विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ २६ ॥

प्र० खं० अ० ४२

नविद्युत्कोऽसि दानव ॥ ३६ ॥ न मे कण्ठादधोभागमागतं मम चक्रिणा ॥ शिरश्छिन्नं महाराज तत्र प्राणास्ततः स्थिताः ॥ ३६ ॥ शिरस- श्छेद्नाद्दीनं मां दृष्ट्वा मधुसूदनः ॥ जातानुकम्पो भगवांनिदं वचनमब्रवीत् ॥ ३७ ॥ पीतामृतस्य दैत्यस्य मरणं नास्ति कर्हिचित् ॥ मम हस्तनिबन्धानां गतिर्भवति शोभना ॥ ३८ ॥ अमरत्वं त्वमासाद्य वरं वरय काक्षितम् ॥ ततो मयोक्तो भगवान्प्रणम्य मधुसूदनः ॥ ॥ ३९ ॥ लभेयातां ^१ ग्राहौ मत्तो देव परामवम् ॥ पूजाञ्च प्रार्थये लोकाद्ग्रहश्व जनार्दन ॥ ४० ॥ एवमुक्तः स भगवा- न्मामुवाच तदा हरिः ॥ ग्रहस्त्वं भविता दैत्य पूजां चैवोपलप्स्यसे ॥ ४१ ॥ पर्वकाले च संप्राप्ते चन्द्रार्को छादयिष्यसि ॥ ४२ ॥ तमो मूर्त्तिरहंश्चैव विपरीतं चरिष्यसि ॥ भूमिच्छायागताश्वन्द्वं चन्द्रगोऽर्कं च दानवः ॥४३॥ यस्योदद्यिष्यसि यदा तदा भागमवाप्स्यसि ॥ होति जाप्ये तथा होमे दाने श्राद्धे सुरार्चने ॥ ४४ ॥ पुण्यः स कालो भविता नित्यमेवाऽसुरेश्वर ॥ एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत ॥४५॥ पीत शेषमथादाय सोमं सुरगणेश्वरः ॥ सुरलोके सन्निहिते चकार बलवृत्रहा ॥४६॥ मच्छीर्षात्पतिताभिविन्दुद्वह्रोपा हता ऽसृजा दैत्यगणाः समन्ताः ॥ व्यध्वंश्रमा देवगणाश्चिहन्तुं सन्नद्धसैन्याः प्रयुयुत्सुदानीम् ॥४७॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादेऽमृतानविभागो नाम द्विचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ ४२ ॥ ॥ रुद्ररुवाच ॥ बलिवाणमहाकक्षं शम्बरानर्तेनर्वाषणम् ॥ असुहृदमहाग्राहं कालकेयमहान्जलम् ॥ १ ॥ हिरण्याक्षमहारत्नं प्रह्लादचलनिश्छलम् ॥ तथा नमुचिकोल्लोलं वृत्तसंह्रादशम्फवत् ॥२॥ ^२ शुष्काक्षिशिशुमारौतं कालनेमिमलङ्कृतम् ॥ अमृतोद्ग्रहणक्षुब्धं तदा दैत्यमहा र्णवम् ॥ ३ ॥ क्षुब्धं दैत्यार्णवं श्रुत्वा निर्गतं समगाय च ॥ निर्ययुस्त्रिदशाः सर्व सन्नद्धा युद्धकोविदाः ॥ ४ ॥ ततः प्रवृत्ते युद्धे घोरं भीमरुचं करम् देवानां दानवानां च परस्परवधैषिणाम् ॥५॥ पत्यमानैश्च शस्त्रैश्च कवचेषु महात्मनामा। देवानां दानवानाञ्च हुंयुतुर्वेलनोचिषः ॥६॥ गंज वाजिहुरणुणसुतस्यो सुमहद्द्जः ॥ युगान्तानलशुभामं त्रैलोक्यम्व दुर्द्धतः ॥७॥ तस्मिन्प्रवृत्ते जुग्मि घोरे भीमभयङ्करें ॥ तिमर्यादकुङ्कुर्ड देवानां दानवैः सहा॥८॥ततो दैत्यसमुत्थेन तथा देवाद्ववेन च ॥ रुधिरेण मही व्याप्ता प्रशान्तञ्च रजः क्षणात्॥ ९॥ध्वजे ध्वजेन युयुधे युयुधानश्च युयुधाना॥ सर्वत्र दृश्यते दैत्यस्तरैलोक्यासप्रमम् ॥१०॥तस्मिन्युद्धे महारौद्रे दैत्यवानवनाशने ॥ वभ्रमुः कुञ्जरा मत्ता महामात्रप्रचोदिताः ॥ ११॥ हतांवगैश्वमन्त्य वाञ्ज्वैः कुञ्जराः पर्वतोपमाः ॥ कुर्वन्तः स्वान्यनीकानि दृष्यन्त शतशो गणे ॥ १२ ॥ छिद्रदन्ता भिन्नरुजा भिन्नतन्वगपालया ॥ शैलमा

---

१ ‘मुदा’ इति ख० । २ ‘चक्षुः’ इति क० । ३ ‘समाश्रितः’ इति ख० । ४ ‘निलब्धा’ इति ख० ।

॥ २६ ॥