याज्ञवल्क्य स्मृति (मिताक्षरा टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १६ ) मनु-स्मृति याज्ञवल्क्य-स्मृति (१) वेदः स्मृतिः सदाचारः (१) श्रुतिः स्मृतिः सदाचारः स्वस्य च प्रियमात्मनः । स्वस्य च प्रियमात्मनः । एतच्चतुर्विधम्प्राहुः सम्यक्संकल्पजः कामो साक्षाद्धर्मस्य लक्षणम् । धर्ममूलमिदं स्मृतम् ॥ २।१२॥ १।७॥ (२) निषेकादिश्मशानान्तो (२) निषेकाद्याः श्मशानान्ताः मन्त्रैर्यस्योदितो विधिः ॥ तेषां वै मन्त्रतः क्रियाः ॥ २।१६। १।१०॥ (३) गर्भाष्टमेऽब्दे कुर्वीत (३) गर्भाऽष्टमेऽष्टमे वाब्दे ब्राह्मणस्योपनायनम् ॥ ब्राह्मणस्योपनायनम् ॥ २।३६॥ १।१४॥ (४) आषोडशाद्ब्राह्मणस्य (४) आ-षोडशादाद्वाविंशात् सावित्री नातिवर्तते । चतुर्विंशाच्च वत्सरात् ॥ आद्वाविंशात् क्षत्रबन्धोः ब्रह्म-क्षत्र-विशां काल आचतुर्विंशतेर्विशः ॥ औपनायनिकः परः॥ अत ऊर्ध्वं त्रयोऽप्येते अत ऊर्ध्वं पतन्त्येते यथाकालमसंस्कृताः । सर्वधर्म-बहिष्कृताः । सावित्री-पतिताः व्रात्याः सावित्री-पतिताः व्रात्याः भवन्त्यार्य-विगर्हिताः ॥ व्रात्यस्तोमादृते क्रतोः ॥ २।३८-३९॥ १।३७-३८ ॥ (५) न स्कन्दते न व्यथते (५) अस्कन्नमन्यथक्तञ्चैव न विनश्यति कर्हिचित् । प्रायश्चित्तैरदूषितम् ॥ वरिष्ठमग्नि-होत्रेभ्यो अग्नेः सकाशाद्द्विप्राग्नौ ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् । हुतं श्रेष्ठमिहोच्यते ॥ ७।८४॥ १।३१६॥ (६) अलब्धञ्चैव लिप्सेत (६) अलब्धमीहेद्धर्मेण लब्धं रक्षेत्प्रयत्नतः । लब्धं यत्नेन पालयेत् । रक्षितं वर्धयेच्चैव पालितं वर्धयेन्नीत्या वृद्धं पात्रेषु निक्षिपेत ॥ वृद्धम्पात्रेषु निक्षिपेत् ॥ अलब्धमिच्छेद्दण्डेन १।३१७॥ लब्धं रक्षेद्देवेक्षया । रक्षितं वर्धयेद्वृद्ध्या वृद्धयंच पात्रेषु निक्षिपेत् ॥७।९९,१०१