विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥४०६॥ दृ० में० अ० २३२

न वै कन्या न युवतिर्नाल्पविद्यो न बालिशः ॥ होता स्याद्गार्हपत्येषु नाऽर्तो नाऽसंस्कृतस्तथा ॥ २२८ ॥ प्राजापत्यमदत्त्वाऽश्वमन्वाधायस्य दक्षिणाम् ॥ अनाहिताग्निर्भवति ब्राह्मणो विभवे सति ॥२२९॥ पुण्यान्यन्यानि कुर्वीत श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ॥ न त्वल्पदक्षिणेनेष्टेयेजेतेह कथंचन ॥ २३० ॥ हन्त्यल्पदक्षिणो यज्ञस्तस्मादल्पधनो यजेत ॥ बालातपं न सेवेत न दिवा मैथुनं व्रजेत ॥ २३१ ॥ प्रायश्चित्ती यतां प्राप्य प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ मातुः स्वसारं वा पुत्रीं परभार्या प्रकीर्त्तयेत् ॥२३२॥ नदीं तरेन्न बाहुभ्यां वर्जयेत्कूपलङ्घनम् ॥ यथाकथंचि न्नौदीक्षादादित्यं तेजसां निधिम् ॥ २३३ ॥ न क्रुद्धस्य गुरोर्वक्त्रं नैवादर्शनमार्जितम् ॥ स्नानभोजनपानानि वाङ्मेध्यो नाऽनरेत्पुनः ॥ २३४ ॥ घृतेन बिभ्रयाद्धारान्वह्निर्मोऽङ्गुपपाणिद्विजान् ॥ २३५ ॥ बहुश्रुतादिकं यस्तु व्यवसेनेोदकेन चा प्रतिजानोतिनो विप्रः स याति नरकं महत् ॥ ॥ २३६ ॥ नरोहेद्विषमं शैलं नावं संशयितांस्तथा ॥ न पातयेत लोष्टेन न काष्ठेन फलं द्रुमात् ॥ २३७ ॥ शिरःस्नातस्तु तैलेन नाङ्गं किंचिदपि स्पृशेत् ॥ वहेश्च भारं शिरसा युगपन्नाग्निवाणिणी ॥ २३८ ॥ न तोयं प्रक्षिपेद्वह्नौ वह्निं तोये तथैव च ॥ वर्जयेद्दन्तसोधाह्र भोज्यान्नस्य च कुत्सनम् ॥ २३९ ॥ राजद्रिष्टं गणद्रिष्टं लोकद्रिष्टं विवर्जयेत् ॥ सायं प्रातश्च विदुषां शृणुयात्पुष्कला गिरः ॥ २४० ॥ संस्कृतं पायसं नित्यं गवावां कृसरं वदेत् ॥ श्मश्रुकर्मणि चायुष्यं जीवितेन तथा कृतिः ॥ २४१ ॥ व्याधितानां तु सर्वेषामयुषः प्रतिनन्दनम् ॥ श्रान्तस्य विश्रमेोति चाख्यातं सीरिणस्तथा ॥ २४२ ॥ आसीनस्य सुखं चापि पुण्याहमपि गच्छतः ॥ देवकर्मप्रवृत्तस्य प्रासादं परिकीर्त्तयेत् ॥ २४३ ॥ न जातु त्वमिति ब्रूयादपांक्षोपि महत्तमम् ॥ त्वंकारो वा वधो वेति विद्वत्सु न विशिष्यते ॥ २४४ ॥ अवराणां समानानां शिष्याणाअंतिरिष्यते ॥ एक एव चरेद्धर्मं न धर्मध्वजिको भवेत् ॥ २४५ ॥ अचैदवान् दम्भेन सेवेतामायया गुरून् ॥ निधिं विन्द्यव्यात्परस्वं यथार्थः शब्दवानिति ॥ २४६ ॥कर्म वै सफलं कृत्वा गृह्णां प्रतिपादयेत् ॥ वृक्षास्ती वर्द्धजातु न तु सम्प्रेष्यतेक्वचित् ॥२४७॥ न वेगीतोऽड्यकार्यः स्यान्नाग्निदाग्न्यानि कुत्सयेत् ॥ सुकैकेशो न गच्छेत्तु स्वनाहारसभाधियः॥२४८॥ पाणिनालम्भ्य निष्क्रामद्गलपूज्याज्यमण्डलम् ॥ प्रदक्षिणास्तु कुर्वीत मंगल्यं सर्वदा यतिः॥२४९॥ मूत्राञ्ज वन्यनगरं नृपन्तृग्गृहे तथा ॥ अन्तः पुरं च ऋषयो दूतः परिवर्जयेत् ॥ २५० ॥ त्रिः पक्षस्य कृत्वमश्रुनखलोमानि कल्पयेत् ॥ न प्रतिस्फालयेद्धस्तु पाणिना चरणेन वा ॥ २५१ ॥ नांसवृतमुखः कुर्यात्कृतमंगविजृम्भणम् ॥ नाक्षरेण सुहृद्रूपम् न क्षारेण रिपोर्विरोत ॥ २५२ ॥ न सपैराब्धैः क्रीडेत्तु नदीवेगं विवर्जयेत् ॥

॥४०६॥