भारतकोश
संग्रह पर लौटें

१०८ उपनिषद् (ब्रह्मविद्या खण्ड - भाग १)

108 Upanishads Part 1 - Brahmavidya Khand

पण्डित श्रीराम शर्मा आचार्य द्वारा

स्रोत: संस्कृति संस्थान बरेली · संस्कृति संस्थान बरेली (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished414 पृष्ठ

४१२ मन्त्रानुक्रमणिका

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
न दण्डं न शिखाम्प०हं० २नाडीभ्याम्शाण्डि० १.७.४९
न दण्डधारणेन नना०परि० ५.२८नाडी शुद्धिमवाप्नोतिजा०द० ५.११
न दर्शयेच्चयो०त० ५६नात्मनो बोधरूपस्यना०परि० ६.१५
नदीपुलिनशायी स्याद्देवाश्वागारेषुकुण्डि० ११नात्यर्थं सुखदुःखाम्याम्कं० रु० ८
न देशं नापि कालम्आत्म० ७नात्युच्छ्रितम्यो०त० ३५
न नभो घटयोगेनअध्या० ५२नादाभिव्यक्तिरित्येतत्जा०द० ५.१२
न नाशयेद्बुधोना०परि० ६.४०नानात्मभेदहीनोऽस्मिमैत्रे० ३.८
न निरोधो न चोत्पत्तिःअव० ११नाना मार्गैस्तुयो०त०६
न निरोधो न ...बद्धोब्र०बि० १०नानोपनिषदभ्यासःशाट्या० १६
न निरोधो न ..साधकःआत्म० ३१नान्तः प्रज्ञं न बहिः प्रज्ञम्ना०परि० ९.२२
न पाणिपादचपलोयाज्ञ० २७नापुत्राय प्रदातव्यम्ब्र०वि० ४७
न पुण्यपापेकैव० २३नापृष्टः कस्यचिद्संन्या० २.१२१
न प्रत्यग्ब्रह्मणोर्भेदम्अध्या० ४६नाभिकन्दादधःजा०द० ४.११
नभस्थं निष्कलम्ब्र०वि० २०नाभिकन्देजा०द० ७.१२
नमस्तुभ्यं परेशायसंन्य० २.४९नाभिकन्दे समौब्र०वि० २२
न मे देहेनकुण्डि० १५नाभिदेशात्समाकृष्यजा०द० ७.७
न मे भोग स्थितौसंन्या० २.५१नाभिस्थाने स्थितम्ब्र०वि० १५
नमोऽस्तु ममयाज्ञ० ३०नाभेस्तिर्यगधोर्ध्वम्शाण्डि० १.४.८
न रात्रौ न चना०परि० ४.१९नामगोत्रादिना०परि० ४.२
नवचक्रं षडाधारंमं०ब्रा० ४.१.५नामादिभ्यः परेयाज्ञ० १२
नवद्वारमलस्रावम्मैत्रे० २.६नारायणाद्द्वासुबा० १२.१
नवमं परित्यज्यहंस० १७नारायणोऽहम्कुण्डि० १७
न वाचं विजिज्ञासीतकौ०ब्रा० ३.८नार्चनं पितृकार्यंना०परि० ६.३८
न वायु स्पर्शदोषेणसंन्या० २.९०नाविरतो दुश्चरितान्ना०परि० ९.२१
न विधिर्न निषेधश्चना०परि० ६.१९नावृतिर्ब्रह्मणःआत्म० २८
न शिष्याननुबघ्नीतना०परि० ५.४९नावेदविन्मनुतेशाट्या० ४
नष्टे पापेजा०द० ६.४६नाशौचं नाग्निकार्यम्पैङ्ग० ४.९
न सन्ति ममआ०बो० २.२५नासच्छास्त्रेषुना०परि० ५.४८
न सन्त्रासन्नप०ब्र०४नासया गन्धजडयासंन्या० २.३५
न संभाषेत्स्त्रियम्ना०परि० ४.३नासाग्रे अच्युतम्ब्र०वि० ४२
न साक्षिणंकुण्डि० २३नासाग्रे वायुविजयम्शाण्डि० १.७.४४-ख
न सूक्ष्मप्रज्ञमत्यन्तम्ना०परि० ८.२२नासाग्रे शशिभृद्जा०द ० ५.६
न स्नानं न जपःना०परि० ६.३७नासाऽध्यात्मम्सुबा० ५.३
न स्पृशामिआ०बो० २.२८नासामेवाप्येतिसुबा० ९.३
न हि प्रज्ञाऽपेताकौ०ब्रा० ३.७नित्यतृप्तो ...आत्म० १३
न ह्यन्यतरतो रूपम्कौ०ब्रा० ३.९नित्यमभ्यासयुक्तस्ययो०त० १२३
नागः कूर्मश्चजा०द० ४.२४नित्यः शुद्धोमैत्रे० १.१५
नागादिवायवःजा०द० ४.३०नित्यः सर्वगतोजा०द० १०.२
नाडीपुञ्जम्जा०द० ४.६१नित्यानुभवरूपस्यअव० २४

मन्त्रानुक्रमणिका ४१३ मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण नित्योऽहम् ब्र०वि० ९७ नैवाददीत पाथेयम् संन्या० २.१११ निद्राभयसरीसृपं मं०ब्रा० १.२.३ नैवाप्रज्ञं ना०परि० ८.२२ निद्राया लोकवार्तायाः अध्या० ५ नैवेह किंचनाग्र सुबा० ६.१ निद्रालस्ये शारी० ११ नैषोऽन्धकारोऽयमात्मा म०वा० ५ निपीड्य सीवनीम् जा०द० ३.८ न्यायार्जितधनं श्रान्ते जा०द० २.७ निमीलनादि जा०द० ४.३४ पञ्चकर्मेन्द्रियैर्युक्ताः ब्र०वि० ६७ नियमः स्वान्त ... निर्वा० ४८-६० पञ्चकृत्य नियन्तारं पं०ब्र० २१ निराशध्यान ... संन्या० २.६९ पञ्चज्ञानेन्द्रियैर्युक्ताः ब्र०वि० ६८ निरवधिनिज बोधोऽहम् आ०बो० २.७ पञ्चधा वर्तमानम् पं०ब्र० २७ निरस्तविषयासङ्गम् ब्र०बि० ४ पञ्चपाद्ब्रह्मणो प०ब्र० ५ निरुध्य पूरयेत् यो०त० ३७ पञ्चब्रह्मामिदम् पं०ब्र० २६ निरुध्य वायुना जा०द० ६.४२ पञ्चब्रह्मात्म ... पं०ब्र० २३ निर्गुणं निष्क्रियम् अध्या० ६३ पञ्चब्रह्मात्मकम् पं०ब्र० २८ निर्द्वन्द्वो नित्य .... ना०परि० ४.१३ पञ्चब्रह्मात्मिकीम् पं०ब्र० ३२ निर्ममो निरहङ्कारो निरपेक्षो ना०परि० ३.७६ पञ्चब्रह्मोप० पं०ब्र० २२ निर्ममो निरहङ्कारःसर्वसङ्ग ना०परि० ६.२३ पञ्चमे स्रवते हंस० १९ निर्ममोऽमननः संन्या० २.३६ पञ्चयज्ञा वेदशिरः शाट्या० १२ निर्मानश्वानहंकारो ना०परि० ५.४४ पञ्चसप्तगृहाणाम् संन्या० २.७९ निर्भावं निरहंकारम् संन्या० २.५३ पञ्चस्रोतोऽम्बुं ना०परि० ९.५ निर्भेदं परमाद्वैतम् कं०रु० ३१ पञ्चाक्षरमयम् पं०ब्र० ३० निर्विकल्पमनन्तं च ब्र०बि० ९ पञ्चावस्थाः जाग्रत्स्वप्न .. मं०ब्रा० २.४.१ निर्विकल्पा च चिन्मात्रा अध्या० ४४ पञ्चाशत् स्वर .. पं०ब्र० १६ निर्विकारो नित्यपूतो ब्र०वि०९८ पञ्चाशद्वर्ण ... पं०ब्र० ८ निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो आ०बो०२.१२ पञ्चीकृतमहाभूत ... पैङ्ग० ३.७ निष्कलं निर्मलम् यो०त० ८ पञ्चैतास्तु यतेर्मात्रास्ता शाट्या० ८ निष्कलः सकलो ब्र०वि० ३८ पदं तदनुयातोऽस्मि संन्या० २.७१ निष्कले निष्क्रिये आत्म० ३० पद्मसूत्र निभा ब्र०वि० १० निष्क्रम्य वनमास्थाय ना०परि० ५.४२ पद्माद्यासनस्थः शाण्डि० १.६.३ निष्क्रियोऽस्मि कुण्डि० २५ पद्मासनस्थ ... यो०त० ५५ निःस्तुतिर्निर्नमत्कारो ना०परि० ६.४२ पद्मासनस्थितो यो०त० ५४ निस्त्रैगुण्यपदोऽहं आ०बो० २.५ पयः स्रावानन्तरं मं०ब्रा० ३.१.५ निहितं ब्रह्म कं०रु० १५ परतत्त्वं विजानाति ना०परि० ६.१४ नीरुजश्च युवा संन्या० २.११२ परब्रह्मणि लीयेत यो०त० १०८ नेत्ररोगा जा०द० ६.३१ परमहंसः शिखा ..करपात्र्येक संन्या० २.२७ नेत्रस्थं जागरितम् ब्रह्म०२१, परमहंसः शिखा ...करात्रा ना०परि० ५.१५ ना०परि० ५.२५ परमहंसादित्रयाणाम् ना०परि० ५.२० नैव चिन्त्यं न ब्र०बि० ६ परमात्मदृष्ट्या मं०ब्रा० ३.१.३ नैवमात्मा प्रवचन ... सुबा० ९.१६ परमात्मनि यो रक्तो ना०परि० ३.१८ नैव सव्यापसव्येन संन्या० २.८१ परमात्मपदम् यो०त० ९

४१४ मन्त्रानुक्रमणिका

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
परमानन्दपूर्णोऽहम्अव० १४पुनश्च जन्मान्तर कर्मकैव० १४
परम्ब्रह्मानुसंदध्यात्ना०परि० ८.९पुनः स ....कथम्जाबालि० ८
परस्त्रीपुरपराङ्मुखःयाज्ञ० ७पुनः स ....कुतस्त्वयाजाबालि० ४
परहंसाश्रमस्थोना०परि० ४.२४पुनः स .. तदुपासन ...जाबालि० ९
परामृतोऽस्म्यहम्ब्र०वि० १००पुनः स ...तेनाथजाबालि० ६
परिपूर्णपराकाशमग्रमनाःमं०ब्रा० ३.२.१पुनः स ... तेनेशानादितिजाबालि० ७
परिपूर्णमनाद्यन्तम्अध्या० ६१पुनः स ... भगवन्जाबालि० १०
परिव्राजका अपिआश्र० ४पुनः स ...विभूतिजाबालि० १७
परिव्राज्यं गृहीत्वाशाट्या० ३१पुनः स ...षडाननादितिजाबालि० ५
परेणैवात्मनश्चापिना०परि० ३.२पुनः स ...सद्योजात ...जाबालि० १९
पर्वताग्रे नदीतीरेजा०द० ५.४पुनस्तज्ज्ञान ...जा०द० ६.३८
पवित्रं स्नानशाटीम्...अतोऽतिकुण्डि० १०पुनस्तस्येतिपिङ्गलयायो०त० ३८
पवित्रं स्नानशाटीं ..वेदांश्चकं०रु० ६पुरुष एवेदम्सुबा० ६.७
पश्यन्ति देहिवन्मूढाःआत्म० १७पुरुषः परमात्माऽहम्ब्र०वि०९९
पांसुना च प्रतिच्छन्नना०परि० ५.४०पुष्पवत्सकलम्ब्र०वि० ३७
पाणिपात्रश्चरन्योगीना०परि० ५.३६पूजितो वन्दितश्चैवना०परि० ३.१९
पात्री दण्डी युग ...शाट्या० २०पूरककुम्भक ...मं०ब्रा० १.१.६
पादमेवाप्येतिसुबा० ९.८पूरकान्तेशाण्डि० १.७.११
पादसयोपरिक्षुरि० १२पूरयेत्सर्वमात्मानम्क्षुरि० ४
पादाङ्गुष्ठगुल्फ ...शाण्डि० १.८.२पूरयेदनिलम्जा०द० ७.११
पादादिजानुपर्यन्तम्यो०त० ८५पूरितं धारयेत्जा०द० ६.४
पादावध्यात्मम्सुबा० ५.१२पूर्वभागेजा० द० ४.१८
पायुमेवाप्येतिसुबा० ९.९पूर्वभागे ह्यधोलिङ्गमब्र०वि० ८०
पायुरध्यात्मम्सुबा० ५.१३पूर्वं चोभयमुच्चार्यब्र०वि० ५६
पारिव्राज्यं गृहीत्वाशाट्या० ३१पूर्वं पूर्वम्जा०द० ६.१५
पार्थिवे वायुमारोप्ययो०त० ८६पूर्वं यः कथितोयो०त० ६७
पाष्णिं वामस्ययो०त० ११२पूर्ववद्विद्वत्संन्यासीना०परि० ४.३८
पावनी परमोदारासंन्या० २.६०पूषाधिदेवताजा०द० ४.३६
पाशं छित्त्वाक्षुरि० २२पूषा यशस्विनीजा०द० ४.१५
पाषाण लोहमणिमैत्रे० २.२६पूषा वामाक्षिपर्यन्ताजा०द० ४.२०
पिङ्गलायांजाबा० ४.४०पृथिवी वा अन्नम्सुबा० १४.१
पितामहं पुनः पप्रच्छना०परि० ३.८०पृष्ठमध्यस्थिते नाड्याजा०द० ४.१०
पुण्यायतनचारीना०परि० ५.४५प्रकाशयन्तमन्तः स्थम्पैङ्ग० ३.१०
पुत्रे मित्रे कलत्रेजा०द० १.१६प्रगलितनिजमायोऽहम्आ०बो० २.१
पुनः पिङ्गलयापूर्वमात्रैःजा०द० ६.७प्रज्ञया वाचम्कौ०ब्रा० ३.६
पुनः पिङ्गलयापूर्य वह्निजा०द० ५.९प्रज्ञातोऽहम्ब्र०वि० १०१
पुनःपुनः सर्वा ...मं०ब्रा० २.३.७प्रणवेनजा०द० ६.४१
पुनर्जन्म निवृत्त्यर्थम्प०ब्र० ७प्रतर्दनो ह वैकौ०ब्रा० ३.१
पुनर्यतिविशेषःना०परि०५.२१प्रतिगृह्य यतिश्चैतान्संन्या० २.११५

मन्त्रानुक्रमणिका ४१५

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
प्रतिग्रहं नना०परि० ४.८प्राणे गते यथाना०परि० ३.२७
प्रतिष्ठा सूकरीविष्ठाना०परि० ५.३०प्राणे गलित संवित्तौशाण्डि० १.७.३१
प्रत्यगभिन्नपरोऽहम्आ०बो० २.२प्राणे बाह्यानिलम्जा०द० ८.२
प्रत्यगात्मतयाकं०रु० ४१प्राणो ब्रह्मेति.. कौषीतकिःकौ०ब्रा० २.१ .
प्रत्यगात्मानम्कं०रु०१६प्राणे ब्रह्मेति... पैङ्ग्यःकौ०ब्रा० २.२
प्रत्यगानन्दम्आ०बो० १.१प्रातः काले चसंन्या० २.८५
प्रत्यगेकरसम्अध्या० ६२प्रातर्मध्यन्दिनेशाण्डि० १.७.२
प्रत्याहारःजा०द० ७.९प्रातर्मध्यंदिने सायंम्यो०त० ४३
प्रत्याहारः समाख्यातःजा०द० ७.१४प्रातः स्नानोपवास ...यो०त० ४८
प्रत्याहारोजा०द० ७.३प्राप्य चान्तेना०परि ६.३१
प्रत्याहारो धारणायो०त० २५प्रारब्धं सिद्धयतिअध्या० ५६
प्रथमाभ्यासकालेयो०त० ३०प्रारब्धकर्मपैङ्ग० ४.६
प्रथमे चिञ्चिणीगात्रम्हंस० १८प्रारब्धकल्पनाप्यस्यअध्या० ५७
प्रदातव्यमिदम्ब्र०वि० ४८प्रियाप्रियेआत्म० १५
प्रपञ्चमखिलम्संन्या० २.११९प्रियेषु स्वेषुना०परि० ३.५१
प्रपञ्चाधाररूपेणआ०बो० २.१३प्रोवाच तस्मैपं०ब्र० ४
प्रमाता च प्रमाणम्कं०रु० ४२बन्धमुद्रा कृता येनब्र०वि० ६९
प्रमादिनो बहिश्चित्तयाज्ञ० ११बन्धो जालंधराख्योऽयंयो०त० ११९
प्रमादो ब्रह्मनिष्ठायाम्अध्या० १४बलादाहरणंजा०द० ७.२
प्रलपन्विसृजन्संन्या० २.६३बहिरन्तश्च सर्वत्रना०परि० ५.६३
प्रवृत्तिर्द्विविधासंन्या० २.१२०बहिरन्तश्रोपवीतीप०ब्र० १८
प्रवृत्तिलक्षणं कर्मना०परि० ३.१६बहिः प्रपञ्च ....प०ब्र० २०
प्रसत्रं सामवेद.....पं०ब्र० ११बहिर्लक्ष्यंमं०ब्रा० १.२.८
प्रस्वेदजनकोजा०द० ६.१४बहिः सूत्रम् त्यजेद्विद्वा० ब्रह्म०९ना०परि ० ३.८४ ;
प्राणदेवताश्चत्वारःप०ब्र० २बहिः सूत्रम् त्यजेद्विप्रोप०ब्र० १०
प्राणयात्रा निमित्तं चना०परि० ५.३५बहिस्तीर्थात्परम्जा०द० ४.५३
प्राणश्चित्तेनजा०द० ६.१७बहूदकः शिखासंन्या० २.२५
प्राणसंयमनेनैवजा०द० ६.१२बाल्येन निष्ठासेत्सुबा० १३.१
प्राणान्संधारयेत्क्षुरि० ५बाल्येनैव हिशाट्या० २६
प्राणापानयोरैक्यंमं०ब्रा० २.२.२बाह्य चिन्ताशाण्डि० १.७.२०
प्राणापानसमानोशाण्डि० १.४.१२बाह्यं प्राणंजा०द० ६.२२
प्राणापानसमायोगःशाण्डि० १.६.१बाह्यात् प्राणंशाण्डि० १.७.४३
प्राणायामं ततःयो०त० ३२बिन्दुनादसमायुक्तम्जा०द० ५.८
प्राणायामक्रमम्जा०द० ६.१बुद्धिकर्मेन्द्रिय ...शारी० १६
प्राणायामसुतीक्ष्णेनक्षुरि० २४बुद्धिमेवाप्येतिसुबा० ९.१२
प्राणायामस्तथाजा०द० १.५बुद्धिरध्यात्मम्सुबा० ५.७
प्राणायामेनजा०द० ६.१६बुद्धेरेव गुणावेतौआत्म०२९
प्राणायामैकनिष्ठस्यजा०द० ६.२०बुद्धोऽहम् .ब्र०वि० १०२
प्राणिनां देहमध्येब्र०वि० ६०

४१६ मन्त्रानुक्रमणिका मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण बुद्बुदादिविकारा० आ०बो० २.१५ भावाभावविहीनोऽस्मि मैत्रे० ३.५ बुधो बालकवत् ना०परि० ५.५३ भिक्षाटनसमुद्योगेनाद्येन संन्या० २.८६ बृहद्रथो वै नाम मैत्रे० १.१ भिक्षादिवैदलम् कुण्डि० १३ बृहस्पतिरुवाच जाबा० १.१ भिक्षार्थमटनम् ना०परि० ३.६५ ब्रह्मक्षत्रिय वैश्यशूद्रा व०सू० २ भूतं भव्यं भविष्यत् ना०परि० ८.६ ब्रह्मचर्यं समाप्य .... संन्या० २.२२ भूतानां त्रयमप्येतत् ना०परि० ८.१८ ब्रह्मचर्यं समाप्य गृही ना०परि० ५.६ भूमिरापोऽनलो यो०त० ८४ ब्रह्मचर्याश्रमे क्षीणे कुण्डि० १ भूस्तेआदिर्मध्यम् अथ० ३ ब्रह्मचर्येण कं०रु० ९ भेदः सर्वत्र पं०ब्र०३९ ब्रह्मचर्येण संन्यस्य ना०परि० ५.७ भैक्षाशनं च मौनित्वम् ना०परि० ५.६० ब्रह्मचारी वेदमधीत्य कं०रु० ३ भैक्षेण वर्तयेन्नित्यं संन्या० २.७८ ब्रह्मणः प्रलयेनापि यो०त० १०४ भ्रमन्तो योनि जन्मानि यो०त० १३४ ब्रह्मणो हृदयस्थानम् ब्र०वि० ४१ भ्रष्टबीजोपमा संन्या० २.५९ ब्रह्मण्येव विलीनात्मा अध्या० ४३ भ्रूमध्यदृष्टिरप्येषा यो०त० ११८ ब्रह्मण्यो देवकीपुत्रो आ०बो० १.३ भ्रूमध्ये शाण्डि० १.७.३३ ब्रह्मभावं प्रपद्यैष आत्म० २५ भ्रूमध्ये सच्चिदानन्द ... मं०ब्रा० १.२.४ ब्रह्मभावे मनश्रारम् जा०द० १.१४ भ्रूयुगमध्यबिले मं०ब्रा० १.३.३ ब्रह्मभूतात्मनः कं०रु० १७ मकारं तु जा०द० ६.९ ब्रह्मरन्ध्रं गते जा०द० ६.३६ मकारस्त्वग्निसंकाशो ब्र०वि० ८ ब्रह्मविज्ञानलाभाय ना०परि० ६.२६ मकारे च ध्रुवोर्मध्ये ब्र०वि० ७० ब्रह्मव्यतिरिक्तम् ना०परि० ५.११ मकारे लभते यो०त० १३९ ब्रह्मस्थाने तु नादः ब्र०वि० ७६ मकारे संस्थितो ब्र०वि० ७२ ब्रह्महत्याश्वमेधाद्यैः ब्र०वि० ५१ मञ्चकं शुक्लवस्त्रं च ना०परि० ३.७१ ब्रह्माण्डस्योदरे कं०रु० २० मध्यदेशे परम् ब्र०वि० ६६ ब्रह्मादिलोक-पर्यन्ताद्विरक्त्या जा०द० २.६ मध्यलक्ष्यं तु मं०ब्रा० १.२.११ ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तम् अध्या० १९ मध्यस्थ कुण्डलिनी शाण्डि० १.४.९ ब्रह्मानन्दे निमग्नस्य आ०बो० २.१७ मन एव मनुष्याणाम् ब्र०बि०२, शाट्या० १ ब्रह्मामृतम् मैत्रे० २.३ मन एव आप्येति सुबा० ९.११ ब्राह्मणोऽस्य मुखम् सुबा० १.६ मनः संकल्प रहित ... संन्या० २.८४ भगन्दरं च जा०द० ६.४५ मनसा मनसि संन्या० २.५२ भगवञ्छरीरमिदम् मैत्रे० १.३ मनसा वाथ ना०परि० ३.११ भगवन् कथमयज्ञोपवीत .. प०प० ५ मनुष्यो वापि यक्षो यो०त० ११० भगवन् ब्रह्मप्रणवः प०प० ४ मनोऽध्यात्मम् सुबा० ५.६ भगवन्ब्रूहि मे योगम् जा०द० १.३ मनोनिरोधिनी निर्वा० ३७-४८ भगवन् सर्व धर्मज्ञ हंस० १ मनोऽप्यन्यत्र ब्र०वि० ४४ भवन्ति सुखिनो कं०रु० ३४ मनोबुद्धिः शारी० ४ भस्मोद्धूलित ... शाण्डि० ३.२.१२ मनोबुद्धिरहंकारः शारी० १७ भावतीर्थं परम् जा०द० ४.५१ मनो हि द्विविधम् ब्र०बि० १ भावयन्मनसा ना०परि० ५.६५ ममेति बध्यते पैङ्ग० ४.२६

मन्त्रानुक्रमणिका | ४१७

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
मयैव चेतनेनेमेसंन्या० २.३८मौनं योगासनम्ना०परि० ४.२३
मयैवैताःसंन्या० २.३९यं यं वापिना०परि० ५.२३
मय्येव सकलं जातम्कैव० १९य इदमथर्वशिरोअथ० ७
मरुदभ्यसनम्शाण्डि० १.७.३७य एको देवःशाण्डि० २.५
मलं संवेद्यमुत्सृज्यसंन्या० २.६४य एतदथर्वशिरोम० वा० १२
महामुद्रा महाबन्धोयो०त० २६य एतदुपनिषदम्पैङ्ग० ४.२९
मासपाञ्चालिकायास्तुयाज्ञ० १४य एवं निर्बीजम्सुबा० ९.१५
मांसासृक्पूयविण्मूत्रना०परि० ४.२७य एवं विदित्वाना०परि० ९.१४
मांसासृक्पूयविण्मूत्रस्नायुना०परि० ३.४८यजुर्वेदोऽन्तरिक्षम्ब्र०वि० ५
माता पिता भ्रातासुबा० ६.४यज्ञेन यज्ञमयजन्तम०वा० १०
मातापित्रोर्मलोद्भूतम्अध्या० ६यज्ञोपवीतम्ब्रह्म० ५
मातृसूतक संबन्धम्मैत्रे० २.७यतीनां तदुपादेयम्याज्ञ० ३३
माद्यति प्रमदाम्ना०परि० ६.३५यतेः संव्यवहारायसंन्या० २.१००
माधूकराम् ....संन्या० २.८३यतो निर्विषयस्यास्यब्र०बि० ३
मानापमानहीनोऽस्मिमैत्रे० ३.४यतो वाचो निवर्तन्ते....बुधःब्रह्म० २२
मा भव ग्राह्य भावात्मामैत्रे० २.२८यतो वाचो निवर्तन्ते... भावतःकं०रु० ३६
मायया मोहिताःपं०ब्र० २४यतो वाचो निवर्तन्ते .. यत्केवलंशाण्डि० २.४
मायामात्रविकास ...आ०बो० २.२०यत्किंचिदपि हीनोऽस्मिमैत्रे० ३.१७
मायाविद्ये विहायैवअध्या० ३२यत्तत् तत्पुरुषम्पं०ब्र० १५
मायोपाधिर्जगद्योनिःअध्या० ३०यत्परं ब्रह्म सर्वात्माकैव० १६
मायोपाधिविनिर्मुक्तम्कं०रु० ४३यत्र ज्योतिरजस्रम्आ०बो० १.८
मारुतं मरुतां स्थानेयो०त० ९६यत्र यत्र मृतो ज्ञानीपैङ्ग० ४.१९
मारुते मध्यसंचारेशाण्डि० १.७.१०यत्र लोका न लोकाब्रह्म० २
मा शोचीरात्मविज्ञानीशाण्डि० २.६यत्र सुप्ता जनाःयाज्ञ० ३१
माषमात्रम्कुण्डि० १९यत्रास्तमितशायीना०परि० ५.४१
माषापूपादिसंन्या० २.९४यत्रैष जगदाभासोअध्या० १०
मासमात्रम्जा०द० ६.२९यत्सत्यं विज्ञानम्शाण्डि० ३.१.४
मासमेकम्शाण्डि० १.७.५०यथा जले जलम्पैङ्ग० ४.१५
मिताहारोशाण्डि० १.१.१३यथा जातरूपधरायाज्ञ० ८
मित्रादिषु समोना०परि० ६.२९यथा जातरूपधरोजाबा० ६.३
मुदितामुदिताख्योऽस्मिमैत्रे० ३.१६यथोनिरिन्धनोमैत्रे० १.७
मुनिः कौपीनवासाःना०परि० ४.३१यथा निर्वाणकालेक्षुरि० २३
मुमुक्षुः परहंसाख्याःना०परि० ६.२५यथाऽपकृष्टम्अध्या० १५
मूलाधारादारभ्यमं०ब्रा० १.२.६यथा मूढो यथायो०त० ७७
मृता मोहमयीमैत्रे० २.१३यथा रज्जौ निष्क्रियायाम्आत्म० २७
मृद्वार्बलाबूफलीपर्णपात्रम्शाट्या० २१यथा रविः सर्वरसान्अव० ९
मेढ्रादुपरि निक्षिप्यजा०द० ३.९यथावद्वायुचेष्टाम्जा०द० ४.१२
मेरुशृङ्गतटोल्लासिगंगायाज्ञ० १६यथा वा चित्त ...यो०त० ७३
मोक्षदस्तु परम्ब्र०वि० ५३यथा सिंहोशाण्डि० १.७.६

४१८ मन्त्रानुक्रमणिका

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
यथेष्टधारणात्शाण्डि० १.७.८यस्मिन्विलीयतेब्रह्मवि० १३
यथेष्टधारणाद्वायोःयो०त० ५०यस्मिन्शान्तिःना०परि० ३.२१
यथेष्टमेवयो०त० १११यस्य देवे परा भक्तिःशाट्य० ४०
यथैवायमन्वन्तोना०परि० ६.८यस्य नाहंकृतोसंख्या० २.५५
यद् तु विदितम्ना०परि० ३.१७यस्य वर्णाश्रमाचारोना०परि० ६.१६
यदा न कुरुतेना०परि० ३.२२यस्य वाङ्मनसी शुद्धेना०परि० ३.३१
यदा पश्यतिजा०द० १०.१२यस्य श्रवणपं०ब्र० ३४
यदा पिङ्गलयाजा०द० ४.४७यस्य संकल्पनाशःमं०ब्रा० २.३.६
यदा मनसि चैतन्यंजा०द० १०.९यस्य स्त्री तस्ययाज्ञ० २३
यदा मनसि वैराग्यम्मैत्रे० २.११यस्यैतानि सुगुप्तानिना०परि० ३.१४
यदा भवसि संजातंना०परि० ३.१२यास्येवम्जा०द० १०.८
यदा यात्युन्मनोभावःपैङ्ग० ४.२७यस्सकृदुच्चारणःद्वयो० ७
यदा सर्वाणि....स्माद्भिस्योजा०द० १०.११याज्ञवल्क्यो महाद्युतिःमं०ब्रा० ३.१.१
यदा सर्वाणि .....स्वात्मन्येवजा०द० १०.१०याज्ञवल्क्यो ह वैमं०ब्रा० १.१.१
यदिदं ब्रह्मपुच्छाख्यम्कंठ० २७यात्रमात्रं तु योयो०त० १२६
यदि वा कुरुतेना०परि० ३.२९यावच्चोपाधिपैङ्ग० ४.११
यदॄच्छालाभतोजा०द० २.५यावद्वा शक्यतेजा०द० ६.५
यदच्छोपगतंयो०त० ७०याऽस्य प्रथमा रेखाजापालि० २१
यद्युत्तरोत्तरभावेअध्या० २९युक्ते युक्तम्शाण्डि० १.७.७
यत्र सन्तं न चासन्तम्ना०परि० ४.३३युञ्जन्न परदायादियज्ञा० २६
यन्मनसित्रजगत्मं०ब्रा० ५.१.५ये च संतानजासंन्या० २.११
यन्मायया मोहित०मैत्रे० २.२५येऽत्राधिकारिणोअव० १६
यः पिता स पुनःयो०त० १३३येन केन प्रकारेणजा०द० ३.१२
यमनियमयुतःशाण्डि० १.५.१येन केन चात्मनेनशाण्डि० १.३.१३
यमनियमासनाभ्यास ...शाण्डि० १.३.१५येन प्रकाशतेपं०ब्र० २५
यमाद्यष्टाङ्गसंयुक्तःजा०द० ५.३येन भूधरसिद्धियो०त० ५९
यमेवैष विद्यात्तुचिम् ..शाट्य० ३७येन मार्गेणशाण्डि० १.७.३६-ग
यः शास्त्रद्रियधर्षेतकैव० २५येन सम्यक्परिज्ञायसांख्या० २.५७
यः शरीरेन्द्रियादिभ्योना०परि० ६.१३येन सर्वमिदम्पं०ब्र०९, ब्रह्म० ८
यशस्विन्याजा०द० ४.३७येन सर्वमिदम्ना०परि० ३.८३
यशस्विन्याः कुहोर्मध्येजा०द० ४.१६येन सर्वमिदं प्रोतम्ब्रह्म० ८
यः शृणोति सकृदपिमैत्रे० ३.२५येनार्थवानि तं किम्आत्म० १०
यस्तु द्वादशसाहस्रम्संन्या० २.१२३येनानृतं सर्वमिदम्ना०परि० ९.२०
यस्माज्जातोयो०त० १३२येनासनं विजितम्शाण्डि० १.३.१४
यस्मात्सर्वमभूतोतिशाण्डि० ३.२.४योगतत्त्वं प्रवक्ष्यामियो०त० १
यस्मात् सुदुर्धरम्शाण्डि० ३.२.८योगध्यानं सदाब्र०वि० ५१
योगयज्ञाः सर्वेऽताःमं०ब्रा०
यस्मिन् गृहे विशेषेणना०परि० ६.१२योगे कुम्भकनाम्न्याथयो०त० ६१
यस्मिन्निदमोतम्शाण्डि० २.३योगी हि ज्ञानहीनस्तुयो०त० १५

मन्त्रानुक्रमणिका ४९९

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
योगो हि बहुधायो०त० १९वर्णं रक्तम्पं०ब्र० १७
योऽग्रौ रुद्रोअथ० ६वर्णाश्रमं सावयवंमैत्रे० १.१८
योऽतीत्य स्वाश्रमान्ना०परि० ६.१७वर्णाश्रमाचारयुतामैत्रे० १.१७
योनिं वामेनशाण्डि० १.३.७वर्षाभ्योऽन्यत्रसंन्या० २.९९
योऽन्तः शीतलयासंन्या० २.५६वह्निस्त्रिकोणम्यो०त० ९५
यो भवेत्पूर्वसंन्यासीयाज्ञ० १०वाक्पाणिपाद...शारी० ३
योऽयमन्त्रमयःकं०रु० २४वाक्यमप्रतिबद्धंअध्या० ४०
यो विलङ्घ्याश्रामान्वर्णान्अव० ३वाक्सिद्धिः कामरूपत्वयो०त० ७४
यो वै रुद्रः स भगवान्अथ० २वागध्यात्मम्सुबा० ५.१०
रथ्यायां बहुवस्त्राणिसंन्या० २.११८वागेवास्याकौ०ब्रा० ३.५
रसनाद्वायुमाकृष्यशाण्डि० १.७.४५वाग्दण्डः कर्मदण्डश्चना०परि० ६.९
रसना पीड्यमानेयम्ब्र०वि० ७३वाग्दण्डे मौनम्संन्या० २.११६
रागं द्वेषं मदम्ना०परि० ३.७०वाचमेवाप्येतिसुबा० ९.६
राग द्वेष वियुक्तात्माना०परि० ३.३४वाचिकोपांशुरुच्चैश्चजा०द० २.१४
रागाद्यपेतम्जा०द० २.८वातजाः पित्तजाजा०द० ६.३०
रागाद्यसंभवेजा०द० ६.५१वानप्रस्थगृहस्थाभ्यांना०परि० ५.४६
राजवार्तादिना०परि० ३.५८वानप्रस्था अपिआश्रमो० ३
रिपौ बद्धे स्वदेहेयाज्ञ० २८वामदेवम्पं०ब्र० १०
रुद्रग्रन्थिर्भ्रुवोर्मध्येब्र०वि० ७१वामपादपाष्णिंशाण्डि० १.७.४२-घ
रेचयेत्पिङ्गलानाड्यायो०त०४२वामपादमूलेनशाण्डि० १.७.४२-ग
लक्ष्यालक्ष्य विहीनोमैत्रे० ३.१३वामाङ्गेनयो०त० ११४
लक्ष्येऽन्तर्बाह्यायांमं०ब्रा० १.३.५वामांसदक्षकट्यन्तम्प०ब्र० १५
लब्धात्मा जिह्वयासंन्या० २.३३वायुना गतिमावृत्ययो०त० ११६
लभते योगयुक्तात्मायो०त० १४०वायुनां सह चित्तम्यो०त०८३
लभ्यते यदियो०त० १२७वायुपरिचितोयो०त०८२
लययोगश्चित्तलयःयो०त० २३वायुभक्षोऽम्बुभक्षोकुण्डि० ४
लवणं सर्षपम्यो०त०४७वारिवत्स्फुरितंयो०त० १०
लिङ्गदेहगताआ०बो० २.२४वायुस्तेजस्तथाब्र०वि० १४
लिङ्गे सत्यपिना०परि० ४.३२वारुणे वायुमारोप्ययो०त० ८९
लीनवृत्तेरनु०अध्या० ४२वासनानुदयो भोग्येअध्या० ४१
लोकत्रयेऽपि कर्तव्यम्जा०द० १.२४विक्षेपो नास्तिअव० २३
लोकवद्धार्ययाऽऽसक्तोकुण्डि० ७विचार्य सर्वधर्मेषुहंस० २
लोकानुवर्तनं त्यक्त्वाअध्या० ३विचित्रा शक्तयःसंन्या० २.४२
वक्रेण सीत्कारशाण्डि० १.७.१३-३विजानाति तदा तस्यकं०रु० ३३
वज्र सूचीं प्रवक्ष्यामिव०सू० १विज्ञात ब्रह्मतत्त्वस्यअध्या० ४८
वत्सराद्ब्रह्मविद्वान्स्यात्जा०द० ६.११विज्ञानोऽस्मिमैत्रे० ३.३
वमनाहारवद्यस्यमैत्रे० २.१८विज्ञेयोऽक्षर तन्मात्रोपैङ्ग० ४.२३
वर्जयित्वायो०त० ६२विदित्वा स्वात्मरूपेणकं०रु० ३९
वर्णत्रयात्मकाःजा०द० ६.२विद्याभ्यासे प्रमादोसंन्या० २.१०३

६२० मन्त्रानुक्रमणिका मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण विद्वान्स्वदेश .. मैत्रे० २.११ वेदतत्त्वार्थं विहितम् क्षुरि० २ विधिवत्प्राण.... शाण्डि० १.७.९ वेदलौकिक मार्गेषु जा०द० २.१० विधूमे च प्रशान्ताग्नौ ना०परि० ६.१० वेदशास्त्राणि ब्र०वि० ३० विधूमे सन्नमूसले संन्या० २.९१ वेदादेव विनिर्मोक्षः जा०द० १.१८ विध्युक्तकर्मसंक्षेपात्संन्यास ... ना०परि० ३.९ वेदान्त विज्ञान ... कैव० ४ विना प्रमाणं सुष्ठुत्वम् आत्मो० ६ वेदान्ताभ्यास निरतः ना०परि० ६.२७ विनायकं जा०द० ६.४० वेदैरनेकैरहमेव वेद्यो कैव० २२ विनियोगान्नप्रवक्ष्यामि जा०द० ६.२१ वेदोक्तेन ...कृच्छ्र .... जा०द० २.३ विपरीतं ब्रह्मचर्यम् कं०रु० ११ वेदोक्तेन ..विना जा०द० १.७ विपर्यस्तो निदिध्यासे अव० १९ वेद्योऽहमागमान्तैरा० आ०बो० २.८ विभक्तो ह्ययमादेशो ना०परि० ८.२१ वैराग्य संन्यासी संन्या० २.१८ विभेदजनके जा०द० ४.६३ वैराग्यस्य फलम् अध्या० २८ विमुक्तोऽहम् ब्र०वि० १०३ व्यवहारो लौकिको अव० २५ विरक्तः प्रव्रजेद्धीमान्सरक्तस्तु ना०परि० ३.१३ व्याघ्र बुद्ध्या अध्या० ५४ विरक्तस्य तु जा०द० ६.४७ व्यात्तवक्त्रो शाण्डि० १.३.६ विरज्य सर्वभूतेभ्यः ना०परि० ६.२० व्यानः श्रोत्राक्षिमध्ये जा०द० ४.२८ विरलत्वं व्यवहृतेरिष्टम् अव० २२ व्यावृत्तानि परम् कं०रु० ३८ विराट् प्रणवः ना०परि० ८.३ व्रतं नाम शाण्डि० १.२.११ विविक्तदेशे च कैव० ५ व्रतयज्ञतप ... संन्या० २.७ विविदिषासंन्यासी ना०परि० ४.३९ शक्तिमध्ये मनः शाण्डि० १.७.१८ विवेकयुक्तबुद्ध्याऽहम् आ०बो० २.११ शङ्खिनी नाम जा०द० ४.२२ विशीर्णान्यमलान्येव ना०परि० ३.३० शतं कुलानां प्रथमम् शाट्या० ३३ विश्वजित्प्रथमः पादः ना०परि० ८.१२ शनैः पिङ्गलया जा०द० ६.६ विश्वाधिकोऽहम् ब्र० वि० १०४ शब्दकाललयेन मं०ब्रा० २.२.४ विश्वाय कुण्डि० १४ शब्दमायावृतो यावत् ब्र०बि० १५ विश्वोदराभिधा जा०द० ४.२३ शब्दस्पर्शरूप .... शारी० ६ विश्वोदराभिधायास्तु जा०द० ४.३९ शब्दस्पर्शश्च शारी० १९ विषं चैवायुधम् संन्या० २.१०७ शब्दस्पर्शादयो मैत्रे० १.५ विषयव्यावर्तन ... मं०ब्रा० १.१.८ शब्दाक्षरं परम् ब्र०बि० १६ विषयानन्दवाञ्छा आ०बो० १६ शरीरं तावदेव जा०द० ४.१ विषयी विषयासक्तो ब्र०वि० ५० शरीरस्थं प्राणम् शाण्डि० १.४.३ विषयेभ्य इन्द्रियार्थेभ्यो मं०ब्रा० १.१.७ शरीरान्तर्गताः शाण्डि० १.३.१२ विषुवायन कालेषु जा०द० ४.५५ शरीर्यप्यशरीरेषु आत्म० १४ विष्ठितो मूत्रितो ना०परि० ५.५५ शाटीद्वयम् ना०परि० ७.६ विष्णुं ध्यायतु अव० २८ शाण्डिल्यो ह वा शाण्डि० १.१.१ विष्णुर्नाम महायोगी यो०त० २ शास्त्रज्ञानात्पापपुण्य . संन्या० २.२० विष्णुलिङ्गं द्विधा शाट्या० ९ शास्त्रज्ञानात्पापपुण्यलोक ना०परि० ५.४ वीराध्वाने वानाशके जाबा० ५.२ शिखाज्ञानमयी ब्रह्म० १४ वृत्तयस्तु तदानीन्यमप्यज्ञाता अध्या० ३६ शिखा ज्ञानमयी ना०परि० ३.८९

मन्त्रानुक्रमणिका ४२१ मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण शिखा ज्ञानमयी यस्य शाट्या० १८ संधिंश्च विग्रहो संन्या० २.१०६ शिखा तु दीप .... ब्र०वि० ९ संन्यस्तमिति शाट्या० ३५ शिरोमध्यगते जा०द० ६.३७ संन्यस्याग्निम् कं०रु० ४ शिरोरोगा जा०द० ६.३२ संन्यासभेदैराचारभेदः ना०परि० ५.२ शिव एव स्वयं आत्मो० २० संन्यासं पातयेद्यस्तु संन्या० २.३ शिवमात्मनि जा०द० ४.५९ संन्यासः षड्विधो...कुटीचको ना०परि० ५.१२ शिष्याणाम् संन्या० २.१०२ संन्यासिनम् संन्या० २.९ शिष्याश्च यो०त० ७८ संन्यासे निश्चयम् संन्या० २.२ शीतोष्णाहार ... मं०ब्रा० १.१.३ संपीड्य सीविनीम् शाण्डि० १.३.९ शीर्षोपरि मं०ब्रा० १.२.१० सम्पूर्णकुम्भवद्वायोर्धारणम् जा०द० ६.१३ शुचौ देशे सदा ना०परि० ४.१८ संप्रत्यवसितानाम् संन्या० २.६ शुद्धज्ञानामृतम् ब्र०वि० ४६ संभाषणं सह ना०परि० ६.३६ शुद्धमानसः पैङ्ग० ४.१२ संभूतैर्वायु कुण्डि० २१ शुद्ध स्फटिकसंकाश धृत.. यो०त० १०० संमाननं परां हानिं ना०परि० ५.५६ शुद्धस्फटिक संकाशम् यो०त० ९० संमानाद्ब्राह्मणो ना०परि० ३.४० शुद्धोऽहमद्वयोऽहम् आ०बो० २.९ संयुक्तमेकताम् आत्म० २४ शुद्धोऽहमान्तरोऽहम् आ०बो० २.१० संयुक्तमेतत्क्षरम् ना०परि० ९.८ शून्येष्वाववकाशेषु ना०परि० ६.६ संविभज्य कुण्डि० ३ शृण्वन्त्वज्ञाततत्त्वास्ते अव० १८ संशान्तसर्वसंकल्पा मैत्रे० २.३० शोकमोह विनिर्मुक्तम् आ०बो० १.५ संसारदोषदृष्ट्यैव ना०परि० ६.२८ श्मशानेषु दिगन्तेषु याज्ञ० १७ संसारमेव निःसारम् ना०परि० ३.१५ श्रद्धालर्मुक्तिमार्गेषु ना०परि० ६.२१ स आगच्छतीत्यम् कौ०ब्रा० १.५ श्री पर्वतं शिरः स्थाने जा०द० ४.४८ स एतं देवयानं कौ०ब्रा० १.३ श्रुत्या यदुक्तम् ब्र०वि० ३२ स एतेन प्रज्ञेनात्मना आ०बो० १.७ श्रुत्वा स्पृष्ट्वा च ना०परि० ३.३८ स एव माया कैव० १२ श्रोत्रमध्यात्मम् सुबा० ५.२ स एव लययोगः यो०त० २४ श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी शारी० १८ स एव संसारतारणाय मं०ब्रा० २.४.४ श्रोत्रमेवाप्येति सुबा० ९.२ स एव सर्वम् कैव० ९ श्रोत्रादीनि शारी० २ स एष जगतः कं०रु० १२ श्रोत्रियान्नम् संन्या० २.८२ सकले सकलो ब्र०वि० ३९ षट्संख्यया अहोरात्र हंस० ११ सकारं च हकारम् ब्र०वि० १६ षड्विकारविहीनोऽस्मि मैत्रे० ३.१८ स खल्वेवं यो आरु० ५ षण्ढोऽथ विकलोऽप्यन्धो ना०परि० ३.३ सखा मा गोपायेति संन्या० २.१२ षष्टिं कुलान्यतीतानि संन्या० २.१० सगुणं ध्यानमेतत् यो०त० १०५ संकल्पपादपम् संन्या० २.७० सच्चिदानन्दमात्रोऽहम् ब्र०वि० १०९ संकल्पादिकं मं०ब्रा० २.४.५ स तं होवाच साधु जाबालि० ३ संकल्पोऽध्यवसायश्च कं०रु० १० स तज्ज्ञो बालोन्मत्त .... मं०ब्रा० ५.१.७ संत्यजेत्सर्वकर्माणि ना०परि० ६.३९ स तमुवाच यथा जाबालि० १५ संदिग्धः सर्वभूतानां ना०परि० ४.३५ स तेन पृष्टः सर्वम् जाबालि० ११

४२२ मन्त्रानुक्रमणिका मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण मन्त्र प्रतीक उपनिषद् विवरण स तेषां सत्त्वांशम् पैङ्ग० १.९ सर्वदेवमयम् पं०ब्र० २० सत्कर्मपरिपाकतः पैङ्ग० २.१७ सर्वदेवस्य मध्यस्थो ब्र०वि० ६२ सत्त्वमथाहय प०ब्र० ३ सर्वपरिपूर्णं तुरीयातीत मं०ब्रा० २.५.१ सत्त्वसमष्टित पैङ्ग० १.१० सर्वपापविनिर्मुक्तः जा०द० ६.१९ सत्यं ज्ञानमनन्तम् जा०द० २.९ सर्वपापानि जा०द० ७.१० सत्यज्ञानं सात्त्विकम् शारी० १३ सर्वप्रकाशरूपोऽस्मि मैत्रे० ३.२१ सत्यमित्युपनिषत् जाबालि० २३ सर्व भावान्तरस्थाय संन्या० २.४१ सत्यसत्यादिहीनोऽस्मि मैत्रे० ३.२३ सर्वभूतस्थमात्मानम् कैव० १० सत्यमूर्द्धं स्यतः अध्या० ६४ सर्वभूतस्थमेकम् आ०चो० १.४ सदा समाधिं कुर्वीत ब्र०वि० ६५ सर्वभूतस्थितं देवम् ब्र०वि० ७७ सदा साक्षिस्वरूप ... जा०द० १०.५ सर्वभूतहितः ना०परि० ३.५५ सद्गुरुसमीपे प०प० २ सर्वभूताधिवासं च ब्र०वि० २२ सद्रूपं परमं ब्रह्म कं०रु० ३२ सर्वभूतान्तरात्म्य ब्र०वि० १०५ सन्ध्ययोर्ब्राह्मणः शाण्डि० १.७.४६ सर्व काण्वावसम् पं०ब्र० ३७ स एवम्भूतानाम् पैङ्ग० १.८ सर्वं पञ्चात्मकम् पं०ब्र० ३१ स पुनस्तम् जाबालि० १४ सर्वं सत्यं परम् जा०द० १.१० स बाह्याभ्यन्तरम् मं०ब्रा० ४.१.३ सर्वरोगनिवृत्तिः जा०द० ६.२४ स ब्रह्मा स शिवः कैव० ८ सर्वरोगविनिर्मुक्तो जा०द० ६.२३ समग्रीवशिरः कायः जा०द० ३.३ सर्वलोकस्तुतिपात्रः मं०ब्रा० २.५.२ समदुःखसुखः ना०परि० ५.६४ सर्वलोकात्मकः अव० १५ समस्तसाक्षी सर्वात्मा ब्र०वि० १०७ सर्वलोकेषु यो०त० १०९ समाधातुं बाह्यदृष्ट्या अध्या० ६० सर्वं विप्रहरे यो०त० ६४ समाधिः समतावस्था यो०त० १०७ सर्ववेदान्त सिद्धान्तसारम् कं०रु० ४७ समाधौ मृदिते ... मं०ब्रा० २.३.४ सर्वव्यापारमुत्सृज्य यो०त० ७९ समासक्तं यथा चित्तम् शाट्या०२; मैत्रे० १.११ सर्वव्यापिनमात्मानम् आत्म० २३ समुद्रे लीयते जा०द० १०.७ सर्वशरीरेषु मं०ब्रा० १.१.९ समुन्नतःशिरः पादो जा०द० ३.११ सर्वस्य धातारम् ना०परि० ९.१८ समुन्नतशिरः पादो शाण्डि० १.३.११ सर्वाक्षरमयः ना०परि० ८.५ सम्यक्क्षय मे जा०द० ५.१ सर्वाजीवे सूर्यसंस्थे ना०परि० ९.६ स यदा प्राणेन सुबा० ४.२ सर्वात्मकोऽहम् कुण्डि० २६ स यदाऽऽरुक्षकच्छरीरात् कौ०ब्रा० ३.४ सर्वाधारः परम् ना०परि० ८.४ सरस्वती जा०द० ४.२१ सर्वाधिष्ठानसन्मात्रः ब्र०वि० ११० सरस्वती कुहूश्चैव जा०द० ४.१४ सर्वान्कामान्परित्यज्य प०हं० ३ सर्वकारणमव्यक्तम् जा०द० ८.९ सर्वान्तरः स्वयंज्योतिः ब्र०वि० १०६ सर्वज्ञेशो पैङ्ग० १.१२ सर्वायुधैर्धृताकारम् यो०त० १०१ सर्वत्रपूर्वकरूपो मैत्रे० ३.१२ सर्वेन्द्रियविहीनोऽस्मि मैत्रे० ३.१५ सर्वदा समरूपोऽस्मि मैत्रे० ३.२४ सर्वेषां प्राणि० श्व० १-क सर्वदुष्टप्रशमनम् पं०ब्र० ९ सर्वेषामेव गन्धानाम् सुबा० १३ २

मन्त्रानुक्रमणिका ४२३

मन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरणमन्त्र प्रतीकउपनिषद् विवरण
सर्वेषामेव पापानाम्संन्या० २.११२स होवाच..स्तनयित्नौकौ०ब्रा० ४.५
सर्वेषु कालेषुप०प० ३-गस होवाच..स्थूल..पैङ्ग० २.२
सर्वेषु देहेषुहंस० ५स होवाचाकाशंमं०ब्रा० ४.१.२
सर्वोपाधिविनिर्मुक्तम्कं०रु० ४६स होवाचाथर्वा अथेद्ंशाण्डि० १.४.२
सविषयं मनो बन्धायमं०ब्रा० ५.१.१स होवाचाथर्वा यस्माच्चशाण्डि० ३.२.२
सव्यदक्षिणनाडीस्थोशाण्डि० १.७.४०स होवाचाथर्वाशाण्डि० २.२
सव्येतरेणजा०द० ६.३९स होवाचाथर्वा सत्यम्शाण्डि० ३.१.२
सव्ये दक्षिणगुल्फम्शाण्डि० १.३.२सांकृति..नाडीजा०द० ५.२
सशरीरं समारोप्यना०परि० ८.८सांकृते..योगम्जा०द० १.४
सशिखं वपनम्ब्रह्म० ६,प०ब्र० ६,सा कालपुत्रपदवीना०परि० ३.४९
ना०परि० ३.८१साक्ष्यनपेक्षोऽहम्आ०बो० २.३
सशिखान्केशान्कं०रु० २सात्त्विकराज ...शारी० ७
स संन्यासः षड्विधोसंन्या० २.२३सा त्याज्याना०परि० ३.५०
स साध्वसाधुकर्मभ्याम्कं०रु० ४०साध्यन्वज्रकुम्भानिब्र०वि० ७५
सह तेनैवकुण्डि० ५साधुभिः पूज्यमाने०अध्या० ४७
सहस्रभानुमच्छुरिताम०वा० ७सान्निध्ये विषयाणांना०परि० ३.६८
सहस्रमेकम्ब्र०वि० ७९सा पुनर्विकृतिम्पैङ्ग० १.४
सहस्रारे जलज्योति ....मं०ब्रा० १.४.१सामवेदस्तथाब्र०वि० ६
स होवाच..अमानित्वादिपैङ्ग० ४.२सा शक्तिर्येनशाण्डि० १.७.३६-घ
स होवाच ..आकाशेकौ०ब्रा० ४.६सा सत्यता सा शिवतासंन्या० २.६२
स होवाच..आदर्शेकौ०ब्रा० ४.१०सा हि वाचामगम्यसंन्या० २.४४
स होवाच..आदित्येकौ०ब्रा० ४.२सिंहासनं भवेत्जा०द०३.६-३
स होवाच एवैषोऽग्नौकौ०ब्रा० ४.८सिंहो वा योगिनायो०त० ६०
स होवाच एवैषोऽप्सुकौ०ब्रा० ४.९सिद्धमन्त्रम्संन्या० २.८८
स होवाच ... चन्द्रमसिकौ०ब्रा० ४.३सुखदुःखैः समायुकम्यो०त० ११
स होवाच...छाया ..कौ०ब्रा० ४.१३सुखम् ह्यवमतःना०परि० ३.४१
स होवाच..तत्त्वमसिपैङ्ग० ३.२सुखाद्यनुभवोअध्या० ४९
स होवाच..दक्षिणेऽक्षन्कौ०ब्रा० ४.१६सुखासनवृत्ति ...मं०ब्रा० १.१.५
स होवाच नारायणःमं०ब्रा० १.१.२सुखासनसमारूख्यंजा०द० ३.२
स होवाच प्राणोस्मिकौ०ब्रा०३.२सुखासनस्थोशाण्डि० १.७.१३-१
स होवाच..प्राज्ञ ..कौ०ब्रा० ४.१५सुखी भवति सर्वत्रकं०रु० २८
स होवाच..प्रति..कौ०ब्रा० ४.११सुजीर्णोऽपिसंन्या० २.१०९
स होवाच ये वैकौ०ब्रा० १.२सुलभश्चायमत्यन्तम्संन्या० २.५०
स होवाच ..वायौकौ०ब्रा० ४.७सुषिरो ज्ञानजनकःशाण्डि० १.७.३९
स होवाच..विद्युतिकौ०ब्रा० ४.४सुषुप्तिसमाध्योःमं० ब्रा० २.३.३
स होवाच...शब्दःकौ०ब्रा० ४.१२सुषुम्ना तु परेक्षुरि० १६ .
स होवाच ...शारीरःकौ०ब्रा० ४.१४सुषुम्ना पिङ्गलाजा०द० ४.७
स होवाच ...सदेवपैङ्ग० १.२सुषुम्नायाः शिवोजा०द० ४.३५
स होवाच..सव्येऽक्षन्कौ०ब्रा० ४.१७सुषुम्नायाः सव्यभागेशाण्डि० १.४.११

४२४ मन्त्रानुक्रमणिका मन्त्र प्रतीक | उपनिषद् विवरण || मन्त्र प्रतीक | उपनिषद् विवरण सूक्ष्मातिसूक्ष्मम् | पो०त० ३३ || स्वरूपाभूत आनन्द. | कं०रु० ३५ सूक्ष्मभुक् चतुरस्रपाथ | ना०परि० ८.१३ || स्वरूपानुसंधान .. | संन्या० २.७५ सूचनात्सूत्रम् | ना०परि० ३.८२ || स्वरेण संन्धयेद्योगम् | ब्र०त्रि० ७ सूचनात्सूत्रमित्याहुः | ब्रह्म० ७ || स्वल्पोऽपि योगो | आ०बो० २.२९ सूत्रमन्तर्गतम् | ब्रह्म०१०, प०ब्र०११ || स्वव्यतिरिक्तम् | संन्या० २.७६ सूत्रमन्तर्गतं येषाम् | ना०परि० ३.८५ || स्वस्तिके गोमुखम् | जा०द० ३.१ सूर्यमण्डलमध्योऽथ | ब्र०वि० ७ || स्वस्तिक गोमुख ... | शाण्डि० १.३.१ सूर्यस्य ग्रहणम् | ब्र०वि० ५७ || स्वस्य क्रमेणैव | प०प० ३ १ मूर्यालोकपरिस्यन्द . | शाण्डि० १.७.२६ || स्वस्वरूपतः | ना०परि० ९.२३ 'मेर्वाधिः परिणोयैनम् | ना०परि० ६.२२ || स्वात्मनेव | आत्म० १२ सोऽग्रे भूतानाम् | सुबा० १.४ || स्वात्मन्यारोपित ... | अध्या० ११ सोऽन्ते वैश्वानरो | सुबा० २.४ || स्वात्मन्येव सदा | अध्य० ४ सोमसूर्यद्वयोर्मध्ये | शाण्डि० १.७.४२-क || स्वात्मवत्सर्वभूतेषु | जा०द० १.१५ सोऽविमुक्तः प्रतिष्ठित् | जाबा० २.२ || स्वानुभूत्या स्वयम् | अध्य० ६५ सोऽहमर्कः परम् | म० वा० ११ || स्वेनावृतं सर्वमिदं | ना०परि० ९.२० सोऽहं ब्रह्म | जा०द० १०.६ || स्वैरं स्वैरविहरणम् | अव० ७ सौनालबीज ... | सुबा० १६.१ || हंस एव परम् | ब्र०त्रि० ६१ स्त्रीणामबाञ्छतेशास्य | ना०परि० ४.२८ || हंस ज्योतिरनूपम्यम् | ब्र०वि० ६४ स्थानत्रयव्यतीतोऽहम् | ब्र०वि० १०८ || हंसविद्यामृते | ब्र०वि० २६ स्थानानि स्थानिभ्यो | सुबा० ५.१ || हंसः शुचिषद्सुः | ना०परि० ५.१० स्थावरं जङ्गमम् | संन्या० २.११० || हंसे हंसेति यो | ब्र०वि० ३४ स्थिराङ्गमद्रुतम् | क्षुरि० ६ || हंसो जटाधारी | ना०परि०५.१४,, संन्या० २.२६ स्थूलदेहगता | आ०बो० २.२३ || हयवरनकागरूढम् | ज०द० ८.३ स्नाने त्रिक्षपणं प्रोक्तम् | ना०परि० ४.२२ || हस्तमेवाप्येति | सुत्रा० १.७ स्नानं पानम् .. नदीपुलिशायो | कं०रु० ७ || हस्तावधाव्यत्वम् | सुबा० ५.१९ स्नानं पानम् .. स्तूयमानो | कुण्डि० १२ || हस्ती जामो | जा०द० ३.६-२ स्पष्टकामो जगद्योनि | पैङ्ग० १.७ || हितास्ति पशोरामम् | ना०परि० ३.६७ स्वचित्तनिर्जिता | संन्या० २.७१ || हिरण्यगर्भाधिक्षित .. | पैङ्ग० १.६ स्वदेहमनिनिर्मोचो | जा०द० १.२७ || हिरण्य ज्योतिः | सुबा० २.३ स्वदेशस्य | कुण्डि० २२ || हृत्पद्ममध्ये | आ०बो० १.६ स्वप्नेऽपि यो हि | ना०परि० ५.१२ || हृत्पुण्डरीकमध्ये | मैत्रे० १.१२ स्वप्ने स जीवः | कैव० १२ || हृत्पुण्डरीकं विरजं | कैव० ६ स्वप्रकाशचिदानन्दम् | ब्र०वि० २१ || हृदयं निर्मलम् | पैङ्ग० ४.१४ स्वप्रकाशमधिष्ठानम् | अध्या० ८ || हृदयस्य मध्ये | सुबा० ४.१ स्वप्रकाशे परानन्दे | आ०बो० २.२६ || हृदयादिकण्ठ ... | शाण्डि० १.७.१३-२ स्वमसङ्गमुदासीनम् | अध्या० ५१ || हृदाकाशेचिदादित्यः | मैत्रे० २.१४ स्वमुखेन | जा०द० ४.१३ || हृदिस्था देवता | ज्ञान० ४ स्वमेव सर्वतः | कुण्डि० २७ || हीनंधा ज्ञानविज्ञाने | ना०परि० ४.१२ स्वयं ब्रह्मा स्वयं विष्णुः | अध्या० २० स्वयौनाबुपशान्तस्य | मैत्रे० १.८ ॥ इति मन्त्रानुक्रमणिका समाप्ता ॥