वेद स्वरूप विमर्श (स्वामी करपात्री जी महाराज - अपौरुषेय वेद-प्रामाण्य एवं वैदिक समन्वय)

पृष्ठ ३६६

३६६ वेदस्वरूप-विमर्श अथ शूद्राणां विहितनिषिद्धधर्मा इत्युपक्रम्य शूद्रकमलाकरे १९ पृष्ठे स्कन्दमहापुराणीयप्रभासखण्डवचनान्युद्धृतानि । तानि यथा — 'न दर्भानुद्धरेत्प्राज्ञः' इत्यादीनि— 'नोच्चरेत्प्रणवं मन्त्रं पुरोडाशं न भक्षयेत्' इत्यादीनि च । शूद्राचारशिरोमणावपि ३७ पृष्ठे स्कान्दे प्रभासखण्डीयवचनानि 'न दर्भानीत्यादीनि उद्धृतानि । मन्त्रचन्द्रिकायां-'न वैदिकं जपेच्छूद्रः कियञ्चैव कदाचन । नमोन्तं शिवमन्त्रं वा वैष्णवमभिधयते बुधैः ॥' इति देवीयामलेऽपि-'स्वाहा प्रणवसंयुक्तं मन्त्रं शूद्रे वदद्विजः । शूद्रो निरयगामी स्यात् विप्रः शूद्रत्वमाप्नुयात् ॥' षडङ्गन्यासे स्वाहापदस्थाने नमः पदोच्चारणं शूद्रैः कार्यम् । श्रीमद्देवीभागवते-'वेदस्याध्ययने शूद्रो नाधिकारी यथा भवेत् । त्रिपुण्ड्रेण विना विप्रो नाधिकारी शिवार्चने ॥' स्कान्दे ११ अध्यायः १२ श्लोकः २८ । श्रीमद्भागवते 'स्त्री शूद्रद्विजवन्धूनां त्रयो न श्रुतिगोचरा ।' कर्मश्रेयसि मूढानां श्रेय एवं भवेदिह ॥ १।४।२५ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे-सुन्दरकाण्डे 'भावं नचास्याहमनुप्रदातुं मलं द्विजो मन्त्रमिवाद्बिजाय ।।' नृसिंहतापनीयोपनिषदि ।' 'सावित्रीं प्रणवं यजुलँक्ष्मी स्त्री शूद्राय नेच्छन्ति; सावित्रीं लक्ष्मीं यजुः प्रणवं यदि जानीयात् स्त्रीशूद्रः समृतो- ऽधोगच्छति । स्कान्दे प्रभासखण्डे शूद्रविषये- नोच्चरेत्प्रणवं मन्त्रं पुरोडाशं न भक्षयेत् । न शिखां नोपवीतञ्च नोच्चरेत्संस्कृतां गिरम् ॥ पुराण्यान्यधिकृत्य कूर्मपुराणे- 'अध्येतव्यमिदं नित्यं विप्रैः पर्वणि पर्वणि । नाध्येतव्यमिदं शास्त्रं वृषलस्य च सन्निधौ । योऽधीते चैव मोहात्सा सं याति नरकान् बहून् ॥

---

पृष्ठ ३६७

वेदप्रामाण्य-विमर्शः ३६७ भविष्ये यस्य राज्ये सदा शूद्राः पुराणं संहितां तथा । पठन्ति स्यात्स चाल्पायू राजा राष्ट्रेण सान्वयः । बृहद्धर्मपुराणे-उत्तराखण्डे चतुर्थेऽध्याये ५०७ पृष्ठे – शूद्रस्तु ब्राह्मणादीनां पूजां कुर्यादतन्द्रितः । आज्ञां न लङ्घयेच्चापि न च तानवधीरयेत् ॥ न तेषामाचरेद् धर्मं वैदिकं लौकिकं तथा । पुराणपठनं वेदपठनं नापि चाचरेन् ॥ शास्त्रार्थकथनञ्चैव न शूद्रः क्वचिदाचरेत् । विप्रं क्षत्रं विशं वापि पाठयेन्न कदाचन । वर्णान् व्याकरणदीन् वा श्लोकं श्लोकार्थमेव च । ब्राह्मणोऽपि पठञ्शूद्रादात्मानमेवन् पातयेत् । स्वाहाप्रणवसंयुक्तं शूद्रो मन्त्रं विवर्जयेत् ॥ दद्यान्न देवनेवेद्यं शूद्राय ब्राह्मणः क्वचित् । पादोदकं ब्राह्मणस्य पिबेच्छूद्रः प्रयत्नतः ॥ ब्राह्मणे भक्तिमासाद्य शूद्रस्तरति दुर्गतिम् । नोपदेशेन मन्त्रैश्च न स्तवैः क्वचैरपि ।।' गरुडपुराणे प्रेतखण्डे चतुर्थेऽध्याये-- वेदाक्षरं पठेच्छूद्रः कापिलं वा पयः पिबेत् । धारयेद् ब्रह्मसूत्रञ्च भवेद् वा ब्राह्मणीपतिः ॥२२॥ राजभार्याभिलाषी च परदारापहारकः । कन्यायां कामुकश्चैव सतीनां दूषकश्च यः । ॥२३॥ एते चान्ये च बहवो निषिद्धाचरणोत्सुकाः । विहितत्यागिनो मूढ़ा वैतरण्यां पतन्ति ते ॥२४॥ हरिवंशेऽपि 'सुगतिमियाच्छ्रवणाच्च शूद्रयोनिः ।' व्यासस्मृतौ-प्रथमेऽध्याये- शूद्रो वर्णचतुर्थोऽस्ति वर्णत्वाद् धर्ममर्हति । वेदमन्त्रस्वधास्वाहावषट्कारादिभिर्विना ॥ महाभारते-आनुशासनिके पर्वणि १० अध्याये-