विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१६६॥

पृ० सं० अ० २६२

ससर्ज ततो राजा ब्रह्मास्त्रं प्राणसंशये ॥ १७० ॥ काकुत्स्थः शमयामास ब्रह्मास्त्रेणैव तत्तदा ॥ अस्त्रयुद्धे व्यतिक्रान्ते क्रोधादारुणलोचनः ॥ १७१ ॥
जघान चतुरो वाहान्भरतस्य स सायकैः ॥ वीरकेतोश्च चिच्छेद शिरो ज्वलितकुण्डलम् ॥ १७२ ॥ तस्य गदाञ्च चिच्छेद मुकुटं रत्नभूषितम् ॥
उवाच भरतश्रेष्ठः शैलूषं प्रहसंस्तदा ॥ १७३ ॥ कृतकर्मा रणश्रांतो गच्छाद्य स्वं निवेशनम् ॥ तत्र गत्वा ततो याहि पर्वतं गन्धमादनम् ॥ १७४॥
अन्यथा श्वो न मे जीवन्गन्तासि रणमूर्धनि ॥ अस्तं च सविता याति कृतकर्मा दिनक्षये ॥ १७५ ॥ दृष्ट्वा शिविरमेवैव गमिष्यामो जना-
धिप ॥ एतावदुक्त्वा शैलूषं चोत्सृज्य भरतस्तदा ॥ कृत्यावहारं प्रययौ शिबिरायैव यादव ॥ १७६ ॥ गन्धर्वराजोऽप्य गृहं प्रविश्य
निश्चित्य कार्यं मरणाय बुद्धिम् ॥ कृत्वा रणायैव मनश्चकार गतिं तथैवाह गृहे नरेन्द्रः ॥ १७७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे सा० वज्रसं-
वादे द्वन्द्वयुद्धवर्णनं नामैकषष्ट्युत्तराद्विशततमोऽध्यायः ॥ २६१ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ततो जन्यां व्युष्टायां गणे मुनिवरोऽब्रवीत् ॥ गच्छन्तु
विना व्यूहं भरतं प्रत्युदीक्षतः ॥ १ ॥ भरतोऽपि महातेजाः कृतपूर्वाह्निकक्रियः ॥ निर्गम्य नगरात्सर्वान्पार्थिवानेतदब्रवीत् ॥ २ ॥ गच्छध्वमग्रतो
युद्धं मम बुद्ध्या न रोचते ॥ एक एव समर्थोऽहं युष्माकं तेजसा नृपाः ॥ ३ ॥ हन्तुं गन्धर्वसैन्यं तद्बहिः पार्थिवास्तिष्ठत ॥ युध्यमानान्मृधे त्व-
रक्षितव्या मया रणे ॥ ४ ॥ सकलोऽन्ततो भूपानंतेऽज्ञातोऽस्मि धावितुम् ॥ भवतामार्जवं युद्धे गन्धर्वाः कूटयोधिनः ॥ ५ ॥ अद्य गत्वाऽथ
सर्वान्दिव्यालाग्निप्रतिमन्त्रितैः ॥ घातयिष्यामि भूपालांस्तदज्ञातामर्हथ ॥ ६ ॥ भरतेनैवमुक्तास्तु राज्ञा नो वाग्मिदं वचः ॥ त्वया कृतमस्माकं
रक्ष्यं स्वामिन्नियन्त्रतः ॥ ७ ॥ भवतो ऽगुणं कार्यं समस्तैर्नृपतिाधिपैः ॥ पुच्छंद्रे फलच्छेदो वृक्षः शाखावकर्तनैः ॥ ८ ॥ भूयो वृद्धिमवाप्नोति
मूलच्छेदे विनश्यति ॥ ते वयं भवतां वीर्यं जानन्तोऽपि मृधूदृढ ॥ ९ ॥ नैकं संत्यक्तुमिच्छामो भवन्तं गणपूंवनि ॥ एकैकस्य तथास्माकं
गन्धर्वाणां महद्बलम् ॥ १० ॥ वयं रणे हि पश्यामः किं पुनस्त्वं पार्थिव ॥ किन्तु भृत्येषु तिष्ठत्सु स्वामिनो गहितं रणम् ॥ ११ ॥ ये वयं द्यूत-
विजयामो गन्धर्वानांच सत्वरम् ॥ एवमुक्तो महातेजा भरतो नृपसत्तमैः ॥ १२ ॥ वाग्ग्न्यामान सान्त्वन ततस्तृ वतुथाविषातः ॥ ज्ञापिताः स्थ
मम प्राणे राज्ञो रामस्य चाप्यथ ॥ १३॥ अद्यैव विनिवर्तध्वं मृगामातृप्रथिविक्षितः ॥ संयंतैश्च महद्युद्धं पश्यद्भिरिमं पार्थिवः ॥ १४ ॥ इत्यवमुक्ताः
कृच्छ्रेण एवं मुक्ता नराधिपाः ॥ एकान्तत्याः सुमन्नाद्धा दृष्टुमुत्तमसङ्गरम् ॥ १५ ॥ एकस्य च बहूनां च घमत्रावूद्विवर्धनम् ॥ स्थेद कश्चननाङ्गेन
किङ्किणीजालमालिना ॥ १६ ॥ युधाजिता गृहीतेन ततोयायाद्बदचारिणा ॥ चञ्चद्ध्वजपताकेन कोविदारध्वजेन च ॥ १७ ॥ आसाद्य नृपे

॥१६६॥