विज्ञान भैरव तन्त्र (११२ ध्यान धारणाएँ - हिन्दी व्याख्या सहित)
Vijnana Bhairava Tantra with Hindi Commentary
भगवान भैरव / प्रो. ब्रजवल्लभ द्विवेदी द्वारा
स्रोत: मोतीलाल बनारसीदास / चौखम्बा · मोतीलाल बनारसीदास / चौखम्बा · 1950 (उद्गम)
img119_2R
श्लोकार्धानुक्रमणिका अचिरेण निराधारं ९१ आमूलात् किरणाभासां ३२ अजरामरतामेति १५६ आवेशनं तत्स्वरूपे १६५ अतत्त्वमिन्द्रजालाभ० १४४ आसने शयने स्थित्वा ९२ अतश्च तन्मयं सर्वं १०९ इच्छायामथवा ज्ञाने १०८ अतस्तद्धर्मधर्मित्वात् १९ इति भैरवशब्दस्य १४० अत्र चैकतमे युक्तो १५५ इतीन्द्रियाणि संत्यज्य १४७ अत्रैकतमयुक्तिस्थे १६२ इत्यादिधमं तत्त्वानां १०४ अद्यापि न निवृत्तो १ इत्युक्तवान्निन्दिता देवी १७६ अध्वप्रक्रिया तत्त्वं ६२ इत्येतत् कथितं देवि १७४ *अनच्कमहलं ध्यायन् १२१ इदं यदि वपुर्देव १५७ अनन्यचेतसः पुंस ५७ इन्द्रजालमयं विश्वं १११ अनन्यचेताः प्रत्यन्ते ४६ इन्द्रियद्वारकं सर्वं १४७ अनन्यचेताः सुभगे ५४ ईदृशेन क्रमेणैव ३६ अनागतायां निद्रायां ८५ उत्पत्तिद्वितयस्थाने २४ अनाहते पात्रकर्णे० ४२ उदेति देवि सहसा ९९ अन्तःस्वानुभवानन्दा १८ उद्गच्छन्तीं तडिद्रूपां ३३ अन्यथा तस्य तत्त्वस्य १६४ उपविश्यासने सम्यग् ९० अपेक्षा स्वशरीरस्य ११६ उभयोर्भावयोर्ज्ञाने ६५ अप्रबुद्धमतीनां हि १७ ऊर्ध्वं प्राणो ह्यधो जीवो २४ अबिन्दुमविसर्गं च ९९ ऊर्ध्वं मुष्टित्रयं यावत् ३३ अर्धेन्दुबिन्दुनादान्त० ४८ एकमेकस्वभावत्वा० १४८ अविकल्पमतेः सम्यक् १२२ एतच्च नैव कस्यापि १७४ अस्य सर्वस्य विश्वस्य ६२ एवमुक्तव्यवस्थायां १५७ अस्यामनुचरंस्तिष्ठत् १७३ एवमेव जगत्सर्वं ५७ अहं ममेदमित्यादि० १४२ एवमेव दुर्निशायां ९७ *आकाशं विमलं पश्यन् ९४ एवमेव निमील्यादौ ९७ आत्मनो निर्विकारस्य १४४ एवंविधा भैरवस्य १९ आत्मबुद्ध्याऽनन्यचेता० १०८ एवंविधे परे तत्त्वे १९ आधारेष्वथवाऽशक्त्या० १२१ एषाऽत्र प्रक्रिया बाह्या १५८ आनन्दमुद्गतं ध्यात्वा ८० कक्षव्योम्नि मनः कुर्वन् ९० आनन्दे महति प्राप्ते ८० कपालान्तर्मनो न्यस्य ३८
img120_1L
१७८ : विज्ञानभैरव करङ्किण्या क्रोधनया ८६ चित्ताद्यन्तःकृतिर्नास्ति १०४ कररुद्धदृगस्त्रेण ४० चिद्धर्मा सर्वदेहेषु १०९ कामक्रोधलोभमोह० ११० चिन्तयेत् तां द्विषट्कान्ते ३२ कालाग्निना कालपदा० ५६ जग्धिपानकृतोल्लास० ८० किञ्चिज्ज्ञातं द्वैतदायि ९५ जपो देव्याः समुद्दिष्ट १७३ किञ्चिज्ज्ञैर्या स्मृता शुद्धिः १३१ जपः सोऽत्र स्वयं नादो १५९ किञ्चिदङ्गं विभिद्यादौ १०३ जलस्येवोर्मयो वह्ने० १२० किन्तत्त्वमिन्द्रजालस्य १४४ जातशक्तिसमावेश० १२१ किमेभिरस्थिरैर्देवि १७५ जीवन्नपि विमुक्तोऽसौ १५६ किं रूपं तत्त्वतो ९ ज्ञानप्रकाशकं सर्वं १४८ किं वा नवात्मभेदेन ९ ज्ञानायत्ता बहिर्भावा० १४४ कुतूहले क्षुधाद्यन्ते १२७ ज्ञायते दिग्विभागादि २१ कुम्भिता रेचिता वापि ३२ झगितीच्छां समुत्पन्ना० १०५ कुहनेन प्रयोगेण ७१ तज्ज्ञानं चित्तसहितं १२८ कूपादिके महागर्ते १२२ तत्र तत्र परानन्द० ८३ केवलं ज्ञानसत्तायां २० तत्र तत्र शिवावस्था १२२ केवलं वर्णितं पुंसां १५ तत्रैव च मनो लीनं ६३ केवलं वायुपूर्णा वा ७५ तत्रैव चेतनां युक्त्वा १०३ कैरुपायैर्मुखं तस्य २२ तत्त्वतो न नवात्मासौ १६ कैवल्यं जायते सद्यो १२१ तत्त्वतोऽहं तथाभूत० ९५ क्रमद्वादशकं सम्यग् ३४ तत्त्वतः कस्यचिन्नेत० १०८ क्रमेण मनसो दार्ढ्या० ३८ तत्त्वानि यानि निलयं ५७ क्वचिद्वस्तुनि विन्यस्य १२८ तत्स्र्वं भैरवाकारं ९४ क्षपणात् सर्वपापानां १६४ तत्स्र्वं भैरवं भाव्यं १३७ क्षुताद्यन्ते भये शोके १२७ तदन्ते शान्तनामासौ ३२ क्षोभशक्तिविरामेण १२१ तदसारतया देवि १५ खेचर्या दृष्टिकाले च ८६ तदा तन्मध्यभावेन ६६ गीतादिविषयास्वाद० ८२ तदात्मपरमात्मत्वे ११८ गृहणीयतमं भद्रे १४ तदासौ शिवरूपी २० ग्रामं राज्यं पुरं देशं १७५ तद्वपुस्तत्त्वतो ज्ञेयं १८ ग्राह्यग्राहकसंवित्तिः ११५ तनूदेशे शून्यतैव ५२ घटादिभाजने दृष्टि ६४ तन्त्र्यादिवाद्यशब्देषु ४६ घटादौ यच्च विज्ञान० ११४ तया देव्या समाविष्टः १७३ चक्रारूढमदच्छं वा ९ तयाऽऽपूर्याशु मूर्धान्तं ३४ चूलासने स्थितस्याथ ९३ तल्लयं तत्क्षणाद् गत्वा ६४
img120_2R
विज्ञानभैरव : १७९ तस्य तन्मात्रधर्मित्वा० १२६ नहि वर्णविभेदेन १२ तामेव मनसा ध्यात्वा १३० नादबिन्दुमयो वापि १६ तेजसा सूर्यदीपादे० ८५ नादबिन्दुमयं वापि ९ तैमिरं भावयन् रूपं ९७ निजदेहे सर्वदिक्कं ५० त्रिकभेदमशेषेण १ नित्ये निराश्रये शून्ये १३८ त्रिशिरोभेदभिन्नं ९ नित्यो विभुर्निराधारो १४३ दिक्कालकलनोन्मुक्ता १७ निधाय तत्प्रसङ्गेन ९० दिग्देशकालशून्या २२ निराधारेण चित्तेन १०२ दीर्घात्मा सा महादेवी १६६ निराधारे मनो याति १४२ दृढबुद्धेर्दृढीभूतं ५५ निराधारं मनः कृत्वा ११८ दृढेन मनसा दृष्ट्या ११२ निराश्रया चितिः शक्तिः १०३ दृष्टिनिवेश्या तत्रैव ८५ निनिमित्तं भवेज्ज्ञानं १०८ दृष्टे बिन्दौ क्रमाल्लीने ४० निर्विकल्पतया मध्ये ३१ देवदेव त्रिशूलाङ्क २२ निर्विकल्पमतीनां तु १७४ देवदेव महादेव १७६ निर्विकल्पमनास्तस्य ५० देहान्तरे त्वग्विभागं ५३ निर्विकल्पे परे व्योम्नि १६१ द्वादशाम्यधिकं देवि १५५ निर्विकल्पं निर्विकल्पो ५२ धामान्तःक्षोभसंभूत० ४१ निर्विकल्पं मनः कृत्वा ३४ ध्याताऽन्तर्व्योमया देव्या ३९ निर्वृक्षगिरिभित्त्यादि० ६४ ध्यानाथं भ्रान्तबुद्धीनां १५ निस्तरङ्गोपदेशानां १५५ ध्यानं या निश्चला बुद्धि० १६० नैव सर्वगतं जातं ११४ ध्यायते को महादेव १५७ परतत्वं सकलत्वेन १२ ध्यायतोऽनुत्तरे शून्ये ३५ परशिष्ये खले क्रूरे १७४ न किञ्चिदन्तरे तस्य ५३ परापरायाः सकल० १२ न चक्रक्रमसंभिन्नो १६ पराया यदि तद्वत् १२ न च तद्व्यतिरेकेण १३४ परित्यज्यानवस्थित्या १३९ न चासौ त्रिशिरा १६ पिण्डमन्त्रस्य सर्वस्य ४८ न चित्तं निक्षिपेद् दुःखे १११ पिपीलस्पर्शवेलायां ७२ न तु ध्यानं शरीराक्षि० १६० पीनां च दुर्बलां शक्ति ५८ न द्वेषं भावयेत् क्वापि १३६ पूजा नाम न पुष्पाद्यै० १६१ न मे बन्धो न मोक्षो मे १४६ पृष्ठशून्यं मूलशून्यं यु० ५१ न वह्नेर्दाहिका शक्ति० २० ★पृष्ठशून्यं मूलशून्यं हृ० ५१ न व्रजेन्न विशेच्छक्ति० ३१ प्रणवादिसमुच्चारात् ४४ न शुचिर्ह्यशुचिस्तस्मा० १३१ प्रतिक्षणं क्षीणवृत्ते० ५५
img121_1L
१८० : विज्ञानभैरव प्रतिबिम्बमिदं बुद्धे० १४६ यत एव समुद्भूता १०५ प्रविश्य हृदये ध्यायन् ५८ यत्किञ्चित् सकलं रूपं १५ प्रविष्टस्याद्वये शून्ये ९८ यत्र यत्र मनस्तुष्टि० ८३ प्रशान्ते मानसे भावे ९३ यत्र यत्र मनो याति त० १३९ प्रसादं कुरु मे नाथ १३ यत्र यत्र मनो याति बा० १२३ प्रसार्य भैरवं रूपं ९७ यत्र यत्राक्षमार्गेण १२६ प्राणां अपि प्रदातव्या १७५ यत्सुखं ब्रह्मतत्त्वस्य ७७ प्लुष्टं विचिन्तयेदन्ते ५६ यथा तथा यत्र तत्र ५५ बाह्याकाशे मनः कृत्वा १३८ यथा प्रिये परिक्षीणं १५० बिन्दुं शिखान्ते हृदये ४१ यथाऽऽलोकेन दीपस्य २१ बुद्धि निस्तिमितां कृत्वा ११० यथा सम्यगहं वेद्मि २२ ब्रह्मणः परिपूर्णत्वा० १३५ यद्वेद्यं यद्ग्राह्यं १३७ भक्तानां गुरुवर्यस्य १७४ यदा ममेच्छा नोत्पन्ना १०७ भक्त्युद्रेकाद्विरक्तस्य १२९ यश्चैव पूजकः सर्वः १६६ भया सर्वं रवयति १४० यस्य कस्यापि वर्णस्य ४५ भरिताकारता सात्र १६२ यस्य कस्येन्द्रियस्यापि ९८ भावयेद् भरितावस्थां ८० यागोऽत्र परमेशानि १६४ भावे न्यक्ते निरुद्धा ६६ याऽवस्था भरितकारा भैरव० २२ भुवनाध्वादिरूपेण ५९ याऽवस्था भरिताकारा भैरवी १८ भूयोभूयः परे भावे १५९ युगपच्च द्वयं त्यक्त्वा ६५ भैरवि ज्ञायतां मध्ये १११ युगपत् स्वामृतेनैव ६९ भैरव्या भैरवस्येत्थं २७ युग०न्निर्विकल्पत्वा० ५१ भ्रमद्वा ध्यायतः सर्वं १११ युगपन्निस्त्रिकल्पेन ६८ भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा शरीरेण १२१ यैरेव पूज्यते द्रव्यै० १६६ मध्यजिह्वे स्फारितास्ये ९१ योगिनस्तन्मयत्वेन ८२ मध्यनाडी मध्यसंस्था ३९ योगिनां तु विशेषोऽयं ११५ ममैव भैरवस्यैता १२० योगिनीनां प्रियो देवि १५६ मरुतोऽन्तर्बहिर्वापि २७ योगी समत्वविज्ञान० ७० महाशून्यालये वह्नौ १६३ रागद्वेषविनिर्मुक्तो १३६ मातृमोदकवत् सर्वं १७ रुद्रयामलतन्त्रस्य १७६ मानसं चेतना शक्ति० १५० रुद्रशक्तिसमावेश० १६४ माया विमोहिनी नाम १०४ लीनं मूर्ध्नि वियत्सर्वं ९४ मायासप्नोपमं चैव १५ लेहनामन्थनाकोटैः ७९ मृदासने स्फिजैकेन ९० वर्णस्य सविसर्गस्य १०२ वस्तुषु स्मर्यमाणेषु १२७ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dvivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img121_2R
विज्ञानभैरव : १८१ वस्त्वन्तरे वेद्यमाने १३० समः शत्रौ च मित्रे च १३५ वह्नेर्विषस्य मध्ये तु ७५ समुदेति महानन्दो ७१ वाचा करोति कर्माणि १५५ सम्प्रदायमिमं देवि १२१ वायुद्वयस्य संघट्टा० ७० सर्वज्ञः सर्वकर्ता च ११९ विकल्पानामभावेन १०४ सर्वतः स्वशरीरस्य ५५ विभावयेत् ततस्तस्य ५२ सर्वत भैरवो भावः १३४ विलीने मानसे भावे ६४ सर्वमेतत्परित्यज्य १७५ विश्वमेतन्महादेवि ६३ सर्वशक्तिप्रभेदानां १७६ विश्वादि भैरवं रूपं ९५ सर्वस्रोतोनिबन्धेन ७२ विहाय निजदेहास्थां ११२ सर्वं जगत् स्वदेहं वा ६९ व्यपदेष्टुमशक्या० १७ सर्वं देहगतं द्रव्यं ५२ व्योमाकारं स्वमात्मानं १०३ सर्वं देहं चिन्मयं हि ६८ व्रजेत् प्राणो विशेज्जीव १६६ साधु साधु त्वया पृष्टं १४ शक्तिशक्तिमतोर्यद्व० १९ सा परा पररूपेण ११ शक्तिसंगमसंक्षुब्ध० ७७ सावस्था मनसा गम्या ८५ शक्त्यभावेऽपि देवेशि ७९ सा शक्तिः शाङ्करी नित्यं १२९ शक्त्यवस्थाप्रविष्टस्य २० *स्तब्धात्मा तत्क्षणाद् देवि ३४ शब्दब्रह्माणि निष्णातः ४२ स्थूलरूपस्य भावस्य ९१ शब्दान् प्रतिक्षणं ध्यायन् १४३ स्थूलसूक्ष्मपरस्थित्या मुक्त्वा ३४ *शरीरनिरपेक्षिण्या ५१ स्थूलसूक्ष्मपरस्थित्या या० ५९ शिखिपक्षीश्चित्ररूपै० ३५ स्वतन्त्रानन्दचिन्मात्र० १६५ शून्या परया शक्त्या ४३ स्वदेहे जगतो वापि ५७ शून्या शून्यभूतोऽसौ ४५ स्वदेहं मनसि क्षीणे ९२ शून्ये कुड्ये परे पात्रे ३६ स्ववदन्यशरीरेऽपि ११६ श्रुतं देव मया सर्वं १ स्वशरीरं निराधारं १२७ षट्सतानि दिवारात्रौ १७३ हूयते कस्य वा होमो १५७ स एवाहं शैवधर्मा ११९ हूयते मनसा सार्धं १६३ सकारेण बहिर्याति १७३ हृद्याकाशे निलीनाक्षः ५४ *सङ्कोचं कर्णयोः कृत्वा १२१ होच्चारं मनसा कुर्वन् ९१ हंस-हंसेत्यमुं मन्त्रं १७३
img122_1L
ग्रन्थग्रन्थकार-मतमतान्तरसूची अथर्वशिखोपनिषद् ४४ कक्ष्यास्तोत्र ३१ अद्वयसम्पत्तिवार्त्तिक १००, ११३, १४५ कठोपनिषद् १३८, १५१-१५२ अद्वैतवादी १५१ कर्मकाण्डक्रमावली ६२ अनुत्तरभट्टारक १५१ कल्लट(भट्ट) १३, १६८ अभिधम्मत्थसंगहो २९ कल्हण १४७ अभिधर्म २९ कात्यायनश्रौतसूत्र १५७ अभिनवगुप्त १-३, ८, २०, ३०, ३२, ३७, कान्तिचन्द्र पाण्डेय ८७ ५९, ६३, ६५-६६, ६८, ७८-८०, ८२- कामकलाविलास ४८ ८३, ९५, १०५, १२०, १५४, १६० कालिदास ४ अमरकोश ३० कालीनय ८७ अमृतानन्द ३६, ८२, १५९, १७४-१७५ किरणागम २ अरुणामोदिनी ४ कुमारिलभट्ट ६५ अर्थरत्नावली ४३, १६९ कुलदर्शन ८७ अष्टाध्यायी ९ कौलमत १०३, १५६, १६४ आगम आणि तन्त्रशास्त्र २-३ क्रमदर्शन १३, ८७, १६४ आगम और तन्त्रशास्त्र की सृष्टिप्रक्रिया ४ क्रमस्तोत्र १७२ आगमशास्त्र २-३, ११३, १२६ क्षेमराज १, १२, १९-२१, ३३, ३८, ४२, आनन्द(भट्ट) ५१, ७८, १०३, १६४ ६६, ६८-७०, ७८, ८०-८१, ८५-८६, ईशावास्योपनिषद् १५७ ९७-९८, १२९, १६०, १७४ ईश्वरप्रत्यभिज्ञाकारिका ५०-५१, ६६ क्षेमेन्द्र १२९ ईश्वरप्रत्यभिज्ञाविवृतिविमर्शिनी २०-२१, ६४- गीतानिष्यन्द १२९ ६७, ८०, ८२, १०४-१०५, ११५- चन्द्रज्ञान १४५ ११६, ११८, १२१, १४०, १४९- चिद्वल्ली ४८ १६०, १७२ छान्दोग्योपनिषद् ६५-६६, ९६, ९९, १०८, उच्छुष्मभैरव १४९ १५३ उत्तरशास्त्र १, ८ जयरथ १, ३, २१, ३३, ४३, ७८, ८३, उत्पल(भट्ट) १६, १४३, १६२ १११, १५२, १५५, १६२, १७०, उत्पल(वैष्णव) ३८ १७२ ऋग्वेद १७१ ज्ञानार्णवतन्त्र १६४ ऋजुविमर्शिनी १३, १६१ तत्त्वप्रकाशकार १५१
img122_2R
विज्ञानभैरव : १८३ तत्त्वमञ्जरीकार ११३ नवजीवन रस्तोगी ८७ तत्त्ववैशारदी ७४ नामक १ तन्त्रकोश ३९ नारायण(भट्ट) ८१, १४४, १६२ तन्त्रयात्रा ६० नित्याषोडशिकार्णव ४, २१, १५९-१६०, तन्त्रराजतन्त्र ६ १६९, १७५ तन्त्रशास्त्र २-३, ५९, ९४ निशाटन २ तन्त्रसार ३० निष्क्रियानन्दनाथ ८८ तन्त्रालोक १-३, ९-१०, १२, २४, ३२- नेत्रतन्त्र १०, ३३-३४, ४८, ३३, ३६, ४१-४२, ५६, ५८-६०, ६३, ६६, ८५-८६, ९७, १०८ ६८, ७१-७२, ७८, ८३, ८७, १०९, नेत्रतन्त्रोद्योत १०, १९, २१, ३२, ६४- १११, १६०-१६१ ६६, ८५, ९७-९८, १०८, ११५, तन्त्रालोकविवेक ३, २०-२१, २४, ३१-३३, १२२, १३०, १६१ ३९, ५५, ५८, ६२, ६५, ६७, ७१, नैयायिक ४७ ७७, ८२, १०८, १११, ११५, न्यायभाष्य १८ ११९-१२०, १२६, १४०, १४६,१५५, पञ्चदशी ६७, १४२ १५९-१६१, १७०, १७२-१७३ पतञ्जलि ३९, ७२ तपस्विराज ११३ परमार्थसार(टीका) ३७, १२३, १७३ तर्कसंग्रह १३६ परात्रिंशिका १२, ६४ तान्त्रिक योग की चरमोपलब्धि : विश्वाहन्ता परात्रिंशिकाव्याख्या ८, ६५, ७७-७९ १०० परापञ्चाशिका ९, १७५ तान्त्रिक साहित्य १०१ पाणिनि ९-१०, १०९, १४८ तैत्तिरीयब्राह्मण ६९ पालि साहित्य २९-३०, ७३, ९९ तैत्तिरीयसंहिता ६७, १३५ पुरश्चर्यार्णव १०१ तैत्तिरीयोपनिषद् ६९-७०, ८१, १३८ पुराण १० त्रिकदर्शन ८७ पुष्पदन्त ४५ त्रिकशासन ७१ पौष्करागम ७ त्रिकशास्त्र १, ३, ८ प्रत्यभिज्ञाकारिका १६, २२, ११९-१२०, त्रिशिरोभैरवतन्त्र ११, १६० १३८ दर्शनशास्त्र १०५ प्रत्यभिज्ञादर्शन ८७ दुर्गासप्तशती ४५ प्रत्यभिज्ञाशास्त्र ३ द्वैतवादी १५१ प्रत्यभिज्ञाहृदय ३०, ५४-५५, धर्मशास्त्र १३१, १७१ ७५, ८०, ८२-८३, ९९-१००, ११५ धर्मशिवाचार्य ४२ प्रपञ्चसार ४, ३० नरेन्द्रदेव (आचार्य) २९ प्रभाकौल १६६
img123_1L
१८४ : विज्ञानभैरव प्रमाणवार्त्तिक ११३ मालिनीविजयतन्त्र १, ८, १३२ प्रशस्तिभूतिपाद ८३ मालिनीविजयवार्त्तिक ९४-९५, ९७, १५४ प्राकृतत्रिशिका ८९ मालिनीविजयोत्तर २७, ६६ बुद्धघोष ३० मृत्युञ्जयभट्टारक १०, ३४ बृहदारण्यकोपनिषद् ७८, १००, १०६, मेदिनीकोश ३ १०८, १४१-१४२, १४६, १५०, १५२ मोक्षोपाय २८ बौद्धदर्शन १३८, १७२ याज्ञवल्क्य ४७ बौद्ध-धर्म-दर्शन २९ याज्ञवल्क्यस्मृति ८१, १३४ बौद्ध साहित्य ३१, ९९, १०८, ११३ योगचूडामण्युप नषद् १५२ ब्रह्मयामल १, ८, ४२ योगवासिष्ठ २८, ८५, १०७, १४८ भगवद्गीता ५०, ९२, ११०, ११४, योगशास्त्र २८, ३२, ४१, ६७-६८, ११६, १२३, १३३-१३६, १३९-१४०, ७२, ७६, १२४ १५३, १५६ योगसूत्र २९, ३९, ४५, ६५, ८६, भगवद्गीता टीका (श्रीधरी) ९२ ११७, १४० भर्तृहरि ४, १० योगसूत्रव्यासभाष्य २९-३० भागवत १३३ योगिनीहृदय ४८, १६१, १७४ भास्करराय ४, १४९, १७४ योगिनीहृदयदीपिका ६, ३५-३६, ४८, भैरवयामल १, ८ ८०, ८२-८३, १२३, १२६, १५९, भोजदेव ७३ १६१, १६३, १६६, १७४-१७५ मधुसूदन सरस्वती ४५ रघुवंश ४ मनुस्मृति १०६ रहस्यशास्त्र १५३ महाभारत ७८, १४१ रामकण्ठ ३८ महार्थमञ्जरी ५०, ५७, ६१, ८७, १०५, रुद्रयामल १, ४, ८, १७६ १३८, १४२, १६९ रुद्रयामलसार १०४ महार्थमञ्जरीपरिमल २, ७, १७, २१, लक्ष्मीतन्त्र १३ ५०, ५६, ५९, ६९, ७१, ७७, लुप्तागमसंग्रह २, ३, ७, १०१ ७८, ८०, ८२-८३, ८५-८६, ८९, ९७, वाक्यपदीय ४, ६ १००, ११५, ११९, १२९, १३१, वाक्यसुधा १२४-१२५ १५९-१६०, १६३-१६४, १६६ वाचस्पतिमिश्र ६५, ७३-७४ महास्वच्छन्दतन्त्र ६ वाजसनेयसंहिता १३५ महिन्नस्तव ४५ वामकेश्वरतन्त्र १, २१ महेश्वरानन्द ६१, ७०-७१, ७८, ८०, वामननाथ १००-१०१, ११३, १७२ ८३, ८५, ८९, १३५, १४२, १७० वायवीयसंहिता ४ मालिनीमत १ वायुपुराण ८ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dwivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img123_2R
:विज्ञानभैरव : १८४ वासिष्ठदर्शन ८५ शिवस्तोत्रावली (व्याख्या) २४, १४३, वासुदेव ५१ १६१-१६२ विज्ञानभैरव ३, ५९, ६६, ६९, ८५-८६, शिवोपाध्याय २५, २८, ३९, ४४, १००-१०१, १२०, १२५, १६०, ४८-४९, ५१, ६१, ६९-७०, ७३, ७८- १६८, १७२ ७९, ८५-८७, ८९, ९४, १०३, ११९- विज्ञानभैरवोद्योत १, ७ १२०, १२४, १७२ विद्यारण्य १२४ शैवतन्त्र ७८ शैवशास्त्र २८ विनय-अर्थ-कथा २९-३० शैवागम ६० विमर्शदीपिका ११३, १३७ श्रीकण्ठीसंहिता ७, १५९ विरूपाक्षपञ्चाशिका १००, ११३, ११८, श्लोकवार्त्तिक ६५ १४३ संवित्प्रकाश १३५ विवेकमार्तण्ड ९२ सङ्केतपद्धति ४३, ८९, १६०-१६१ विष्णुयामल १, ८ सङ्गीतशास्त्र ४६-४७ वीरयामल १५४ साङ्ख्यकारिका ६५, ८८ वीरावलीकुल १७० साङ्ख्यकौमुदी ६५ वेदभाष्यकार ६७ साङ्ख्यदर्शन ५३, १००, १४५ वेदान्तशास्त्र ९६ सात्वतसंहिता १० वैदिकपदानुक्रमकोश ६७ सात्वतसंहिताभाष्य १५७ व्यास (योगभाष्यकार) ७३-७४, ११७ सायणाचार्य ६७ शक्तिसंगमतन्त्र ४९, ९३, १३३ सारस्वती सुषमा ६० शङ्कराचार्य १२४ सिद्धपाद १७२ शतपथब्राह्मण ६७ सिद्धातन्त्र १, ८ शाक्तदर्शन १३८ सिद्धान्तसंग्रह १०१ शारदातिलक ४ सुभगोदयवासना १६४ शिवदृष्टि(कार) ६१, ८४, ११५ सूत्र-अर्थकथा ३० शिवपुराण ४ सोमशम्भु ६२ शिवसूत्र २६, ५५, ५७, ६९-७०, ७८, सोमानन्द ११५ १०७, ११०, १६०, १६४ सौगत १३७ शिवसूत्रविमर्शिनी ९, १८, ४१, ५४, सौन्दर्यलहरी ४ ५६, ५९, ६८-६९, ७७, ८०-८३, १०९, सौभाग्यसुधोदय ८-९ ११५, ११९-१२०, १२६, १४८-१५०, स्तवचिन्तामणि ८१, १२९, १३८, १५९, १६२-१६३, १७३ १४४, १६२
img124_1L
१८६ : विज्ञानभैरव स्तवचिन्तामणिटीका ८०, १२९, १४०, स्पन्दनिर्णय १७, २०, ३१, ५८-५९, ६६, १६१ ६८, ८५, ११०-१११, १२७, १५० स्पन्दकारिका ३१, ३८, ४०, ५३, ५५, स्पन्दप्रदीपिका १२७ ५९, ६६, ६९, ७८, ८०, ८४, १०६- स्वच्छन्दतन्त्र ६, ७, २१, २५, ४२-४३, १०७, ११०, १२३, १२५, १२७, १४०, ५५, ६०, ६९, ८०-८१, ८४, १०३, १४३-१४४, १५७ १२५, १३१, १५९, १६३, १७४ स्पन्दकारिकाविवृति २१ स्वच्छन्दोद्योत ७, १२, २१, ६८, ११९, १२३
img124_2R
शब्दानुक्रमणिका अकथ्य १७-१८ अनुभव १२८ अकार २४-२६, ९९-१०३, १७२ अनुस्मृति २९ अकुल २६, ८८ अनुस्वार ६३ अग्रगोचर ७२ अन्तःकुम्भक ३० अजपा (जप) २७, १७४ अन्तर्मुख १०६, १३३ अजपा (मन्त्र) ४९, ७६, ९१, १६७-१७३ अन्तर्लीन १०० अजिन ९२ अन्त्येष्टि १५३ अणु २१, २३, १५१ अन्धतामिस्र ९७ अतिशून्य ४५-४६ अन्तर्वृत्ति ९८ अद्भुतफुल्लन्याय ६७ अपरा ८, ११, १३, २८, १९४ अद्वयबोध १०५ अपरिमिताहन्ता १०० अध्वशोधन ६१ अपान २४-३२, १६६-१७३ अध्वषट्क ५९-६३ अपानगतिस्थान ३९ अनच्क ९, १२, ७६, ९१ अपूर्णताख्याति १०५ अनन्त ६० अभेदख्याति १०५ अनन्तशक्तिकता ८ अपोह ५० अनन्यमुखप्रेक्षित्त्व १६ अपोहन ५० अनादिबोध ८ अपोहनीय ५० अनालोचन ६५ अप्रबुद्ध १७, १०७, १२७, १४२-१४३ अनाश्रित (शक्ति) १२१, १६४-१६५ अभेदात्मक ५९-६१ अनाश्रित (शिव) २३, ८७, १६४-१६५ अभ्यास १४० अनाहतनाद ४२-४३, ४९, १५९-१६० अमृतेश १० अनिकेत ८९, १६९ अमृतेश्वर ६२ अनुग्रह २, ५, ७, १२९ अम्बिका ८९ अनुच्चार्य ४५ अरिषड्वर्ग ११० अनुत्तर (अकार) ९, २६, ६२, ९९-१०३, अर्थ ४, ५९ १४०-१४१, १७२ अर्धचन्द्र ९-११, १६, ३६, ४४, अनुत्तर (योग) ९९-१०८ ४८-४९ अनुत्तर (शून्य) ३५-३६, १४५-१४६ अर्धमात्रा ४४-४५, ४९ अनुपाय ३, २७, १३५, १६२ अर्धेन्दु ४८ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dvivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img125_1L
१८८ : विज्ञानभैरव अलीक १०३ आवेशन १६५ अलुप्तशक्तिता ८ आश्यान ७०, ८८, १२६ अविद्या ९६, १०५ आश्वास २९ अविकल्प २३, २७ आसुरी संपत्ति १४४ अव्यक्त ३६ इच्छा (इकार) ९, ६२, १४० अशाक्तस्पन्द (अकार) २५ इच्छा (शक्ति) ११, २३, २६, १०५-१०८ अशुद्ध (प्रमाता) ४४ इदन्ता २६, १५९, १७५ अशुद्ध (सृष्टि) २८ इन्द्रजाल १५, १११, १४४ अशुद्धाध्व २६ ईशान ६२, १४० अशुद्धि १३१-१३४ ईश्वर २८, ४३, ९६, ११२ अहं २५, ११३ उच्चार २३, १६२ अहंकार १००, ११३, १४५ उत्क्रान्ति १५०, १५४ अहंता ६१, १००, १६९, १७५ उत्फुल्ल ८० अहंभाव ११३ उद्घात ७४ आकोट ७९ उद्देश १८ आणव (मल) २८, १५१ उद्यम १०७ आणव (समावेश) २७, ३६ उन्मना ११, ३६, ४४, ४८-४९, ६० आणवोपाय ३, २३, २७, ६६, ८६, १३५, उन्मनावस्था ४४ १६२ उन्मनी ३६ आतिवाहिक ९६ उन्मीलन (समाधि) ३१ आत्मतत्त्व २६, १५० उन्मीलित १०० आत्मसंस्थ १४८ उन्मेष २८, ५४, ६२, ६८, ७६, ९८, आद्यन्तकोटिनिभालन ३० १०६ आधार (षोडश) ३४, ७२, ७६ उपादान (ग्रहण) १६८ आनन्द (आकार) ९, ६२, १४० उपादेय ४९, १६८ आनन्द (सुख) ७०, ७५-८१, १०७, १३८, उपाय ३, २२-२३, २८, ३४, १३५ १५६ उपेय ६८ आनन्दोदय ७९ उल्लास ८०-८१ आनापानस्मृति २९ ऊर्ध्वपद २६ आन्तरस्थान (हृदय) ७० ऊर्मि ६२ आन्तरपूर्णाहुति ८२ एषणा १०६ आपूरण २५ ऐन्द्रजालिक ७१ आप्लावन ५७, ७० ॐकार ४३-४५ आलोचन ६५ ओघ ९४ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dwivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img125_2R
विज्ञानभैरव : १८९ ओवल्ली ७१, ९४ कैवल्य ११६, १३५ कण्ठ ३०, ३४, ३७ कौलिकी शक्ति १०२ कदम्बगोलकन्याय ४७ कोशेय ९२ कन्द ३४, ३७, ७२ क्रम ६१ कपाल २३, ३८-३९ क्रमद्वादशक ३४, ३७ कपालरन्ध्र ३९ क्रिया ११, २३, २६, १०५-१०९, १४०, कमलनाल ४० १४४-१४५, १५६, १७० करंकिणी ८७-८८ क्रोधना ८६-८८ करण २३, ४१, ८८, १६२ क्षण ३० करांकिणी ८८ क्षपा (रात्रि) १६७-१७२ कला ८९, १०४-१०५, १६९ क्षेत्र १५७-१५८, १६४-१६८ कलाध्वा ५९-६३ क्षेत्रसंन्यास १३२ कलाशक्ति ६१ क्षोभ ८४, १२१, १४० कल्पवृक्ष १३० खेचरी (मुद्रा) १३, ४१, ८६, ९१-९२ कामकला ४९ ख्याति १०५ कामानन्द ७५-७७ गगनकुसुम १३८ कारणशरीर ९६, ११७ गन्ध १६१ कार्म (मल) २८, १५१ गन्धर्वनगर १५, ५३, ६३ काल ७२-७३ गान ८२ कालपद ५६-५७ गारुडिक १३२ कालपरीक्षा ७४ गीत ८२ कालभक्षक ६३ गुदाधार ३७ कालवञ्चक ६३ गुरुकृपा २-३, १३७ कालाग्नि ५६-५७ गुह्यस्थान ७६ कुटिलाकृति १६६-१६८ ग्रन्थि ४१ कुक्कुटरुत ४३-४४ ग्राम ८७ कुण्डलिनी १२, १६, ७५, १६७ ग्राहक २५,१११,११५ कुम्भक २८-३०, ३२, ५८, ७२, ७४, ९२, ग्राह्य २५, १११, ११५ १०० चक्र ९, ११, ३३, १६९ कुम्भिता ३२ चक्रद्वादशक ३४ कुलपंचक ८८ चक्रालात ९२ कुहनप्रयोग ७१ चतुरक्ष १३२ कूटस्थ ९६ चतुष्कल भट्टारक ८९ केशोण्डूक १५ चर्या १३२
img126_1L
१९० : विज्ञानभैरव चलासन ९३ . तत्ता १६९ चित् १०७-११० तत्त्वत्रय ११ चिति ९९, १०३, ११०, १२६ तत्त्वाध्वा ५९-६३ चित्त ९९, १०४, १११ तम ९५ चित्सूर्य १६८ तर्पक १९, १६४-१६५ चिद्घन १४७ तर्पणीय १९,१५८ चिद्विलास ५२, १४८ तामिस्र ९७ चुम्बक १७४ तार (तीव्र) ८२ चेतन ९९ ताल ४७ चेतना १०४, १५०, १६३ तालु ३०, ३४, ३७ चेत्य ९९ तिमिर ९४-९७ चैतन्य ९९, ११० तिरोधान २, ७ जग्धि ८०-८१ तीर्थाटन १५२, १५८ जन्म ३७ तीव्र ७४ जन्माग्र ३४-७२ त्रुटि ३० जप ३४, १५७-१६०, १६४-१६६ तुरीय २६, ९५, ११७ जाग्रत् २६, ८५,९५ तूलपटी ९२ जापक १५७ तृप्ति ८, १६२ जालन्धर (बन्ध) ४१ तैजस ९६ जीव २४-२७, ९६, १३५-१३६ १६६- त्रिक ८७ १६८, १७३ त्रिपुटी ६८ जीवन्मुक्त ६९, १२५-१२६, १४१, १५०, त्रिशिरोभैरव ९-११, १६ १५४, १५६ त्रिशूल २३ जीवन्मुक्ति १५०, १५३-१५४ दान १५८ जीवभाव १११ दाह ५६-५७ ज्ञाता ६६, ६८, १४९ दिव्यौघ ९४, १७४-१७५ ज्ञान ११, २३, २६, ५०, ६६, ६८, १००, दीक्षा ५९, १७०-१७१ १०७-११०, ११८, १४४-१४५, १४९, दीप १६१ १५६, १७० दीर्घसूक्ष्म ७२-७४ ज्ञानदीप १६२ ज्ञानसमुद्र १०० दुःख १३६ ज्ञानसिद्ध ८७, ८९ दुर्निशा ९७ ज्ञेय ६६, ६८, १४६, १४९ देश ७२-७३ ज्येष्ठा ८९ देशपरीक्षा ७३ ज्योतिर्बिन्दु ४१-४२ देह २३ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dwivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img126_2R
.विज्ञानभैरव : १९१ देहप्रमातृत्ता १७५ ७२, १०४, १२१-१२२, १४५-१४६, द्वादशान्त २४-३३, ३५, ४१-४२, ५५-५६, १५२, १६१-१६२, १७० ५८, ७२, १६९ निर्विकल्प ६५, ६९, १३०, १३९ द्वाररोधन ४० निर्विकल्पमति ५०, १७४ द्विष्टकान्त ३२ निर्विकल्पावस्था ९९ धनंजय १५२ निर्विशेष ४३ धाम ४१, ८९, १६९ निर्वृति १०३ धारणा ८६ निवृत्ति ६० धूप १६१ निष्कल १२, १५, १८-१९, ८८, १५१ ध्याता ६८, १५८ निष्कला (देवी) ८७ ध्यान २३, ३४, ६८, ८६, १५८-१६०, १६२, निस्तरंग १३९, १५५ १६४-१६६ निस्पन्द ४ ध्येय ६८, १५८ नैवेद्य १६१ नर ११ न्यक्त ६६-६७ नवात्म (मन्त्रराज) ९, ११, १६, ४८ पंचकंचुक ८ नाद ७, ९-११, १६, २६, ३६, ३७, ४२, पंचकृत्य २-४ ४८-४९, १००-१०३, १५९-१६० पंचकृत्यकारी २-३ नादभट्टारक ४२-४३ पंचवाह १३ नादान्त ११, ३६, ४८-४९ पंचीकरण ५३ नाभि ३४, ३७ पदाध्वा ५९-६३ नामकीर्तन १४४ पति १६४ नित्यता ८ पचसंपुट ५४ नित्यपरिपूर्णतृप्तिता ८ पर ४, ५१-६१, ८८ निमीलन (भावना) ९८ पर (उपाय) ३४ निमीलन (समाधि) ३१ पर (ध्यान) ३४ निमेष २८, ५४, ६२ परकायप्रवेश ११७ निरञ्जन ४८ परतन्त्र ९६ निरालम्बन १३९ परंपद १७२ निरुत्तर ९९ परपात्र ३६-३७ निरोधिका ९-१२, १७ परब्रह्म ४, १०, ४२-४३, ४७, ५९, १०२ निरोधिनी ४८-४९ परब्रह्मदशा ४७ निर्निकेत ८८ परभैरव १७, ९७ निर्विकल्प १८, ३१, ३४, ५०-५२, ६५-६६, परमगति १५१ परमव्योम ४६-४७
img127_1L
१९२ : विज्ञानभैरव परमशिव ४८, १०२, १७२ पुरीषकलश १३३ परमाकाश ३५, ९३ पुर्यष्टक ५३-५४ परमोदय ६८-६९ पूजक १९, १५७-१६२, १६६ परशिष्य १७४ पूजा (पूजन) १९, १५७-१६२, १६४-१६६ परा (पूजा) ८२ पूजोपकरण १६६ परा (वाणी) ४, ६, ४३, १६० पूज्य १९, १५७-१६२, १६६ परा (शक्ति) ५, ७, ११-१२, १९-२०, २३, पूरक २८-३०, ३२, ७२, १०० २५-२६, ८३-८५, १००, १५७-१५८, पूरण २४-२५ १६६-१७२ पूरिता ३२ परानन्द ६९, ८३ पूर्णाहन्ता १३, १८, १००, १४२, परापर १६६, १७२ १६८-१७० परापरा ११-१२, १६६-१६९, १७६ प्रकाश ९, २७, ३९, ६१, ६९, १००, १२३, परामर्श ५०-५१ १४८-१४९, १६७ परावस्था ५, १८-२१ प्रकाशक १४८-१४९ परा संवित् ४१ प्रकाशबिन्दु ४१ पराहन्ता १३ प्रकाश्य १४८-१४९ परिमितप्रमाता २२, १५०, १५८ प्रकृति ९६ परिमिताहन्ता ११३, १४२, १५४ प्रज्ञापारमिता : १७२ पशु (प्रमाता) १५०-१५१, १६४, १६९ प्रणव ३६, ४३-४५, ४८-४९ पशुदर्शन १५३ प्रणवकला ११, १६ पश्यन्ती ४-५, ४३, १०१, १७२-१७३ प्रतिबिम्ब १४६-१४७ पाठ १५८ प्रत्यक्ष ६५-६६ पात ८९, १६९ प्रत्यभिज्ञा २२, ८७, ११९-१२० पान ८०-८१ प्रत्याहार ९-१० पानक ४७ प्रबुद्ध ४०, ७०, १४२-१४३ पानकचर्वणन्याय ४७ प्रबुद्धकल्प १४३ पाश १६४, १६७ प्रमाता २६, ५१, ५३-५४, ६१, ६६, ६८, पिण्ड १५२-१५४, १७१ ८२, ११२, ११५, १६७-१६९, १७२ पिण्डदान १५४ प्रमाण २६, ५३-५४, ६८, ८३, १६७-१६९, पिण्डमन्त्र ४३-४५, ४८-४९ १७२ पिपीलस्प ७२ प्रमेय २६, ५३-५४, ६८, ८२, १६७-१६९, पीन ५८ १७२ पुत्रैषणा १०६ प्रलयाकल २८, ४४, ५१, १३४ पुर ५६ प्रश्लिष्ट ६
img127_2R
विज्ञानभैरव : १९३ प्रश्लेष ६७ भक्ति १२९-१३० प्रश्वास ३० भरण २४ प्राज्ञ ९६ भरिताकारता १६२ प्राण २३-३२, १६६-१७४ भरिताकारा १९, २४-२६ प्राणकुण्डलिनी १२ भरितावस्था २४-२६, ८०-८१, १२६ प्राणगतिस्थान ३० भाव ८९, १६९ प्राणचार ३४, ३९ भीत १४६ प्राणप्रतिष्ठा ५७ भुवनाध्वा ५९-६३ प्राणशक्ति ४०, ५८, ७२, ७६, १०१, भूचरी ८९ १५०-१५१, १६०, १६६-१६८ भूतशुद्धि ५७ प्राणापान २३-३२, ६६, ७६, ९१-९२, भेदप्रथा (भ्रम) १३० १६६-१७३ भेदात्मक ५९-६१ प्राणायाम २७-३०, ३२, ५८, ७०, भेदाभेदात्मक ५९-६१ ७२-७४, ९२, ९९-१०० भैरव (भट्टारक) ९-११, १८, २३,९४-९७, प्रातिभ ज्ञान १२४ १०७, ११८, १२२-१२३, १३४, १४०- बन्ध ४१, १४६ १४१, १५०, १५५ बल ८१ भैरवी १८ बाह्यकुम्भक ३० भैरवी (मुद्रा) ३१, ६६, ८६-८७, १२२, बाह्य स्थान (द्वादशान्त) ७० १२९, १५१ बिन्दु ९-११, १६-३७, ४०-४१, ४४, भ्रम १५ ४८-४९, ९९-१०३ भ्रान्त-ज्ञान १०५ बीजाक्षर ३६ भ्रूक्षेप ३४-३५ बुद्धि २३, १००, १४५ भ्रूभेद ३५, ४० बोधगगन ४१ भ्रूमध्य ३४, ३७, ४०, ४८, ९१-९२, १०१ बोधभैरव १६, १८-१९ २१, १४५, मखमल्ल ९२ १६१, १६३ मङ्गला ८९ ब्रह्मदशा ४४ मण्डल १६९ ब्रह्मभाव ११९ मण्डूकप्लुतिन्याय ३७ ब्रह्मरन्ध्र ३०, ३३-३४, ३६-३७, ४१, मत्ता १६९ ४८, ९४-९५ मध्य ६५-६७, ७४, ८२, १११ ब्रह्मसत्ता १२७ मध्यदशा २८, ३०-३२, ६५-६८ ब्राह्मण १०६ मध्यधाम २४, ३२, ४४, ५४, ६५-६६, ६८ ब्राह्मी ९९-१०२ मध्यनाडी ३१-३२, ३९-४०, ५४-५५, ७५
img128_1L
१९४ : विज्ञानभैरव मध्यमा ४-५, १८, ४३ मानवौघ ९४, १७४-१७५ मध्यविकास ३०, ३२, ३४ मानस १५० मन १००, १४५ माया ८, ४३, ९६, १०४-१०५, १४६ मन्त्र ११, ३४, १००, १६९ मायाक्षर ३६ मन्त्र (नादात्मक) ५९-६१, १५९-१६० मायाध्वा २६ मन्त्र (प्रमाता) २८, ४४ मायीय (परामर्श) ५० मन्त्रमहेश्वर २८, ४४ मायीय (मल) २८, १५१ मन्त्रवीर्य ११ मायोपाधिक ९६ मन्त्रशक्ति १०० मुक्ति १३० मन्त्रसिद्ध ८७, ८९ मुख २०-२३ मन्त्राध्वा ५९-६३ मुखविकास ३० मन्त्रेश्वर २८, ४४ मुखसंकोच ३० मन्थन ७९ मुद्रा ३४, ४१, ८६-८९, ९१-९२, १६९ मन्द्र ८२ मुष्टित्रय ३३ मयूराण्डरसन्याय ५८ मूर्च्छना ४६ मल (त्रिविध) २८, ५१, ५६-५७, १५१ मूर्धज्योति ३८-३९ मलिनसत्त्व ९६ मूल ३४, ७२ महाकोलार्णव ८८ मूलाधार ११, ८७ महातामिस्र ९७ मृगमरीचिका १५ महानन्द ७१, ८०-८१, १७३ मृत्युंजयभट्टारक ६२ महाप्रकाश ८३ मृदु ७४ महामाया ४३, १६३ मेय ११, ६८ महाविदेह ११६-११७ मेलापक १५६ महाविदेहा १५, ११७ मेलापसिद्ध ८७, ८९ महाशब्द ४३ मोक्ष १०३, १४६, १७४ महाशून्य १६३ यज्ञ १५७-१५८ महासत्ता २२, १३८-१३९ यत्रकामावसायिता ११७ महासामान्य १३८-१३९ यन्त्र ३४ महोदय ३३, ६२-६३ याग ३४, १५७-१५८, १६४-१६५ माता ११, ६८ यामलोल्लास ६१ मातृका ११, २६, ९९-१०२ योग १३४, १७० मातृमोदक १७ योगनिद्रा ९६ मात्रा ४९, ७४ योगिनी ८९, १५६ मान ११, ६८ योगी १३२-१३४, १५६ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dwivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img128_2R
विज्ञानभैरव : १९५ रज्जुसर्प १५, ५३ विकल्पक्षय ३० रस ८०-८१ विकल्पावस्था ९९ राव ४२ विकासपद ७६ रुद्रप्रमाता १६४ विज्ञान १०९, ११४, १३४ रुद्रशक्तिसमावेश १६४ विज्ञानभैरव ३, २३, १३४, १५८ रेचक २८-३०, ३२, ७२, १०० विज्ञानाकल २८, ४४, ५१ रेचिता ३२ विज्ञानात्मक १०९ रोधिनी ३६ वित्तैषणा १०६ रौद्री ८९ विदेहकैवल्य ११६, १५० लय ४७ विदेहमुक्ति १५०, १५४ ललाट ३०, ३४, ३७, ४८ विद्या १०५ लव ३० विद्युद्वती ४४ लिंग ९५ विभ्रमात्मक सृष्टि १५ लिंगपरिग्रह १६६ विमर्श ५, ९, २४, २७, ३९, ६१, १००, लिंगपूजा (लिंगार्चन) १३२, १६६ १४९ लिंगशरीर ९६ विवेकख्याति ११६ लेलिहाना ८६-८८ विवेकज्ञान १०५ लेहन ७९ विशुद्धसत्त्व ९६ लोकैषणा १०६ विशुद्धिचक्र ७५ वर्ण २३, ८९, १६९ विश्रान्ति ६८ वर्णक्रम १६९ विश्व ९६ वर्णमाला १०१ विश्वात्मक ५९, ११३ वर्णाध्वा ५९-६३ विश्वाहन्ता १००, ११२, ११६ वशिता ११७ विश्वोत्तीर्ण ५९, ११३ वह्नि ७५-७७ विष ७५-७७ वाचक ५९-६३ विसर्ग २४-२५, ९९-१०३, १६९ वाच्य ५९-६३ विसर्जनीय ६३ वाच्यवाचकभाव ६, ९, ५९-६० वीचीतरंगन्याय ४७ वामा (शक्ति) १६, ८९ वीर १५६, १७४-१७५ वामेश्वरी ८७-८८ वृन्दचक्र ८८-८९, १६९ वासना १२८ वेदक ८२, १४८-१४९, १५६ वाहच्छेद ३० वेद्य ८२, १४८-१४९, १५६ विकल्प ४१, ५०-५१, १०४-१०५, वेद्यवेदकभाव ६, १४८-१४९ १०९, ११८ वैखरी ४-५, १८, ४३ वैराग्य १४० Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dwivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)
img129_1L
१९६ : विज्ञानभैरव वैश्वानर ९६ शाम्भवसिद्ध ८७, ८९ वैसर्गिकधाम ६८ शाम्भवी मुद्रा १२९, १५१ व्यापिका ३६ शाम्भवोपाय ३, २३, २७, ६६, १३५ व्यापिनी १२, ३४-३७, ४८-४९, ९७ शिखा ४८ व्याप्यव्यापकभाव ५९-६० शिखान्त ४१ व्योमवामेश्वरी १३ शिव ४, ३९, ११५ व्योमाकार ४८, १०३ शिव (प्रमाता) २८, ३९, ६२-६३ व्योमेशी ८७-८८ शिवतत्त्व ४४ व्रत १३२ शिवबिन्दु १०२ शक्ति (प्रणवकला) १२, ३४-३७, ४८-४९, ८७ शिष्यदीक्षा ५९ शक्ति ४, ९, १६, १९-२५, २७, ३९, शीतलपट्ट ९२ ५८, ६१, ६३, ११८ शुद्धपरामर्श ५० शक्तित्रय ९-११, १६ शुद्धप्रमाता ४४, ५४ शक्तिपात २, १२९ शुद्धविकल्प २३, २७ शक्तिमान् १९-२०, ६१ शुद्धविद्या २८, ४३, १७४ शक्तिविकास ३० शुद्धसृष्टि २८ शक्तिसंकोच ३० शुद्धाध्व २६ शक्तिसंगम ७७ शुद्धि १३१-१३४ शक्त्यावेश ७७ शून्य २३ ३५-३६, ४०, ४३, ४५-४६, शबल १७१ ४८-५३, ६०, ६३, ११४, १३७-१३९, शब्द ४, ५९ १४५-१४६ शब्दब्रह्म ४, १०, ४२-४३, ४७, ५९, १०१ शून्यकल्प ७० शब्दराशि ९, १६ शून्यता ५२, ६५, १३०, १३७-१३८ शब्दानुरणनन्याय ४७ शून्यपंचक ३५-३६ शम्भुदर्शन १३१-१३४ शून्यभूमि १७२ शाक्तक्षोभ ५६, ७७-७९ शून्यषट्क ३६ शाक्तबल २१, २७ शून्यस्वभाव ६८ शाक्तवीर्य ८१ शून्या ४९ शाक्तसमावेश २७, ३६ शून्यातिशून्य २४, ४३, ४५-४६, ५१, ५५, शाक्तसिद्ध ८७, ८९ ६४, १६३ शाक्तोपाय ३, २३, २७, ७८, ८७, १३५ शून्यावस्था ४८, ९८ शाङ्करी शक्ति १२९ शैवी २०-२१ शान्त ३२ शोष ५६-५७ शाम्भवसमावेश २७, ३६ श्याव १७१ Courtesy: Shri Tarun Dwivedi, Surviving Son of Late Vraj Vallabh Dwivediji (15 Jul 1926 - 17 Feb 2012)