्तीभिर्दीप्य- मानाभिरुपोदेति राजानं स यदाह क्व भगवोऽवात्सीस्तृणा- न्यस्मा आहरतेति तेनास्य तां शमयति यास्य वाचि मेनिर्भव- त्यथ यदस्मा उदकमानयन्ति पाद्यं तेनास्य तां शमयति यास्य पादयोर्मेनिर्भवत्यथ यदेनमलङ्कुर्वन्ति तेनास्य तां शमयति यास्य त्वचि मेनिर्भवत्यथ यदेनं तर्पयन्ति तेनास्य तां शमयति याऽस्य हृदये मेनिर्भवत्यथ यदस्यानारुद्धो वेश्मसु वसति तेनास्य तां शमयति यास्योपस्थे मेनिर्भवति स एनं शा- न्ततनुरभिप्रीतः स्वर्गं लोकमभिवहति क्षत्रं च बलं च राष्ट्रं च विशं च स एवैनमशान्ततनुरनभिहुतोऽनभिप्रीतः स्वर्गाल्लो- कान्नुदते क्षत्राच्च बलाच्च राष्ट्राच्च विशश्च । ( पं० ८ अ० ५ खं० २४ ) अस्यार्थः । यतः क्षत्रियस्य ब्राह्मण एव पुरोहितश्चिकी- र्षितोऽतः पुरोधाय एव पौरोहित्यस्य एव, विधिरुच्यत इति शेषः । तं विधिं दर्शयति-न ह वेत्याद्यदन्वित्यन्तेन । यस्मात्पुरोहितरहितस्य राज्ञो देवा अन्नं नादन्ति न भ- क्षयन्ति तस्माद्यक्ष्यमाणो राजा प्रजापालनादिधर्मज्ञो ब्राह्मणं पुरोहितं कुर्यात् देवा मदीयमन्नं भक्षयन्त्विति । पु- रोहितं स्तौति-अग्नीनिति पुरोहितमित्यन्तेन । यद्राजा पुरोहितं करोति तत्स्वर्गसाधकानग्नीनेव प्रज्वालयति । तानग्नीन् दर्शयति- तस्येति विशं चेत्यन्तेन । अन्वाहार्यपचनो दक्षिणाग्निः। ते अग्न- यः शान्ततनवः त्यक्तोग्ररूपाः, अभिहुता अभिप्रीताः अभी-