विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥२२८॥

द्वि० सं० अ० ७२

सुवर्णकर्तुर्वैनस्य शैलैनिर्जकस्य च ॥ १४ ॥ मिथ्याप्रब्रजितस्यान्नं तैलिकस्य तथैव च ॥ तथैव वृषलपत्यानं ब्राह्मणेनानिमन्त्रितम् ॥ १५ ॥ एषामन्यतमस्यान्नममत्यात्त्वा त्र्यहं क्षिपेत् ॥ मत्या भुक्त्वा चरेत्कृच्छ्रं रेतोविण्मूत्रमेव च ॥ १६ ॥ महापातकयुक्तस्य सूतिकस्य तथैव च ॥ भुक्तान्नं चर्मकारस्य मत्या कृच्छ्रं चरेद्विजः ॥ १७॥ चण्डालश्वपचान्नं च भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ अन्तश्चश्वचितिप्रेतार्तं गवान्नातं तथैव च ॥ १८ ॥ शूद्रोच्छिष्टं लघूच्छिष्टं सूतिकात्रं तथैव च ॥ तत्कृच्छ्रं तु कुर्वीत तस्य पापस्य शान्तये ॥ १९ ॥ भुक्त्वा तु ब्राह्मणाशौचे द्विजो भुक्त्वा तथा चान्द्रायणं च भुक्त्वा तु क्षत्रियाशौचे तथा कृच्छ्रं विधीयते ॥ २० ॥ वैश्याशौचे तथा भुक्त्वा तत्तत्कृच्छ्रं समाचरेत् ॥ शूद्राशौचे द्विजो भुक्त्वा तथा चान्द्रायणं च रेतात्॥२१॥ अशौचे यस्य यो भुक्त्वा सोऽप्युशुद्धस्तथा भवेत्॥ तावद्यावद्दशौचं तु तस्य राम प्रकीर्तितम्॥२२॥ तस्याशौचव्यपगमे प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ भुक्तोतमस्य चाशौचे शपेत दिवसं तथा ॥२३॥ मृतपञ्चनखात्पादमेध्येन सकृद्युतात् ॥ अपः पीत्वा त्र्यहं तिष्ठेत्तपोवासो द्विजोत्तमः ॥ २४ ॥ त्रिदिनं क्षत्रियास्तिष्ठेदहं वैश्य एव च ॥ नक्ताशी च तथा शूद्रः पञ्चगव्येन शुध्यति ॥ २५ ॥ भुक्त्वाप्यथ कषायांश्र पीत्वामेध्यान्वपि द्विजः ॥ तावद्भवत्यप्रयतो यावदन्नं व्रजत्यधः ॥ २६ ॥ विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायुकपिकाकयोः ॥ प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ २७ ॥ शुष्काणि जग्ध्वा मांसानि भौमानि कवकानि च ॥ अज्ञातं चैव सूनास्थं चैतदेव व्रतं चरेत् ॥ २८॥ क्रव्यादासूकरोग्राणां गोमायोः कपिकाकयोः॥ वानराश्वखरोष्ट्राणां भोक्ता पञ्चनखस्य ये ॥२९॥ मांसं च कौञ्जरं भुक्त्वा तप्तकृच्छ्रेण शुध्यति ॥ ग्रामकुक्कुटच्छत्राकौ भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्॥३०॥ केशकीटावपन्नोऽपि पिबेद्भूतसुवर्चलाम्॥ आमश्राद्धे तथा भुक्त्वा तप्तकृच्छ्रेण शुद्धयति ॥३१॥ संकलियते तथा भुक्त्वा त्रिरात्रोपेषणं भवेत् ॥ व्रतचारी तथा भुक्त्वा मधुमांसं च भार्गव॥३२॥ लशुनं गृञ्जनं चैव पालंण्डं मद्यमेव च॥ लशुननादिसमं यच्च गन्धेन मरुजोततम्॥३३॥ भुक्त्वा चान्द्रायणं कुर्यान्मासं क्रव्यभुजस्तथा ॥ लोहितान्वृक्षनिर्यासान्कुस्थानप्रभवांस्तथा ॥३४॥ शिलं गव्यं च पेयूषं विषं श्लेष्मातकं मृदम् ॥ वृथा कृसरसंयावपायसापूपशष्कु लीः॥३५॥ गवां च महिषीणां च वर्जयित्वा तथाऽज्याम् ॥ सर्वक्षीराणि वर्ज्यानि तेषां चैवाप्यनिर्दशम्॥ ३६॥ स्पन्दनोन्मूर्धभक्ष्या विवत्सायाश्च वर्जयेत् ॥ दधिसक्तूं च शुक्लांनि सर्वारूप्येव विवर्जयेत् ॥३७॥ शुणैः पुष्पफलैर्जान भक्तैरभियुतानि च ॥ विष्किराञ्जालापादांश्च रक्तपादांस्तथैव चारट॥ सर्वेशुकांश्च चूडालांन्यतोदंश्च विवर्जयेत् ॥ वर्तिका चेति तित्तिरश्च कपिञ्जलः ॥ ३९ ॥ भक्ष्यो मयूरश्च तथा पक्षिणां ये विव र्जिताः ॥ शशकः शल्को गोधा खड्गः कूर्मस्तथैव चा॥४०॥ भक्ष्याः पञ्चनखाः प्रोक्ताः परिवेषाश्च वर्जिताः ॥ पष्ठीनान्नोहितमत्स्याल्लोहतुण्डांश्च

॥२२८॥