बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

Is it अवान्तरदिग्भाञ्जि इतराणि? Let's look at the characters: अ वा न्त र दि ग्भा ञ्जि त रा णि? Wait, if it were ञ्जि, then the letters would be: ञ्जि त रा णि! Wait, count the letters from दि:

1. दि
2. ग्भा
3. ??
4. त
5. रा
6. णि There are only THREE letters between ग्भा and णि: ?? then त then रा! Wait, what is ??? It has an ि matra, and the consonant is: Wait, could it be ञ्जि? Why did I think it looked like खि? Because in old Devanagari typography, ञ्ज can look like a combination where ञ is on the left and ज is on the right, or ञ्ज has a loop. Wait, does ञ्ज look like ख? No, in Devanagari, ञ्ज is ञ attached to ज. A ञ has a reverse C with a loop, then a horizontal connector, then a vertical bar with `

? Wait, look really closely at: ऽच्छैत्यWait, is thatत्य? No, it's: ऽ पो ऽ च्छै त्य ो ङ्ग्... Wait, let's zoom in to 500% on line 16, end of line: Afterप्रातरनुवाके`:

1. ऽपो (avagraha, pa, o-matra)
2. space
3. ऽच्छै (avagraha, cha with ai-matra)
4. त्यो? No, त्य with something above.
5. Then a character with i-matra: look at the top loop, it curves left, like र् or ि. Wait, look at the bottom: it has ङ्ग्? Wait, let's look at line 17: रुदैत्युक्य्यं२ क्रतुमुपैति ' समानं कर्मापाशूकादुपाँशोर्होष्य- Wait, let's search Google / Vedic texts in memory for: क्रतुमुपैति समानं कर्मा पाशूकादुपाँशोर्होष्यन् Wait! Is it पाशूकात् or पशूकात्? पाशूकाद् - in Baudhayana: `समानं क

कर्मान्तर्यामा'दन्तर्याम꣱ होष्यन्निन्द्राणसमधिद्रुत्य चतस्रः स्रुवा- हुतीर्जुहोत्युदिताय स्वाहा सुवर्गाय स्वाहा लोकाय स्वाहा सर्वस्मै स्वाहेत्यथैतदुदित आदित्य उपरमन्ति रात्रिकर्मिणो ' व्यवच्छिन्दन्ति परिश्रयणानि ' निवर्तयन्तीन्द्राणसानि ' प्रसिद्ध꣱ सुवर्णरजताभ्यां गृह्यन्ते ' समानं कर्माग्रयणाद्ग्रहादाग्रयणं ५ गृहीत्वा सुवर्णरजताभ्यां द्वौ महिमानौ ग्रहौ गृह्णाति यः प्राणतो य आत्मदा इत्यथोक्थ्यं गृह्णाति ' समानं कर्मा- श्विनाद्ग्रहादाश्विनं ग्रहं गृहीत्वा चतुर्वि꣱शति꣱ रशना आदाय यूपानभ्यायन्ति चतस्रश्चतस्र इतरे परिकर्मिणः ' खर्वन्त꣱ राज्जुदालमग्निष्ठमुत्सृज्य तस्माद्दक्षिणमेव पूर्वं पौतुद्रवमुपशया- १० वानमुच्छ्रयति ॥ २२ ॥ अथोत्तरं ' त्रीन्दक्षिणतो बैल्वा꣱स्त्रीनुत्तरतस्त्रीन्दक्षिणतः खादिरा꣱स्त्रीनुत्तरतस्त्रीन्दक्षिणतः पालाशा꣱स्त्रीनुत्तरतो ' ऽथैतं पालाशमुपशयं दक्षिणतो न्यस्यति तूष्णीम् ' खर्वन्ता- न्यूपाननुमृज्याथाध्वर्युराग्निष्ठ उपाकरोत्यश्वं तूपरं गोमृगम- १५ त्येता꣱स्त्रीन्प्राजापत्यानथ पर्यङ्ग्यानुपाकरोत्याग्नेन्द्रं १ कृष्णलला- ममैन्द्रापौष्णं पौष्णमाग्नेयौ कृष्णग्रीवौ त्वाष्ट्रौ लोमशसक्थौ शितिपृष्ठौ बार्हस्पत्यौ धात्रे पृषोदर꣱ सौर्यं वलचं पेलमित्य'- थाध्वर्युराग्निष्ठ एवोपाकरोत्यग्नये ऽनीकवते रोहिताञ्जिरनड्वा-

१ ॰त्याग्नेन्द्रं M (sec. m.) ; ॰त्याग्नेयं M (pr. m.) and all the other MSS., but cp. infra xv. 26 med. (229, 16).

ै - व - मे - वो - त् - त - र - तः Wait, the 'व' has an 'े': 'वे'? No, "तस्यैवेमेवोत्तरतः" or "तस्यैवमेवोत्तरतः"? Wait, above 'व' there is an 'े' and another stroke? Let's look at the matras: त - स्यै (two strokes) - वे (one stroke) - मे - वो - त् - त - र - तः Wait, "तस्यैवेमेवोत्तरतः" or "तस्यैवमेवोत्तरतः"? Wait, in line 10, "मनसैवै" had two strokes on 'वै'. In line 15: "तस्यैवमेवोत्तरतः" - wait, above 'स्य' there are two strokes, above 'व' there is one stroke: so it's "तस्यैवेमेवोत्तरतः"? Wait, why would it be "तस्यैवमेव"? "तस्यैवमेव" would be तस्यैव + एव = तस्यैवैव? Wait, look at the footnote 2: "२ ॰वोज्नं M but cp. supra xi. 6 (p. 73, 3) ; this passage is left out in all the other MSS." Wait, "॰वोज्नं" in footnote 2: "॰वोज्नं M but cp. supra xi. 6

विपक्ष्मा रथे । द्रोणा धृष्णू नृवाहसेत्य॑थ केतुं कृण्वन्केतवे इति ध्वजं प्रतिमुञ्चत्य॑थ यजमानं वर्मसंहननीयाभिः संनह्यति जीमूतस्येव भवति प्रतीकूमिति चतुर्दशभिर्यथारूपम॑थ रथ- मुपतिष्ठते वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया इति तिसृभिरनु- च्छन्दसम॑थ दुन्दुभिमुपश्वासयत्युपश्वासय पृथिवीमुत द्यामिति ५ तिसृभिरनुच्छन्दसम॑थ दक्षिणꣳ ह्रदमभिप्रयाति द्यौस्ते पृष्ठं क्रमैरत्यक्रमौदाम्नाक्रान्त्वाजीति त्रिभिरनुवाकैरा॑ क्रोडेभ्यो ऽश्वा- नभिधावयन्त्यैतꣳ१ रथं प्रदक्षिणमावृत्य शालामानयति यद्वातो अपो अगमदिन्द्रस्य तनुवं प्रियाम् । एतꣳ स्तोतरेतेन पथा पुनरश्वमावर्तयासि न इति ' तानध्वर्युरुत्तराभि स्तोकी- १० याभिरन्वैत्यग्नये स्वाहा सोमाय स्वाहेत्येतेनानुवाकेन पुनःपुन- रभ्युपाकारं यावदेषाꣳ स्तोका उपरमन्त्यैतमश्वमग्रेण यूपान् खरथात्प्रमुच्य सौवर्णेन संदानेन संदित्याध्वर्योरा वसथं द्वियोगं वर्तयन्त्य॑थ महिषी वावाता परिवृक्तीत्येता अस्मै २गन्धान्गणा- न्मणीꣳश्चादायाभ्यायन्त्यश्वं ' तस्य यत्प्राक् क्रोडात्तन्महिष्यभ्यनक्ति १५ वसवस्त्वाञ्जन्तु गायत्रेण छन्दसेति पौतुद्रवेण प्रतिष्ठितानां जायाभिः सहाथ यत्प्रतीचीनं क्रोडादा नाभेस्तद्वावाताभ्यनक्ति रुद्रास्त्वाञ्जन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसेति ॥ २४ ॥ गौल्गुलवेनाराज्ञां जायाभिः सहाथ यत्प्रतीचीनं नाभेरा

१ ॰भिधापयंत्य॰ M (as supra xv. 5 and 6, p. 209. 7, 210. 12) ; ॰भि- तापयंत्य॰ the other MSS. २ Thus M ; गंधानन्गणाणन्मणी॰ Be ; गंधाव्वणामणी॰ BU.

अश्वमेधः [ १५ । २५, २६ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २२६ पुच्छात्प्रत्यरित्कृत्याभ्यनक्त्यादित्यास्त्वाञ्जन्तु जागतेन छन्दसेति मौक्तेन१ सूतग्रामणीनां च क्षत्तसंग्रहीतॄणां च जायाभिः सह । तस्य ये प्राचीनं वहसः केशान्तेषु महिषी सहस्रग्ं सौवर्णा- न्काचानावयति भूरिति प्रतिष्ठितानां जायाभिः सहाथ ये प्रतीचीनं वहसः केशान्तेषु वावाता सहस्रग्ं राजतान्काचानाव- यति भुव इत्यराज्ञां जायाभिः सहाथैषा परिवृक्ती वालेषु सहस्रग्ं सामुद्रान्काचानावयति सुवरिति सूतग्रामणीनां च क्षत्तसंग्रहीतॄणां च जायाभिः सह । यथैतं पत्नयो२ यन्त्यथ महिषी वावाता परिवृक्ती माहानसी३ दासीत्येता४ अश्वे मधुमिश्रान्ल्लाजानुपकिरन्ति ॥ २५ ॥

आग्नेयौ कृष्णग्रीवौ ग्रीवासु ' त्वाष्ट्रौ लोमशसक्थौ सक्थ्योः ' शितिपृष्ठौ बार्हस्पत्यौ पृष्ठे ' धात्रे पृषोदरमुदरे ' सौर्यं वलचं पेलं पुच्छ इत्येवाध्वर्युरग्निष्ठ एव नियुनक्त्यग्नये ऽनीकवते रोहिताञ्जिरनड्बानित्येवाध्वर्युरग्निष्ठ एव नियुनक्ति सोमाय स्वराज्ञे ऽनोवाह्वावनड्वाहावित्येवाध्वर्युरग्निष्ठ एव नियुनक्त्यै- ५ न्द्राय राज्ञे सूकर इति ' सर्वानेवारण्यान्नियोजनेनेवानुवर्तयते१ याꣳश्च ग्राम्याणां पशूनामुत्स्रक्ष्यन्भवत्यारण्याꣳश्चाथ दक्षिणा- न्प्रतिप्रस्थातारो नियुञ्जन्त्यथोत्तरानथैतमश्वं नित्येन प्रोक्षेण प्रोक्ष्यातिप्रोक्षेण प्रोक्षति जञ्जि बीजमिति ' नित्येनैवेतरान्पशू- नथ दक्षिणान्प्रतिप्रस्थातारः प्रोक्षन्त्यथोत्तरानथैतमश्वमग्रे

स मि ध म् (virama) -> yes, virama! In line 8: "यथायतनम् स्रुचौ" -> य था य त न म् (virama)! In line 12: "सर्वम् समानयते" -> स र्व म् (virama)! In line 13: "सꣳस्रावम् शिनष्टि" -> सꣳ स्रा व म् (virama)! In line 16: "यथायतनम् स्रुचौ" -> य था य त न म् (virama)! Caland ALWAYS writes final -m before a consonant as 'म्' with virama! Now look at line 6: Does it have 'म्' with virama? Look after धा: There is: म् ! Wait, after म्, what is that character? Is it an avagraha? Wait! Look at: "मुत्तरमेथाम् ऽस्पृशत्यः"? Wait, can an avagraha follow 'म्'? In Sanskrit, avagraha NEVER follows 'म्'! Avagraha only follows 'े' or 'ो'! So the letter before the avagraha CANNOT be 'म्'! Wait, what is that letter before ऽ? Wait, is it 'म्'? Wait, let's look at line 6 again very carefully: मु त्त र मे धा म् ... wait, is it 'मेधाम्'? Wait, look

२६२ [ १५ । २८, २९ । ] भौमौ दिग्भ्यो वडवे द्वे धेनू भौमौ वैराजौ पुरुषौ द्वे१ धेनू भौमौ इन्द्राय राज्ञे सूकर इति सर्वानैवाचारण्यान्नयन्त्य॑ पर्यग्नि- कृतैः पशुभिरुदञ्चः प्रतिपद्यन्ते ˈ तेषामैन्द्रास्तूरा उत्तरार्ध्या भवन्त्य॑थ उपचारतो ˈ ऽश्वमेवाध्वर्युर्वापाश्रपणीभ्यामन्वारभते ˈ पृथगितरान्परिकर्मिण उदञ्चो नयन्त्यनुपूर्वमव्यतिषञ्जन्तो ˈ ऽथ ५ याचति बर्हिंश्च शतपलं च कृत्तिं चाधीवासं च कशिपु तार्प्यं चेत्युत्तरत एतद्ग्लक्ष् षट्स्तीर्णं भवति ˈ तदश्वाय निहन्य- मानायोपास्यति बर्हिंश्च शतपलं च कृत्तिं चाधीवासं च कशिपु चेत्येतत्पञ्चतयं ˈ तार्प्येण संज्ञप्यमानं याम्नेन साम्ना प्रस्तोतानूपतिष्ठते ˈ पृथ

Letters: स + anusvara = सं ज्ञ + ā matra = ज्ञा Then: प + r + ā = प्रा Then: ग + ā with anusvara = गां or ङ्गा? Wait, look at line 7: सं - ज्ञा - [?] - [?] - [?] - [?] - हो - ति Wait, let's look at the characters: 1: सं 2: ज्ञ or ज्ञा 3: look at the subscript: there is a 'r' loop? No, it looks like: प्रा (prā) Wait, does it say: "संज्ञाप्रागाञ्जुहोति"? Wait, look at: सं (1) ज्ञा (2) प्रा (3) न्गा (4) ?? No, look at line 9: "षट्त्रिꣳशतमश्वस्तोमीयाञ्जुहोति" Look at "याञ्जुहोति": या (yā) ञ्जु (ñju): ञ् + ज + ु हो (ho) ति (ti) Now compare "ञ्जुहोति" in line 9 with the end of word 1 in line 7: In line 7, word 1 ends in: "ञ्जुहोति"! WAIT! It ends in "ञ्जुहोति", NOT "र्जुहोति"! Look closely at line 7: The letter before 'होति' is: ञ्

२३४ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १५ । २८, ३० । ] महे वसो ममेति ' त्रिः परीत्योत्तरतस्तिष्ठति प्रतिष्ठितानां जायाभिः सहै'वं वावाता राज्ञां जायाभिः सहै'वं परिवृक्ती सूतग्रामणीनां च क्षत्तसंग्रहीतॄणां च जायाभिः सह ' यथेतं पत्नयो यन्त्य॑थैतमश्वꣳ सर्वैरलंकारैरलंकृत्य परिश्रयन्ति ' तस्योदीचं द्वारं कुर्वन्त्य॑थैतां महिषीꣳ सर्वैरलंकारैरलंकृत्य' ५ तां¹ निक्नुवानां¹ गर्हमाणामध्वर्यु रुदानयत्यम्बे अम्बाल्यम्बिके न मा नयति कश्चन । समस्त्यश्वक इति ' साश्वमुत्तरत उपसंविश्य शिरस्तो वास उपधत्ते ' तावध्वर्युस्तार्प्येण² संप्रोर्णोति सुभगे काम्प्रीलवासिनि सुवर्गे लोके संप्रोर्णाथामित्य॑थैषा महिष्युपस्थे शेफमाधत्त आहमजानि गर्भधमा त्वमजासि गर्भधम् । तौ सह १० चतुरः पदः संप्रसारयावहा इति ' तामध्वर्युरनुमन्त्रयते वृषा वाꣳ रेतोधा रेतो दधात्विति प्रतिपद्य य आसां कृष्णे कृच्छ्रणि सदिङ्गदिं परावधीदित्यातो ' ऽथैषा पत्नी गर्हते ॥ २८ ॥ अम्बे अम्बाल्यम्बिके न मा यभति कश्चन । समस्त्यश्वक इति ' तां यजमानो ऽभिमेथत्यूर्ध्वमेनामुच्छ्रयतादिति ' सा १५ तथैव गर्हते ' तां वावाताभिमेथति यद्धरिणी यवमत्तीति ' सा तथैव गर्हते ' तां परिवृक्त्यभिमेथतीयं यका शकुन्तिकेति ' सा तथैव गर्हते ' ताꣳ सर्वे गणा अभिमेथन्ते३ माता च ते

१ Thus M ; ०रुंधतां निक्नुवानां the other MSS. २ Thus M ; उपन्न एता अध्वर्यु० Be ; उपतैता अध्वर्यु० B ; उपैता अध्वर्यु० U. ३ Thus, ātmanepadam, all

(patnīḥ) or (patnīm) or (patnī). Wait, in Caland, how does he print visarga before व्य? Wait, does Caland write पत्नी॑ ।? Wait, what is the character? Let's zoom in to 500% on पत्न...: It is: प त्न Then a vertical line to the right. From the top of this vertical line, going left is a slant with a flag, like े. And going right? Nothing! It just goes left and has a vertical stroke above: ॑! Wait! A vertical line to the right of a consonant + a stroke on top going left = that's ो! Wait, does it say पत्नौ? No, पत्नॊ or पत्नी? Wait, look at footnote 2: २ •लिंपंत्यथ MB; •लिपंत्यथ Be U. Wait, does footnote 2 have anything to do with पत्न...? No, footnote 2 is for प्रलिम्पन्त्य॑². Wait, what is the sutra text? "नयन्ति पत्नीः व्यवच्छिन्दन्ति परिश्रयणम्" Wait, why would it be पत्नी? Could it be पत्नीᳲ? Look at आवसथᳲ at the end of line 5: आवसथ followed by

त्यमश्वं विशमतेत्या३मिति१ ' नाश्वस्य वपा भवति ' चन्द्रमिव मेदः परिवृक्तम्२ साश्वस्य वपा ' वपा३ तूपरस्यैव गोमृगस्य ' कालायसैः पर्यङ्गाणां लोहितायसैरितरेषां सुवर्णैर्दक्षिणेषाम् रजतैरुत्तरेषाम् ' ॥ ३० ॥ अश्वस्यैवाध्वर्युर्वपया प्रथमया प्रतिपद्यते ' ऽनूचीरितरा ५ आहरन्त्यश्वस्यैव वपायै प्रतितप्यमानायै बर्हिषो ऽग्रमुपास्य- त्युपेतरा यच्छन्त्युत्तरतो ऽश्वस्य तूपरस्य गोमृगस्येति वपाः श्रपयन्ति दक्षिणत इतरेषां पशूनामश्वस्यैव वपां स्रुवाहुत्या- भिजुहोत्युपेतरा यच्छन्त्य ४ स्वाहाकृतिप्रैषेण चरित्वा सꣳस्रा- वेण पृषदाज्यमभिघार्याश्वस्यैव वपामभिघारयत्युपेतरा यच्छ- १० न्त्यथ पुरस्तात्स्वाहाकृतिः४ स्रुवाहुतिं हुत्वा सुवर्णेन महि- मानं जुहोति तस्य ते द्यौर्महिमेत्यथोपोस्तीर्य द्विः स्रुवेणाश्व- स्यैव५ वपाꣳ समवलुम्प्याह प्रजापतय इत्युपाꣳशु हव्यस्य छागस्योक्थस्य वपानां मेदसो ऽवदीयमानस्यानुब्रूहीत्युच्चैर्यावतीः६ स्रुक्संभवत्येतेतराः पात्र्या वेडसूनेन वोपोद्यच्छन्ते ' ऽद्भिरभि- १५ १ Thus (without, however, the pluti sign) M ; ०तमृष्ठपिनष्टि इत्य- मश्वं विशसस्वे इत्यामिति Be, and thus also BU (but र्श्व i.s.o. इत्य) । २ ०वृक्तं MSS. exc. M. ३ वपां M. ४...४ left out in all the MSS. exc. M. ५ एव om. M. ६ वदीयमानानामवु० M, cp. supra xi. 5 (p. 70, 11).— यावतो M, यावति the other MSS. cf. supra l.c.

[ १५ । ३१ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २३१

धारयत्येत्याक्रम्याश्राव्याह प्रजापतय इत्युपाꣳशु हयस्य छाग- स्योस्रस्य वपा'मेदः प्रस्थितं प्रेष्येत्युच्चै^१^२र्वषट्कृते वपा^१ जुहोत्यथो- परिष्टाद्रजतेन महिमानं जुहोति तस्य ते पृथिवी महिमे- त्य॑थ पर्यङ्गाणां वपाभिश्चरन्त्येतरेषाम॑थ दक्षिणेषां प्रति- प्रस्थातारो वपाभिश्चरन्त्यथोत्तरेषां ' याꣳश्च ग्राम्याणां पशूना- मुदक्षाञ्चौदारण्याꣳश्च स्रुवाहुत्येषां वपाभ्यः प्रतिजुहोत्युपाꣳ- श्वेतेषां पशुजातानां वपाभिश्चरन्ति प्राजापत्यानाꣳ सावि- त्राणाꣳ सारस्वतानां पौष्णानां यामानां पितृदेवतानां द्यावा- पृथिव्यानां वायव्यानाꣳ सौर्याणां वैश्वकर्मणानामित्येथोप- [L10

२३८ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १५ । ३२, ३३ । ] अथ सावित्रᳵ हुत्वा प्रसर्पन्ति माध्यंदिनाय सवनाय । प्रसिद्धो ऽभिषवः । प्रसिद्धं ग्रहाः गृह्यन्ते । समानं कर्मा दाक्षिणेभ्यो । दाक्षिणानि हुत्वाग्नौ संवर्गाञ्जुहोत्यर्वाङ्- यज्ञः संक्रामत्विति । कामं दक्षिणानां १ ददाति । वैश्वकर्मणानि हुत्वा नव पर्याप्‍त्रीर्जुहोति भूतं भव्यं भविष्यदिति । प्रसिद्धो ५ ऽन्यभिषेको २ । ऽहीनसंततिं करोत्यूर्जुधा माध्यंदिनᳵ सवनᳵ संतिष्ठते । ऽथ सावित्रᳵ हुत्वा प्रसर्पन्ति तृतीयसवनाय । प्रसिद्धमादित्यग्रहेण चरित्वाग्रयणं गृह्णात्यथोक्थ्यं गृह्णाति । समानं कर्मा पवमानात्पवमानेन चरित्वैतान्यूर्ध्वान्याचक्ष्यं तूपरं गोमृगमित्यंथ पर्यङ्ग्यानयेतरानथ दक्षिणानथोत्तरानुत्त- १० रतो ऽश्वस्य तूपरस्य गोमृगस्येति हविरुपसादयन्ति दक्षिणत इतरेषां पशूनामथ वैतसे कटे ऽश्वस्य ३ हृदयं निधाय सुवर्णेन च सायकेन च तस्याग्रे ऽवद्यन्नाह ॥ ३२ ॥ मनोतायै हविषो ऽवदीयमानस्याऩुब्रूहीत्येकादशावदाना- न्यवद्यत्येवं तूपरस्यैवं गोमृगस्य । कालायसैः पर्यङ्ग्याणां लोहा- १४ यमैरितरेषाᳵ सुवर्णैर्दक्षिणेषाम्रजतैरुत्तरेषां । नाश्वस्य ४ तूपरस्य गोमृगस्येति स्विष्टकृते ऽवद्यत्यवद्यन्तीतरेषां पशूनां । १ M ins. प्रति after कामं and leaves a blank for two akṣaras before दक्षि०। २ Thus M; भिषवो the other MSS. ३ श्यहू M. ४ Thus M; वाश्वस्य the other MSS.

नाश्वस्य १ तूपरस्य गोमृगस्येतीडामवद्यत्यवद्यन्तीतरेषां पशूना- मथैतमश्वं २ वैतसे कटे यथाङ्गं ३ चिनोति ' पुरस्तात्प्रत्यञ्चं तूपरमा'यातयति ' पश्चात्प्राचीनं गोमृगम'थ जुहूपभृतावाद- दान आह प्रजापतय इत्युपांशु हयस्य छागस्योखस्य हविषो ऽनुब्रूहीत्युच्चै'राक्रम्याश्राव्याह प्रजापतय इत्युपांशु हयस्य छागस्योखस्य हविः प्रस्थितं प्रेष्येत्युच्चै'र्वषट्कृते तान्सहैव कटेना- ग्नावनुप्रहरति ॥ ३३ ॥ द्यौस्ते पृष्ठं क्रमैरत्यक्रमोदाज्याक्रान्वाजीति त्रिभिरनुवाकै- र'थ पर्यङ्गाणां हविर्भिस्चरन्त्यथेतरेषाम'थ दक्षिणेषां प्रति- प्रस्थातारो हविर्भिस्चरन्त्यथोत्तरेषां ' यांश्च ग्राम्याणां पशूनामुदस्राचौदारण्यांश्च स्रुवाहुत्यस्तेषां हविर्भिः प्रतिजु- होत्युपांश्वेतेषां पशुजातानां हविर्भिस्चरन्तीत्युक्तमेतद'थ पुरस्ताद्वनस्पतेः समान्यो दिशः प्रतियजन्त्य'थ वनस्पतिना चरन्त्य'थ पुरस्तात्स्विष्टकृतो गोमृगकण्ठेन प्रथमामश्वतेजनीमुप- जुहोत्य'थ स्विष्टकृता चरन्त्येतस्मिन्काल आहवनीये स्रुवाहुतिं जुहोति क्रताय स्वाहेति ' ॥ ३४ ॥ अथैतं प्रसेकमग्नावाया'तयति दक्षिणतो वोदञ्चं पश्चाद्वा प्राञ्चं ' तस्य स्रुगिव पूर्वार्धो ४ भवत्ये'वमेव मध्यं ' चमस इव

१ Thus M Be ; नानाश्वस्य UB. २ MSS. exc. M. ins. here पशूनां । ३ Thus M ; यथाछं Be; यथास्वं BU. ४ पूर्वार्धं M ; पूर्वार्ध्यो the other MSS., but cp. supra x. 51 (p. 56, 9).

बुध्नंसिर॒स्यितुर॑¹ उपष्टानट आहाप्रमत्तः संततमानय स्तोमान्निगदिष्यामीति । स यत्र धाराग्निं प्राप्नोति तत्प्रतिपद्यते स्तोमान्दश॒द्भाभ्यां मण्डूकाञ्जम्भेभिरिति चतुर्दशानुवाकान्प्रया- साय स्वाहेति पञ्चदशमेथ द्वे आऊती जुहोत्युलुवर्दाय स्वाहा बलिवर्दाय स्वाहेति षट्त्रिꣳशतमश्वस्तोमीयाꣳस्तिस्रो² द्विपदा ५ इमा नु कं भुवना सीषधेमापो हि ष्ठा मयोभुव इति चोचैतं प्रसेकमन्त्रावनुप्रहरत्यथैनꣳ सꣳस्रावेणाभिजुहोति । समानं कर्मानूयाजेभ्यो ऽथ पुरस्तादुत्तमस्यानूयाजस्याश्वशफेनाश्वतेज- नीमुपजुहोति³ । समानं कर्मा पत्नीसंयाजेभ्यो ऽथ पुरस्ता-- दुत्तमस्य पत्नीसंयाजस्याश्वस्येन कमण्डलुनाश्वतेजनीमुपजुहो- १०

भव्यं भविष्यदित्युत्सन्नो ऽग्न्यभिषेको ।" Wait, after 'ऽग्न्यभिषेको', is it a danda? Yes: "ऽग्न्यभिषेको ।"

Line 8: "नात्राहौनसंततिं करोत्यृजुधा माध्यंदिनꣳ सवनꣳ संतिष्ठते ।"

Line 9: "प्रसर्पन्ति तृतीयसवनाय । प्रसिद्धमादित्यग्रहेण चरित्वा-"

Line 10: "१० ग्रयणं गृह्णात्यथोक्थ्यं गृह्णाति । समानं कर्मा पवमाना-"

Line 11: "त्पवमानेन चरित्वा स्वे धामन्पशुभिश्चरति । तेषाꣳ समानी"

Line 12: "मनोता समानी देवता समानः प्रत्यभिमर्शनः समानो वसा-"

Line 13: "होमः समानो वनस्पतिः समानः स्विष्टकृत्प्रैषवान्समानीडा"

Line 14: "समान्यो दिशः । समानं कर्मा पत्नीसंयाजेभ्यः । पत्नीः संयाज्य"

Line 15: "१५ प्राङेत्य ध्रुवामाप्याय्याभृतीस्थानुभृतीश्च जुहोत्या मे गृहा भव-"

Line 16: "न्वग्निना तपो ऽन्वभवदित्येताभ्यामनुवा

An exact, line-by-line transcription of the provided page in pure Devanagari Markdown:

गतवीर्य आत्मैकशतो यावानेव पुरुषस्तस्मान्मृत्युमवयजत इति ब्राह्मणम्॑ ॥ ३६ ॥ अथैष आत्रेयो विद्धतः शुक्लो विक्लीधस्तिलकवान्पिङ्गाक्षः¹ खलतिर्विकटः कुनखी कुब्जः शि॑िपिविष्टो नग्न उपमज्जति² ' तस्य मूर्ध्नि जुहोति जुम्बकाय स्वाहेत्य॑थास्मा एतच्छतं विपथं ५ ददात्यैनमिषुजितात्प्रधमन्ति³ मा मे राष्ट्रे वात्सीरिति³ ' प्रसिद्धो ऽवभृथ' उदयनीययेष्ट्वा मैत्रावरुणीं वशामुपा- करोति' तस्यै सौरीर्नव श्वेता वशा इत्युपालम्भ्या भवन्ति' तासां प्रसिद्धं वपाभिश्चरित्वाग्रे गार्हपत्यं पत्नीवतमुच्छ्रित्य तस्मिन्क्रगलं कल्माषं किकिदीविं विदौगथमिति त्वाष्ट्रान्पशू- १० नुपाकरोति' तान्पर्य

णायेत्य॑थ पुरस्तात्पशुस्विष्टकृतो दश¹ गव्यानुपजुहोति मयो- भूर्वातो॑ अभिवात्वस्रा इति॑ प्रसिद्धं पशवः संतिष्ठन्ते॑ ऽथोद- वसानीययेष्ट्याग्नेयेणाहवनीयं विहृत्यूपमुच्छ्रित्य तस्मिन्नेतान्प- शूनुपाकरोत्याग्नेयमैन्द्राग्नमाश्विनमिति॑ तेषां प्रसिद्धं वपाभि- श्चरित्वा पशुपुरोडाशान्निर्वपति॑ ताननुवर्तन्ते ऽष्टौ देवसुवाᳵ हवीᳵष्यग्नये ऽᳵहोमुचे ऽष्टाकपाल इत्येषा च दशहविरिष्टि- स्तंस्या एता याज्यापुरोनुवाक्या भवन्ति ॥ ३७ ॥ अग्नेर्मन्वे प्रथमस्य प्रचेतस इत्य॑थ पुरस्तात्पशुपुरोडाश- स्विष्टकृतो दश ब्रह्मवर्चस्यानुपजुहोत्या ब्रह्मन्ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चसी जायतामित्य॑थ पुरस्तात्पशुस्विष्टकृतो दश संनतिहोमानुप- जुहोत्यग्न