बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

वभ्रेण"? Wait, look at the first letter of that word: it is 'ऽ' (avagraha) or 'अ'? Wait! Look at 'ऽथाभिपर्यावृत्य' in line 7: the avagraha is 'ऽ'. In line 12: before 'वभ्रेण' (or whatever), the letter is: Wait, look at 'पविश्या': प - व - ि - श् - य - ा Then: व - भ् - र - े - ण ! There is no 'अ'! It's just: "पविश्यावभ्रेण" = पविश्य + अवभ्रेण! Wait, is "सोमान्वर्युपविश्यावभ्रेण" actually: "सोमान्वर्य्..." wait! Could it be: "सोमान् ध्वर्यु..." -> "सोमानध्वर्युः"? WAIT! Look at "सोमान्वर्यु": Could it be "सोमाध्वर्यु..."? Wait! Look at the letter before: Is it "मा"? Wait! Is it "सोमा अध्वर्यु..." -> "सोमाᳵ अध्वर्यु..."? Wait, look at the letter between 'मा' and 'ध'/'व': Is that 'न्'? Wait, look at line 12: "स्वाहेत्य॑थाप्सु सोमान्वर्युपविश्यावभ्रेण"

८ । १८, १६ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २५६ रिषमित्ये॑थ सख्यवेमर्जनं जपन्त्युभा¹ कवी युवाना सत्या ता धर्मस्पती । सत्यस्य धर्मस्पते वि सख्यानि सृजामह इत्य॑था- र्ध्वर्युः प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवा- माप्याय्य षड्गृह्याणि जुहोति धाता रातिः सवितेदं जुषन्ता- ५ मिति¹ त्रीणि यजूंषि यज्ञ यज्ञं गच्छेष ते यज्ञो यज्ञपते देवा गातुविद इत्य॑थ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वाऽऽयुर्दा दशमीं र्जुहोत्यायुर्दा अग्ने हविषो जुषाण इत्येतस्मिन्काले चात्वाले यजमानः कृष्णविषाणां प्रास्यतीन्द्रस्य योनिरसि यज्ञस्य त्वा योनौ सादयामीति वा तूष्णीं वोथ प्रतिप्रस्थाता पत्नीमुदानयति १० सा चात्वाले शङ्कुं प्रास्यति तूष्णीम्¹ ॥ १८ ॥ पञ्चमः ॥ अथैतमवभृथᳵ² सꣳसादयन्त्यग्रेणाग्नीध्रमुच्छ्राय्यां³ वा चर्मणि वा¹ पत्नीशालादाददते वारुणमुपस्तीर्णाभिघारितमाज्यस्थालीᳵ सस्रुवाᳵ स्रुचं बर्हिः प्रतिवसनीये वाससी औदुम्बरीᳵ राजा- सन्दीᳵ¹ सदस औदुम्बरीᳵ स्थूणां मैत्रावरुणदण्डᳵ¹ हविर्धा- १५ नाभ्यां पूतभृदाधवनीयौ चमसानधिषवणे चर्माधिषवणे फलके षट् कङ्कत्यान्यष्टौ वायव्यानि स्थालीर्द्रोणकलशं⁴ दशापवित्रे ऋजीषमित्येतत्सह कृष्णाजिनेन यत्किञ्चित्सोमलिप्तं भवत्य॑थ वै भवति परा स्थालीरस्यन्त्युदायव्यानि हरन्तीत्येतत्समादाय १ जपत्यु० all except PBE and Bh. ; Keś. : जपति सर्वे । २ अथैतदव० JT. ३ Thus (or उच्छ्रायां) BP Bh. Keś. ; उच्छार्यी T ; उछ्श्रायां JF ; उच्छायां H. ४ स्थाल्यौ HJTF ; स्थाली BP ; स्थालोर् Keś.

प्रस्तोतारमाह प्रस्तोत् साम^१ गायेति ' साम्ना प्रस्तोतान्ववैति ' त्रिर्निधनमुपैति ' पुरुषःपुरुषो निधनमुपैतीति ब्राह्मणं संथान्तरेण चात्वालोत्करावुदङ्ङुपनिष्क्रामन्त्युरुँ हि राजा वरुणश्चकार सूर्याय पन्थामन्वेतवा उ । अपदे पादा प्रतिधातवे ऽकरुताप- वक्ता हृदयाविधश्चिदिति ' विषुवति द्वितीयं निधनमुपयन्त्यपः ५ पराख्याथ वाचयति शतं ते राजन्भिषजः सहस्रमुर्वी गभीरा सुमतिष्टे अस्तु । बाधस्व द्वेषो निर्ऋतिं पराचैः कृतं चिदेनः प्रमुमुग्ध्यस्मदित्युदकान्ते तृतीयं निधनमुपयन्त्य'थापामन्तमभि- तिष्ठन्त्यभिष्ठितो वरुणस्य पाश इत्य'थाप्सु बर्हिः प्रास्यत्यग्ने- रनीकमप आविवेश । अपां नपात्प्रतिरक्षन्नसुर्यं दमेदमे समिधं १० यक्ष्यग्न इत्य'थैनत्स्रुवाङ्गुल्याभिजुहोति प्रति ते जिह्वा घृतमु- च्चरण्येत्वाहेत्य'थ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वापबर्हिषश्चतुरः प्रया- जान्यजत्यथाग्नये सोमायेत्याज्यभागाभ्यां चरत्य'थोपस्तीर्य पूर्वा- र्धात्पुरोडाशस्यावद्यन्नाह ॥ १६ ॥ वरुणायानुब्रूहीति ' पूर्वार्धादवदायापरार्धादवद्यत्य'भिघा- १४ रयति ' ^२प्रत्यनक्त्येत्याक्रम्याश्राव्याह^३ वरुणं यजेति ' वषट्कृते जुहोत्य'थोपस्तीर्य सर्वश एव वारुणमवदधदाहाग्नीवरुणाभ्यां स्विष्टकृद्भ्यामनुब्रूहीति ' द्विरभिघारयत्याश्राव्याहाग्नीवरुणौ

^१ Thus HTP Bh. Keś ; सामानि BJ Mantramālā. ^२ F ins. न । ^३ Instead of अत्याक्रम्य (thus TP) B has चाक्रम्य ; F om. the words अत्याक्रम्य ... द्विरभिघारयति ।

! Wait, look at 'कु' in 'निचंकुण': 'कु' has 'ु'. Does 'च' have 'ु'? Wait, look at 'निचंकुण': the 'च' has NO 'ु', it's 'चं'! Wait, but why 'नीचेरुरसि'? In TS 1.4.45.1: "अवभृथ निचङ्कुण निचेरुरसि निचङ्कुणाव..." Here it's printed: "निचंकुण नीचेरुरसि निचंकुणाव" (with long 'नी' in नीचेरुरसि? Yes, 'नीचेरुरसि').

Line 8: देवैर्देवकृतमेनो ऽयाडव मर्त्यैर्मर्त्यकृतमुरोरा नो देव रिष- Wait, "मर्त्यैर्मर्त्यकृतमुरोरा नो"? In TS: "मर्त्यैर्मर्त्यकृतमुरु णो देव रिषस् पाहि". In the image: "म - र्त्यै - र्म - र्त्य - कृ - त - मु - रो - रा नो दे - व रि - ष -" Look at: "मुरोरा": म + ु = मु, र + ो = रो, र + ा = रा: "मुरोरा"! Yes, it literally says "मुरोरा नो देव रिष-"!

Line 9: स्पाहीत्य॑थाञ्जलिनाप उपहन्ति सु

Digitized by Madhuban Trust

२६२ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [८। २०, २१।] ऽभ्येधिषीमहीत्यैत्याहवनीये॑ ऽभ्यादधाति समिदसि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहीत्य॑थाहवनीयमुपतिष्ठन्ते ऽपो अन्वचारिषꣳ रसेन समसृक्ष्महि । पयस्वाꣳ अग्न आगमं तं मा सꣳसृज वर्चसेति॑ व्यवच्छिन्दन्ति परिश्रयणानि॑ विवर्तयन्ति² हविर्धाने दक्षिणेन दक्षिणमुत्तरेणोत्तरम्॑ ॥ २० ॥ ५ यावदेवात्राध्वर्युश्चेष्टति तावदेष प्रतिप्रस्थाता प्रायणीयस्य निष्कास उदयनीयमभिनिर्वपत्येष एव वेद एतन्मेक्षणमेतद्बर्हि- र॑थैतां चरुस्थालीꣳ¹ सन्नामकाषामुल्लिख्य³ निर्णिज्य तयोदय- नीयꣳ श्रपयति॑ तस्मिꣳस्तथैव श्रप्यमाणे जघनेन गार्हपत्यमौ- [L11

अग्निष्टोमः यज्ञपुच्छः

[ ८ । २१, २२ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २६३ ष्ट्यजुरु हैके जुह्वति' शंय्वन्त उदयनीयः संतिष्ठते' ऽथैतत्पूर्ण- पात्रमन्तर्वेदि निनयत्य॑थ पृषदाज्यवन्त्याज्यानि गृहीत्वा मैत्रा- वरुणीं वशामुपाकरोति' तस्यै प्रसिद्धं वपया चरित्वा दक्षिणे वेद्यन्ते केशश्मश्रु वपते' नखानि निकृन्तते' सर्वसंख्यां पशोः ५ कुर्वन्त्य॑थ यदि वशां न लभते मैत्रावरुणीमामिक्षां गार्हपत्ये श्रपयित्वा तयाहवनीये प्रचरति' साज्यभागप्रतिपत्केडान्ता२ संतिष्ठते' ॥ २१ ॥ ३अथारण्योरग्नीन्समारोह्योदवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्याग्नेय- मष्टाकपालमुदवसानीयामिष्टिं निर्वपति' श्रपयित्वासादयति' १० तस्याः पञ्चदश सामिधेन्यः' पञ्च प्रयाजा४' वार्त्रघ्नावाज्य- भागार्वथ हविषो ऽग्रे तमद्याधा ह्यग्न इति' त्रिष्टुभौ संयाज्ये' अन्वाहार्यमासाद्यानड्वाहं ददाति' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते' ऽथारण्योरग्नीन्समारोह्योदवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्य५ पूर्वाणि देविकाहवीग्ँषि निर्वपत्यनुमत्यै चरुग्ँ राकायै चरुं धात्रे

१ संख्यां TP; सङ्ख्या the other MSS; संख्याः H. २ Thus only J; ॰प्रतिपक्के॰ B; प्रचरत्याज्यभागाभ्यां प्रस्रुतौडान्ता F; T altogether corrupt; प्रचरत्याज्यभागप्रसृतोडांता H. ३ This Khaṇḍa is given according to PBJT; HF differ materially; these MSS. treat firstly of the devīkāhavīṁṣi, then of the udavasānīyā iṣṭi. ४ प्रयाजानिष्ट्वा TJP. ५ Instead of थारण्योर ... विहृत्य P has: अथैतदानीमेव ष्टङ्गासूलैः प्रणीय ।

पुरोडाशं द्वादशकपालमित्यन्वाहार्यमासाद्य वत्सतरौँ¹ ददाति ' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते ' ऽथ तदानीमेव पृष्ठ्याः स्तीर्त्वापः प्रणीयोत्तराणि देविकाहवींᳪषि निर्वपति सिनीवाल्यै चरुं कुह्वै चरुं धात्रे पुरोडाशं द्वादशकपालमित्यन्वाहार्यमासाद्य वत्सतरं² ददाति ' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते ' ऽथारण्योरग्नीन्स- ५ मारोह्य खान्यग्न्यायतनान्यध्यवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्य सायं- प्रातरग्निहोत्रे प्रतिजुहोति ' संतिष्ठते ऽग्निष्टोमः संतिष्ठते ऽग्निष्टोमः ' ॥ २२ ॥ षष्ठः ॥

॥ इत्यष्टमः प्रश्नः ॥

१ Thus TJPBh.; •तरं BF. २ Thus TBh.; •तरीं PBJF.

"? No. Let's re-examine the mark: Wait! Is that an anusvara with ī-matra? In some old fonts, the anusvara is placed next to the ī-matra, and the ī-matra has an ornamental serif that looks like a slant. But look at "प्राचीनाग्राणि" in line 11: no slant at all. Look at "करणीं" in line 6: simple ī with dot. Look at "मदन्तीरित्येथा-" in line 6: simple ī. In line 16: it really looks like "तस्योदीचौ" or "तस्योदीचीं"? Wait, let's look at the word "द्वारं": wait, is it "द्वारं" or "द्वारौ"? Look at "द्वारं": द् - वा - रं. There is a dot above र: द्वारं. Wait, look at line 20: "परिश्रयन्ति द्वाराणि ' पत्नीशाले पत्नीं परिश्रयन्ति '". In line 16, let's look at the letter again: Wait! Is it च? Wait, could it be "तस्योदीचो द्वारं"? One slant + vertical bar = ओ. Does it have one slant or two? Look at "तस्योदी": द + ī = दी. Then च + ... wait, look at the top: there is ONE slant to the left, and a vertical bar below: that is ो!

२६६ बौधायनश्रौतसूत्रम्। [६। १, २।]

परिस्तृणन्ति ' दक्षिणत उपविशतो ब्रह्मा च यजमानश्चात्र पूर्वाह्णा- न्नाग्निमुपयन्ति येषामनुपेता भवन्त्ये¹ गार्हपत्य आज्यं विलाप्योत्पूय स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वाऽऽहवनीये सावित्रं जुहोत्यन्वारब्धे यजमाने ॥ १ ॥ युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो ५ विपश्चितः । वि होत्रा दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः स्वाहेति ' जुहोत्यदीक्षितस्य ' जपति दीक्षितस्यो- थाभिमादत्ते देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यामादद इत्यादायाभिमन्त्रयते ऽभिरसि नारिरस्यध्वर- कृद्देवेभ्य इत्यथैनामादायोपोत्तिष्ठत्युत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्त- १० [L1

? Look at line 1: पर्येतस्य भिन्नश्छोथLook at line 10:पर्येतस्य भिन्नश्छोथIn both line 1 and line 10, the word is definitelyभिन्नश्छोथ! Now look at line 6: It has भिन्नश्छोthenथौorयतो? Look at the character after श्छो: It has a vertical line before it? No, that's the 'ो' matra of श्छो! Then the next character is: Wait, does it have a loop at top left? Yes, it is तौ? Or थौ? Wait, look at थin line 1:थ. Look at line 6: after छो, there is तौorथौ? Wait, there is a stroke above: ौ. Wait, let's transcribe exactly what is visible! Let's inspect letter by letter: भि न्न श्छोThen: is itथौ? Look at the bottom of that letter: it has a loop? No, it looks like यorथwithौ: थौorयौorतो? Wait, look at the next letter: It has क! Wait, between that and

? Wait, "उपवातयति । तेषूपवातेषूपकल्पयत एकविंशतिं"? Wait, let's look at the next word: एकविंशतिं. Wait, in Baudhayana Srautasutra, 3rd person singular present is often उपल्पयतेor Vedic imperfectउपाकल्पयत? Wait, उप-आ-कल्पयत->उपाक॑ल्पयत? Wait, look at तेषूपवातेषूपकल्पयत: ते षू प वा ते षू प->तेषु उपवातेषु उपकल्पयत? Wait! तेषूपवातेषु+उपकल्पयतेwould beतेषूपवातेषूपकल्पयते? Wait, look above तofल्पयत: Ah, look closely! Is there a faint stroke? No, it looks like त. Wait, could it be उपकल्पयते? Wait, look at Caland: Caland's text says: तेषूपवातेषूपकल्पयते 'कविंशतिंorतेषूपवातेषूपकल्पयत एकविंशतिं? Wait, look between तandएकविंशतिं: there is a clear space, then एकविंशतिं. So the preceding word ends in त`!

वीरं धूपयति वृष्णो अश्वस्य निष्पदमसि वरुणस्त्वा धृतव्रत आधूपयतु मित्रावरुणयोर्ध्रुवेण धर्मणेत्यन्तरतश्च बाह्यतश्च सुधूपितं कृत्वा निदधात्येवमेव द्वितीयं महावीरं धूपयत्येवं तृतीयं ' तूष्णीं पिन्वने रौहिणकपाले चाज्यस्थालीं चोत्तरेण ५ प्रागासुरविलमिवावटं खानयति ' तं पचनेनावस्तीर्य तस्मि- न्प्राचो वोदीचो वा महावीरानायातयति ' पुरस्तात्पिन्वने ' पश्चाद्रौहिणकपाले चाज्यस्थालीं चायैनान्यचनेनोपरिष्टात्सं- प्रच्छाद्य मृदावलिम्पति ' चतुरङ्गुलमनुदिशमादौपनायातिशिन- ष्ट्य॑वोपोषति ॥ ३ ॥ १० अर्चिषे लेति पुरस्ताच्छोचिषे लेति दक्षिणतो ' ज्योतिषे लेति पश्चात्तपसे लेत्युत्तरतस्ते ऽह्ना वा रात्र्या वा पच्यन्ते ' यदि प्रतरूपोषति सायममुपै

ष्ठापयत्यपद्यमानः पृथिव्यामाशा दिश आपृणेत्यथैनत्सन्वीक्षते सूर्यस्य त्वा चक्षुषान्वैक्ष ऋजवे त्वा साधवे त्वा सुचित्ये त्वा भूत्यै त्वेत्यथैनं प्रदक्षिणँ पुरीषेण पर्यूहतोट्दमहममुमामुष्यायणं विशा पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन पर्यूहामीति यथावर्णमथैनँ संदंशेन परिगृह्य सते ऽवधाय छागापयसाच्छृणत्ति गायत्रेण त्वा ५ छन्दसाच्छृणद्मि त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसाच्छृणद्मि जागतेन त्वा छन्दसाच्छृणद्मि कृणन्तु त्वा वाक् कृणन्तु लोकं कृणन्तु त्वा हविष्कृन्द्धि वाचं कृन्द्ध्यूर्जं कृन्द्धि हविर्देव पुरश्चर सख्यासं त्वेत्यन्तरतश्च बाह्यतश्च स्वाच्छृण्णं कृत्वा गोपयसाभिविष्यन्दय- त्येवमेव द्वितीयं महावीरमाच्छृणत्त्येवं तृतीयं ' तूष्णीं पिन्वने १० रौहिणकपा

[प्रवर्ग्यः] Digitized by Madhuban Trust [ ६ । ५ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २७१

शफोपयमनमौदुम्बरꣳ स्रुवमौदुम्बर्यौ स्रुचावनिष्कीर्णे रौहिण- हवणी द्वे औदुम्बर्यौ धृष्टी त्रीणि धवित्राणि कार्ष्णाजिनान्यौ- दुम्बरदण्डानि ' वैणवदण्डानीत्येके ' षडौदुम्बराञ्छकलांश्चैकङ्कतौ च १ समिधं त्रयोदश वैकङ्कतानपरिधीन्वैकङ्कतीꣳ स्रुचं प्रचरणीं ५ कार्ष्मर्यमयानपरिधीन्सुवर्णरजतौ च रुक्मौ द्वे घर्मदुघे धेनुं च छागां च द्वौ कुशमयौ वेदावेकं मौञ्जं वेदमपरिवासितं मौञ्जं रज्जुदाम मुञ्जप्रलवान्रौहिणपिष्टानि खरेभ्यः सिकता इत्य॑थ प्रायणीयेन चरति॑ प्रायणीयेन चरित्वा पदेन चरति॑ पदेन चरित्वा राजानं क्रीत्वोद्वातिथ्यं २ निर्वपत्यातिथ्येन प्रचार्य पूर्वाꣳ १० शान्तिमुपयन्ति नमो वाच इत्य॑थाग्रेण गार्हपत्यं तृणानि सꣳस्तीर्य तदेतत्परिघर्म्यꣳ सर्वꣳ सꣳसादयन्त्य॑त्र सम्राडासन्दी- मत्र स्थूणां गोदोहनीमत्र छागायै शङ्कुमित्य॑थोत्तरेण गार्ह- पत्यꣳ स्फेनोद्धृत्यावोक्ष्य सिकता निवपति॑ तं प्रादेशमात्रं परिमण्डलं प्रवृञ्जनीयं खरं करोत्य॑थैनꣳ सिकताभिराश्राग्निनं १५ करोत्य॑थोत्तरेणाहवनीयꣳ स्फेनोद्धृत्यावोक्ष्य सिकता निव- पति॑ तं प्रादेशमात्रं परिमण्डलमुद्वासनीयं खरं करोत्य॑थैनꣳ सिकताभिराश्राग्निनं करोत्य॑थोत्तरे शालाखण्डे स्फेनोद्धृत्या- वोक्ष्य सिकता निवपति॑ तं चतुरश्रं ३ निस्यन्दनवन्तमुच्छ्रितखरं करोत्य॑थैनꣳ सिकताभिराश्राग्निनं करोत्य॑थाध्वर्युः प्रचरणीयं

१ om. IHP. २ क्रीत्वोद्वा० only I. ३ Thus BTBh.; •स्रं the other MSS.

CC-0. Public Domain. Vipin Kumar Collection, Deoband

: छागलमथैतेनैव यथेतमेत्य निष्क्रमयन्ति२ वृषलान् ' (or निष्क्रमयन्ति३). Let's look at the digit after निष्क्रमयन्ति: is it २ or ३? Look at ३ ०क्रामयंति BF. If the footnote is ३, then the text has ३. But it really looks like a २ or ३. Let's transcribe as ३ if it's 3, or २ if 2. Wait, look at footnote 2: २ Thus PITHF; छासृणति JB. Wait, what word in the text corresponds to २? "प्रत्युजति" - JB has "छासृणति"?? No, wait! "छासृणति" could be for "छागलम्"? No, "छासृणति" is a verb (3rd person singular present, like स्तृणाति / छास्तृणाति). Wait, could प्रत्युजति be the reading of PITHF, and JB has छासृणति? Yes! Then where is the marker २? Is there a marker २ after प्रत्युजति? Look at line 13: प्रत्युजति - there is NO marker after it. Wait, look after

ै'! Wait, there is a small space? No, "षडौदुम्बराञ्छकलावैकङ्कतौ" - wait, in dual/plural: "षट् औदुम्बरान् शकलान् वैकङ्कतौ च"? Wait, why "शकला"? Is it "शकलान्" with sandhi? शकलान् + वैकङ्कतौ -> शकलावाँ ३ वैकङ्कतौ? Or शकलावैकङ्कतौ? In BSS: "षडौदुम्बराञ्छकलावैकङ्कतौ च समिधं"? Wait, no! "शकलौ वैकङ्कतौ च समिधं"? Look at the matra on 'ल': is it 'लौ'? LOOK AT IT! 'क' followed by 'ल' with an au-matra (one vertical line after, two strokes on top)?? Wait! Look at the top of 'ला': There are TWO strokes above the space between ल and the next letter! Wait, no, the next letter is 'वै', which has two strokes on top. What is on 'ल'? Just one vertical line 'ा'? Wait, let's re-read: ष - डौ - दु - म्ब - रा - ञ्छ - क - ला - वै - क - ङ्क - तौ - च Wait, is it "षडौदुम्बराञ्छकलावैकङ्कतौ"? Or

२७४ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ९ । ६, ७ । ]

श्वावापराह्निके ' ऽथाध्वर्युः प्रचरणीयं महावीरꣵ शफाभ्यां परिगृह्य सव्ये पाणौ समावृत्याज्यस्थाल्याः सस्रुदुपहृतेनाज्येन गार्हपत्ये ऽनवानꣵ संतताः सप्त प्राणाहुतीर्जुहोति प्राणाय स्वाहा व्यानाय स्वाहापानाय स्वाहा चक्षुषे स्वाहा श्रोत्राय स्वाहा मनसे स्वाहा वाचे सरस्वत्यै स्वाहेति ' चतस्र उत्तरा ५ यथोपपादं दक्षाय स्वाहा क्रतवे स्वाहौजसे स्वाहा बलाय स्वाहेत्यथैनमाज्येनानक्ति देवस्त्वा सविता मध्वानक्त्वित्येतस्मिन्काले प्रतिप्रस्थाता राजतꣵ रुक्मं प्रवृञ्जनीये खर उपगूहति पृथिवी तपस्त्वानुशिक्षेत्यथ मुञ्जप्रलवान्व्यतिषज्यादीपयत्यर्चिरसि शोचि- रसि ज्योतिरसि तपो ऽसीति ' तान्युत्प्रवृञ्जनीये¹ खरे संप्रकीर्य १० तेषु प्रचरणीयं महावीरꣵ सꣳसादयति ॥ ६ ॥ सꣳसीदस्व महाꣵ असि शोचस्व देववीतमः । वि धूममग्ने अरुषं मियेध्य सृज प्रशस्त दर्शतमित्यथैनमाज्येन पूरयत्यञ्जन्ति यं प्रथयन्तो न विप्रा वपावन्तं नाग्निना तपन्तः । पितुर्न पुत्र उपसि प्रेष्ठ आ घर्मो अग्निमृतयन्नसादीदित्यस्य प्रादेशेन १५ दिशो व्याख्यापयत्यनाधृष्या² पुरस्तादग्नेराधिपत्य आयुर्मे दा इति पुरस्तात्पुत्रवती दक्षिणत इन्द्रस्याधिपत्ये प्रजां मे दा इति दक्षिणतः । ' सुषदा पश्चाद्देवस्य सवितुराधिपत्ये प्राणं मे दा इति पश्चादाश्रुतिरुत्तरतो मित्रावरुणयोराधिपत्ये श्रोत्रं

१ तान्प्र० BT Keś. अथैतान्प्र० or अथैनान्प्र० the other MSS. २ Thus BTI Bh. and HP (the last two व्याख्या०); FJ: वयख्या०; Keś. thrice व्याख्यापयत्य०

? No! Wait, look at the glyph again: त(ta) प(pa) Then:स्+त? Wait, why did I think स्त? Look at the left: it has सwithout the vertical line, connected directly toत? Wait, does प्यhave a round head? No,पis square. But this letter has a round left, likeस. Wait! Could it be तपसा त्वाय? No. Wait, what if it is तपस्याय? Wait, what if it is तपस्त्याय? Wait, let's search: does "तपस्त्याय" or "तपस्याय" exist? What about तपस्काय? Wait, let's look at the handwritten note at the very top of the page! Top margin, handwritten in pencil: पुतार्क्यः? No, look at that word: पु त ा र् त्य? पूतार्क्यः? Wait, in line 16: ॥ ७ ॥`. This is adhyāya 7! What is the topic of adhyāya 7? Agnicayana! Rukma-dhāraṇa! The golden plate (sauvarṇa

तयोरन्यतरदाग्नीध्रायोत्प्रयच्छत्यथैनं त्रिः प्रदक्षिणं परियन्ति प्रणवेप्रणवे धून्वन्तस्त्रिः परौत्योत्तरतस्तिष्ठन्त्यथ धवित्राण्या- दत्ते ऽपरेण परिक्रान्तायोत्तरतस्तिष्ठते प्रतिप्रस्थात्रे द्वे धवित्रे प्रयच्छति ' तयोरन्यतरदाग्नीध्रायोत्प्रयच्छत्यथैनं पर्युपविशन्ति ' पश्चात्प्राङ्मुखो ऽध्वर्युरुपविशति ' पुरस्तात्प्रत्यङ्मुखः प्रतिप्रस्था- ५ तोत्तरतो दक्षिणमुख आग्नीध्रस्त एवमेव प्रणवेप्रणवे धून्वन्त आसत उपसमासङ्गं¹ल्मुकान्याप्याययन्तो महावीरमथ यत्र होतुरभिजानाति याभिर्वर्त्तिकां ग्रसिताममुञ्चतमिति तदेन- मुपोत्थाय रोचयतो ऽध्वर्युश्च यजमानश्च दृश प्राचीर्दृश भासि दक्षिणेत्येतेनानुवाकेनाथ यत्र होतुरभिजानात्यप्रख्यतौ- १० मश्विना वाचमस्मे इति तद्धवित्राण्युपोद्यच्छन्ते ' ऽथ यत्र होतुरभिजानात्यरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय इति तद्रुचितो घर्म इत्युक्ता यथेतं त्रिः पुनः प्रतिपरियन्ति निधाय धवित्राण्य- वकाशैरवेक्षमाणा उपतिष्ठन्ते ऽपश्यं गोपामिति प्रतिपद्याग्नीमहि त्वा मा मा हिंसीरित्यातो ' ऽथ गार्हपत्यमुपतिष्ठते त्वमग्ने १५ गृहपतिर्विश्वामसि विश्वासां मानुषीणाङ् शतं पूर्भिर्यविष्ठ पाह्यंहसः समेद्धारङ् शतं हिमास्तन्द्राविणङ् हार्दिवानमिहैव रातयः सन्त्वित्यन्तर्हिते प्रतिप्रस्थाता वेदे पत्नीं वाचयति लष्टीमती ते सपेयेत्यान्तादनुवाकस्यैतस्मिन्काले प्रतिप्रस्थाता दक्षिणङ् रौहिणं जुहोत्यहर्ज्योतिः केतुना जुषताङ् सुज्योति- २० र्ज्योतिषाङ् स्वाहेति ' ॥ ८ ॥ द्वितीयः । १ Thus BPJ Bh. Keś. ; उपसमासञ् • H1 ; उपसमासंडं • P.

ति" or "पिन्वने ऽनुदिशति" or "पिन्वने ददाति" or "पिन्वने करोति"? Wait! Let's search: "अदित्यै रास्नासीति दोहनं कंसं पिन्वने" Wait, in Apastamba Srautasutra 15.9: "अदित्यै रास्नासीति रशनामादाय... दोहनं कंसं पिन्वने करोति" or something? Wait, in Caland, what did he print? Let's look at the image very carefully! The word is: द + ू + त + ि = "दूति" ?? Wait, look at the letter: Is it 'ध'? Wait, look at 'ध' in 'घर्म' (L4, 7, 9, 11, 12): 'घ' has two curves and vertical line. 'ध' in 'अभिदधात्य' (L6-7): 'ध' has a loop at top left, then curve, vertical line. Now look at the letter in line 3: It has NO loop at top left. It has a vertical stem, then rounded back like 'द', and from the bottom of 'द' a stroke goes down-left, like 'ू' or 'ृ'! Wait, could it be 'दृ'? 'दृ' + 'ति' = 'दृति'? WAIT! A DṚTI (दृति)??