युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

मुक्तादोषयुक्तिः । · ११५ प्रायो विमुक्तानि भवन्ति भासा(:) ; शस्तानि माङ्गल्य तया तथापि ॥ १६ ॥ प्रमाणवर्णावररश्मियुक्तं सितं सुवृत्तं समसूक्ष्मरन्ध्रम् । अक्रेतुरप्या वहति प्रमोदं यन्मौक्तिकं तद्गुणवत्प्रदिष्टम् ॥ १७ ॥ एवं समस्तेन गुणोदयेन यन्मौक्तिकं योगमुपागतं स्यात् । न तस्य भर्त्तारमनर्थजात एकोऽपि दोषः समुपैति सद्यः ॥ १८ ॥ एवं सर्व्वगुणोपेतं मौक्तिकं येन धार्य्यते । तस्यायुर्व्वर्धते लक्ष्मीः सर्व्वपापं प्रणश्यति ॥ १९ ॥ गुणवद्गुरु यद्गे हे मौक्तिकैकं हि तिष्ठति । चञ्चलापि स्थिरा भूत्वा कमला तत्र तिष्ठति ॥ २० ॥ अथ दोषाः । यथा. — चत्वारः स्युर्महादोषाः षण्मध्याश्च प्रकीर्त्तिताः । एवं दश समाख्यातास्तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ॥ २१ ॥ यत्रैकदेशे संलग्नः शुक्तिखण्डो विभाव्यते । शुक्तिलग्नः समाख्यातः स दोषः कुष्ठकारकः ॥ २२ ॥ मीन-लोचन-संकाशो दृश्यते मौक्तिके तु यः । मत्स्याक्षः स तु दोषः स्यात् पुत्रनाशकरो ध्रुवम् ॥ २३ ॥ दीप्तिहीनं गतच्छायं जरठं तद्विदुर्बुधाः । तस्मिन् संधारिते मृत्युर्जायते नात्रसंशयः ॥ २४ ॥ मौक्तिकं विद्रुमच्छायमतिरक्तं विदुर्बुधाः । दारिद्र्यजनकं यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ २५ ॥ उपर्य्युपरि तिष्ठन्ति वलयो यत्र मौक्तिके । त्रिवृत्तं नाम तस्योक्तं सौभाग्य-क्षयकारकम् ॥ २६ ॥