बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

[Header] २०६ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १५ । २, ३ । ]

ऽन्तरिक्षचिते लोकस्पृते लोकमस्मै यजमानाय देहीत्यन्वाहार्य- पचनं ' नमः सूर्याय दिविचिते लोकस्पृते लोकमस्मै यज- मानाय देहीत्याहवनीयमथास्यैतत्पुरस्तादेव जघनेनाश्वशाला- मेकापक्षावं विमितं कारितं भवति ' तद्वृथाग्निमुपसमाधाय मृत्यवे स्वाहा मृत्यवे स्वाहेति नवतिमाहुतीर्जुहोति प्रयासाय ५ स्वाहेत्येकादश ' गतायुर्वै पुरुषः गतवीर्य आत्मैकशतो यावा- नेव पुरुषस्तस्मान्मृत्युमवयजत इति ब्राह्मणमथ केशश्मश्रु वाप- यित्वा लोमानि संहृत्य नखानि निकृत्य दतो धाव्य स्नाता- वहते वाससी परिदधाते ' उभौ मानुषेणालङ्कारेणालङ्कृतौ भवतो ऽहतवाससावेथाभ्यां व्रतोपायनीयं पाचयति ' तस्या- १० श्रितौ भवतः सर्पिर्मिश्रस्य पयोमिश्रस्याथापराह्ने मुखयोर्हिरण्ये अन्वस्येते ॥ २ ॥ सुवर्णं यजमानो रजतं पत्नी रजतानि वा यदि बह्व्यो भवन्त्यथास्य वाचंयमस्य सायमग्निहोत्रं जुहोत्युपसंगच्छन्त एन- मेते राजगृह्याः सूतग्रामण्यः१ क्षत्तसंग्रहीतारः कारुविशा२ १५ इति ' तेभ्यः पष्ठौहीं वेहतं ददाति ' तां ते पचमाना रम- यन्तो जागरयन्त आसते ' ऽथ प्रातराचाममाचामन्तौ हिरण्ये प्रोथतस्ते पौञ्जिलेय आदत्ते ' ऽथादित्यमुद्यन्तमुपतिष्ठन्ते द्रष्ट्रे नम उपद्रष्ट्रे नमो ऽनुद्रष्ट्रे नमः ख्यात्रे नम उपख्यात्रे नमो ऽनुख्यात्रे नमः शृण्वते नम उपशृण्वते नमो ऽनुशृण्वते नमः २०

पादटिप्पण्यः (Footnotes): [FN1] १ Thus B ; ग्रामण्यः the other MSS. [FN2] २ cp. XVIII. 18.

", then the next part can't be "व्यो", because वि + व्यो doesn't make sense unless it's not "वि-". Wait, look at line 9 end: Is that "वि-"? Wait, what is the letter after "न्दन्"? Wait, look at "न्दन्": न with द subscript = न्द. Then न् (हलन्त न्). Then is that really "वि-"? Wait! Look at the letter: It has a loop at the bottom, a stem, and an 'ि' matra? Wait! Look at "वि-": Wait, could it be "द्वि-"? Could it be "नि-"? Wait, what if it is "वि"? If it's "वि", why does line 10 have "वोपो..."? Wait, look at line 10 again! Does line 10 have "वो"? Look at the first letter of line 10: Could it be "पोपो..."? No. Could it be "द्यो"? Wait, what if the word is "विद्युद्वपोद्धति"? No. Wait! What if line 9 has NO "वि-"? Wait, look at the end of line 9: Is that "स्पृशन्ननुच्छिन्दन्वि-"? Wait! Look at line 8 end: "उत्तरतो ऽनुदिङ्मुखानुप-" Notice the length of

ब्रह्मञ्ज्यतामस्मै संजानते ऽथैनान्त्संशास्ति सकृत्सकृत्प्राश्याप्रत्यव- मृशन्तो धारयाध्वा इत्येतस्मिन्त्सर्पिरासेचने रग्ने संतर्प्य परिकर्मिणे प्रयच्छति ⁠। द्विरपरं प्राश्य पाꣳसूंत्स राङ्कवे ब्रह्मोदन इति १ ⁠। तेभ्यश्चतुरः साहस्रान्निष्कान्ददाति सुवर्ण- रजतौ च रुक्मावेव च ये चत्रस्याभिषेक्तारस्ते ऽध्वर्युमभिषिञ्चन्ति ⁠। ५ स आह ब्राह्मणाश्च राजानश्चाध्वर्युरेतौ द्वौ संवत्सरौ राजा भविष्यति तस्य शुश्रूषध्वं यो हास्य २ न शुश्रूषिष्यते सर्वस्वं तं ३ ज्यास्यन्तीत्याध्वर्युरेतौ द्वौ संवत्सरौ राजा भवति ⁠। यजमान इतीतरमाचक्षते ⁠। स आह ब्रह्मन्नश्वं मेध्यं सन्त्स्यामि देवेभ्यः प्रजापतये तेन राध्यासमिति ⁠। बधानेतीतरः प्रत्याह देवेभ्यः १० [L

'? Look at line 6 again very carefully: Let's compare: 'क' '्र' 'म' 'ै' 'र' 'त' '्' 'य' 'क' '्र' 'म' Then: is it 'ी' followed by 'द्द' 'ा'? Look at 'द्द' in Sanskrit typography: A 'द' with another 'द' below it: 'द्द'. With 'ा', it is 'द्format' - like 'द्' and 'दा' underneath. Look at what is there: Below the line, there is a loop: that is 'द' below 'द'! Wait! Look at the character: 'म' has an 'ी' mātrā extending over it! Wait, look at the top curve: it goes from the top of the vertical bar, curves left over 'म'! Wait, why does it have an extra stroke? Ah, look at line 5 right above it: Line 5 has "ह्रदमभिप्रयान्ति ।' द्यौस्ते पृष्ठं" Under "ह्रदमभि", in line 6: Wait, is there a svara? No, Caland's text doesn't have svaras except rare ones. Wait, let's search Google for the exact string: "क्रमैरत्यक्रमीद्दाम्याक्रान्त्वाजीति" "क्रमैरत्यक्रमीद्दाम्याक्रान्" "त्रिभिरनुवाकै

२१० बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १५ । ५, ६ । ] वाम्यथ शुनः प्रहरासीत्युपमौवत एष पौञ्जलेयः सैध्रकेण मुसलेन शुनः प्रहन्ति॑ तमत एवानुमन्त्रयते ॥ ५ ॥ यो अर्वन्तं जिघाꣳसति तमभ्यमीति वरुण इति॑ । तमश्वस्याधस्पदमुपास्य दक्षिणाप्लावयति परो मर्तः परः श्वेत्या॑थास्य ब्रह्मा हस्तं गृह्णाति ब्रह्मणो वा यजमानो ऽहं च ५ त्वं च वृत्रहन्त्सं॑बभूव सनिभ्य आ । अरातीवा चिदद्रिवो ऽनु नौ शूर मꣳसतै भद्रा इन्द्रस्य रातय इत्य॑थैतमैषीकमभ्यूहं१ मौञ्जीभ्याꣳ रज्जुभ्यामन्तयोरभिदधाति॑ तत्सह वेतसशाखो- पसंबद्धा भवति॑ तदेतेन शतं तल्पा राजपुत्रा विविञ्चन्ते॑ तेषामनु विवेकमितरे॑ द्वे अन्यतरमन्तꣳ शते गृह्णीतो द्वे १० अन्यतरमन्तꣳ शते॑ अथैनान्त्सूꣳशास्त्येनेनैषीकेणाभ्यूहेनाभ्यु- दूहन्त॑ इव पुरस्तात्प्रत्यञ्चमूर्म्मिणामश्वमभिधावयाता२ इत्य॑भि- धाव्यमाने३ ऽध्वर्युर्यजमानं वाचयत्यभि कृत्वेन्द्र भूरध ज्मन्न ते विव्यङ्महिमानꣳ रजाꣳसि । स्वेना हि वृत्रꣳ शवसा जघन्थ न शत्रुरन्तं विविदुर्य्युधा त इत्य॑थैनꣳ संवेष्ट्य दक्षिणाप्लावय- १५ त्य॑थैतमश्वं प्रदक्षिणमावर्त्य शालामानयति यदातो अपो अगमदिन्द्रस्य तनुवं प्रियाम् । एतꣳ स्तोतरेतेन पथा पुनर-

१ •भ्यूहंत MSS. exc. M. २ •भिधापयाता M ; •धावधंता the other MSS. ; if अभिधावयाता is the correct reading we have here a form of the same kind as समाप- याता (supra p. 207, 12). ३ •धाप्यमाने again M.

[ १५ । ६, ७ ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २११

श्चमावर्तयामि न दूति ' तमध्वर्युः पूर्वाभि स्तोकीयाभिरन्वैत्य- ग्नये स्वाहा सोमाय स्वाहेत्येतेनानुवाकेन पुनःपुनरभ्युपाकारं यावदस्य स्तोका उपरमन्त्यथैनमश्वमग्रेण शालां प्राञ्चꣳ स्थाप- यित्वा प्रपद्याश्वस्य सावित्राणि जुहोत्यग्नये स्वाहा वायवे ५ स्वाहेति सप्ताथ सावित्रमष्टाकपालं प्रातर्निर्वपत्योसाद्य पुरस्ता- द्भागाञ्जुहोत्यग्नये ' स्वाहा स्वाहेन्द्राग्निभ्यामिति पञ्च ' पुरस्ता- त्तिष्ठꣳस्तत्रत्रयोऽग्नौतिसम्पचरितान्युपजुहोतोंकाराय स्वाहेंकृ- ताय स्वाहेत्यꣳसमुदिते त्रयोदश प्रद्रावाञ्जुहोत्यायनाय² स्वाहा प्रायणाय स्वाहेति ' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते ' अथैतमश्वं १० प्रदक्षिणमावर्त्य पूर्वया द्वारा शालां प्रपाद्यान्तर्वेदि प्राञ्चꣳ स्थापयित्वाह ॥ ६ ॥ यद्वा इदमाहुः पदेपदे ह वा अश्वस्य मेध्यस्याध्वर्युर्जुहो- तौहैव वयं तद्धोक्ष्यामो यथा नः पदेपदे हुतं भविष्यतीति ' तस्य पत्सु घृतौर्जुहोत्यक्षाया वा पर्यारिणीर्वैष धृतिः स्वाहेह १५ विधृतिः स्वाहेह रन्तिः स्वाहेह रमतिः स्वाहेत्यथैनं प्राञ्चमु- त्क्रामय्य प्रोक्षति प्रजापतये त्वेति पुरस्तादिन्द्राग्निभ्यां त्वेति दक्षिणतो वायवे त्वेति पश्चाद्विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्य इत्युत्तरतो देवेभ्यस्त्वेत्यधस्तात्सर्वेभ्यस्त्वा देवेभ्य इत्युपरिष्टादथैनमतिप्रोक्षेण प्रोक्षति कृष्यै त्वा क्षेमाय त्वा रय्यै त्वा पोषाय त्वा पृथिव्यै २० त्वान्तरिक्षाय त्वा दिवे त्वा मते त्वामते त्वाद्भ्यस्त्वौषधीभ्यस्त्वा

१ ॰भागाञ्जुहो• M २ प्रद्रवां MSS., but cp. infra 214, 9.

विश्वेभ्यस्त्वा भूतेभ्य इत्य॑थास्य १ रूपाणि जुहोत्यङ्गेताय स्वाहा- ङ्किसक्थाय स्वाहा कृष्णाय स्वाहा श्वेताय स्वाहेत्येताभ्यामनुवा- काभ्याम॑थास्योपोत्थायाश्वनामभिर्दक्षिणं कर्णमाजपति विभूर्मात्रा प्रभूः पित्राश्वो ऽसि हयो ऽस्यत्यो ऽसि नरो ऽस्यर्वासि सप्ति- रसि वाज्यसि वृषासि नृमणा असि ययुर्नामासीत्य॑थैनमुपति- ५ ष्ठत आदित्यानां पत्वान्विहीत्य॑थैनग् रशनाभ्यामुत्सृजति भूरसि भुवे त्वा भवाय त्वा भविष्यते त्वा विश्वेभ्यस्त्वा भूतेभ्य इत्य॑थैनं देवताभ्यः परिददाति देवा आशापाला एतं देवेभ्यो ऽश्वं मेधाय प्रोक्षितं गोपायतेत्य॑थाक्षा एतानपरिमितारिरमणा- निरष्टानुपार्सृजन्त्य॑थैनमेतानि चत्वारि शतानि गोप्तॄणाम- १० न्यु

: "Uncertain; सल्ललेव M Be; खुल्लेव B; सल्लदेव U." Notice the variants: सल्ललेव, खुल्लेव, सल्लदेव. So what did the editor put in the main text? सल्लत्तेव? No, look at the letter: च! Wait, or is it त्त्वेव? No, सल्लत्तेव? Look at the loop of चे - it's open on the left, top bar, curve. It is चे: सल्लचेव! Wait, could it be सल्लतेव? (single त)? Let's look: स (sa), ल्ल (double la), ते (te)? A त in this font: look at एतासामार्तीनां -> ता has a straight down-left stroke. In सल्ल..., the letter after ल्ल has a flat top, goes left, curves down and right like च. It is चे! Wait, or ते? Let's check न्येति: the त in न्येति has a simple rounded arc. Wait, look at प्रतिपद्यते: ते has a simple arc. In सल्लचेव or सल्लत्तेव: it really looks like चे or त्ते (

सवित्रे(first one):स-वि-त्रे. Look at त्रे: Top horizontal bar. Then, from the top bar, going down: a left curve, and a right vertical stroke. Wait, look at ऽऽसवित्रे: Does it have a right vertical stroke? YES! The right vertical stroke is clearly there! And the 'e' matra sits directly on top of that vertical stroke! Now look at the left part attached to the vertical stroke: It has a loop at the top, and a diagonal at the bottom! Wait, that is 100% त्रे! It is NOT चे! Why did I think it was चे? Because in चे, the 'e' matra sits on the vertical stroke too, but चhas a curve at the bottom. Here,त्रhas a curve at the top and a slant at the bottom. So it is definitelyसवित्रे ऽऽसवित्रे! And in line 10: सवित्रे प्रसवित्रे! And in line 12: सवित्रे ऽऽसवित्रे! All of them are सवित्रे! Not सविचे`.

Let's check other words: Line 1: पशवः संतिष्ठन्ते । ऽथापराह्णे सवित्रे ऽऽसवित्रे पुरोडाशं Line

[अश्वमेधः]

[ १५ । १० । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २१५

सवित्र आश्विने पुरोडाशं द्वादशकपालं निर्वपति । सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते । ऽथ पौर्णमासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा प्रसिद्धं निवर्तयते । ऽथ श्वो भूते सावित्रीभिरेव प्रतिपद्यते । स एवमेव सावित्रीभिरहरहर्यजमानो ऽपराङ्श्चतुरो मास एति काममिष्ट्या कामं पशुबन्धेन कामᳪ श्यामाकाग्रयणेनाथ चतुर्षु मासेषु पर्यवेतेषु पौर्णमास्या उपवसथ आनीकवतं पशुमालभते । तस्य पशुपुरोडाशमनुवर्तत आनीकवतᳪ हविरानीकवतो वैवास्य पशुपुरोडाशो भवति । तमनुवर्तते प्रथमा सावित्री । प्रसिद्धः पशुः संतिष्ठते । ऽथ मध्यंदिने सांतपनं पशुमालभते । तस्य पशुपुरोडाशमनुवर्तते सांतपनᳪ हविः । सांतपनो वैवास्य पशुपुरोडाशो भवति । तमनुवर्तते मध्यमा सावित्री । प्रसिद्धः पशुः संतिष्ठते । ऽथापराह्ने सवित्र आश्विने पुरोडाशं द्वादशकपालं निर्वपति । सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते । ऽथ सायं गृहमेधीयेन चरन्त्यथापररात्रे पूर्णदर्वेण १ चरन्त्यथ प्रातः क्रीडिनं पशुमालभते । तस्य पशुपुरोडाशमनु- वर्तते क्रीडिनᳪ हविः । क्रीडिनो वैवास्य पशुपुरोडाशो भवति । तमनुवर्तते प्रथमा सावित्री । प्रसिद्धः पशुः संतिष्ठते । ऽथ मध्यंदिने साकमेधात्पशूनालभन्ते २ ॥ १० ॥

पादटिप्पणी (Footnotes):

१ पूर्णदर्वेण all, but cp. vol. I, p. 142. 5; Āp. has also पूर्णदर्व्ये, but the Śat. Br. पूर्णदर्वे; the word occurs again xvii. 57 and in the Dvaidha; Bhav. in his comm. on the latter has •दर्ये । २ लभंते MU Be; लभते B.

Here is the complete, line-by-line Markdown transcription of the page:

तेषां पशुपुरोडाशाननुवर्तन्ते महाहवीꣳषि । महाह- वीꣳषि वैवैषां पशुपुरोडाशा भवन्ति । ताननुवर्तते मध्यमा सावित्री । प्रसिद्धाः पशवः संतिष्ठन्ते । ऽथापराह्ने पितृयज्ञेन चरति । पितृयज्ञेन चरित्वा त्र्यम्बकैश्चरति । त्र्यम्बकैश्चरि- त्वादित्यं पशुमालभते । तस्य पशुपुरोडाशमनुवर्तत आदित्यꣳ ५ हविरादित्यो वैवास्य पशुपुरोडाशो भवति । तमनुवर्तत उत्तमा सावित्री । प्रसिद्धः पशुः संतिष्ठते । ऽथ पौर्णमास- वैमृधाभ्यामिष्ट्वा प्रसिद्धं निवर्तयते । ऽथ श्वो भूते सावित्रीभिरेव प्रतिपद्यते । स एवमेव सावित्रीभिरहरहर्यजमानो ऽर्धचतुर्थान्मास एति काममिष्ट्या कामं पशुबन्धेन कामं व्रीह्याग्रयणेनाथा

[ १५ । १२, १३ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २१७

पुरोडाशा भवन्ति ' ताननुवर्तते मध्यमा सावित्री ' प्रसिद्धाः पशवः संतिष्ठन्ते ' ऽथापराह्ने सवित्र आसवित्रे पुरोडाशं द्वादशकपालं निर्वपति ' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते ' ऽथ पौर्ण- मासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा यजमानायतन उपविश्य चेष्का शङ्खल्या लोहितायसस्य च क्षुरेण शीर्षन्नि च वर्तयते परि च वपते पुरस्तादेवाग्रे ऽथ दक्षिणतो ऽथ पश्चादथोत्तरतो ऽथो- परिष्टात्संतिष्ठन्ते चातुर्मास्याः पशवः संतिष्ठन्ते सावित्र्यः ' ॥ १२ ॥ तृतीयः ॥ १० अथाद्यशालायामश्वं निगृह्णन्त्यथैनं तीर्थादानीय पवयित्वा त्रिहविष्कमग्निदौक्षणीयामिष्टिं निर्वपति ' तस्यै तावन्त्युत्सी- दन्ति यावन्ति दौक्षणीयाया ' अथाध्वर्युः प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्काद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवामाप्याय्य त्रीणि पूर्वाणि वैश्वदेवानि जुहो

An exact, line-by-line transcription of the Sanskrit text and apparatus into Markdown:

वार्द्धीचिते ' संवत्सरसुख्यं१ बिभर्ति ' द्वादशोपसदो ' ऽचैन- मेता यथाम्नातं विश्रः पर्यवस्यन्ति ' नेदीय एनसेते२ कर्मकृत उपसंगच्छन्ते तक्षाणश्च रथकृतश्च३ अयस्कृतश्च३ कुलालाश्च दृषाः कर्मांरा नखकृतः सप्तमे ' ऽथैतान्त्स्तक्षणः संशास्ति ॥ १३ ॥ एकशतं बैल्वानि दार्वाचितानि छिन्दत४ तानि प्रवकलानि ५ कृत्वाचाय५ चिनुतैकविंशतिं यूपाञ्छिन्दतैकविंशत्यरत्नीन्६ राज्जुदालमग्निष्ठं पौतुद्रवावुपस्थावानौ षड् बैल्वान् षट् खादि- रान् षट् पालाशान्यान्त्याग्रमुपशयं पालाशं पात्नीवतं पालाशं विश्वाख्युपमेकतयानि दारुमयाणि पात्राणि कुरुत षट्त्रिं- शतᳵ सुवान्दीर्घदण्डान् षट्त्रिंशतमनुष

Digitized by Madhuban Trust अश्वमेधः [ १५ । १४, १५ ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २१६ खरथं कुरुतापरिमितान्यङ्कुरुतेत्य॑थैतानयस्कृतः सङ्शास्त्य- परिमितं चर्मण्यं कुरुतेत्य॑थैनान्कुलालान्सङ्शास्ति यथैकविं- शतिविधायाग्न्य एवमिष्टकाः कुरुत तिस्रो महतीः कुम्भीः कुरुत यथायं तूपरं गोमृगमित्येतान्साङ्गाञ्छ्रपयेयुरपरिमिता ५ स्थालीः कुरुतेति ' ॥ १४ ॥ अथैतान्कालायसकृतः सङ्शास्ति मायकं कुरुत सिक्त्तिमं- कन्पोदकं १ रूपणं कृष्णत्सरुग् सुवर्णग् सुवर्णत्सरुं चतुरः कालाय- साल्लोहायसात्सरूग्श्चतुरो लोहायसान्कालायसत्सरून्षट्त्रिं- शतग् सुवर्णान्रजतसरून् षट्त्रिग्शतग् रजतान्सुवर्णत्सरूग्- १० स्त्रीणि च शतानि त्रयस्त्रिग्शतं च सौवर्णानाग् सूचीनां त्रीणि च शतानि त्रयस्त्रिग्शतं च राजतानां त्रीणि च शतानि त्रयस्त्रिग्शतं च सीसानामेकं कालायसस्य कमण्डलुं कुरुताश्वतेजन्यै श्श्रपणायेत्य॑थैतान्सुवर्णकृतः सङ्शास्ति परःशतग् शतपलान्निष्काङ्कुरुत सुवर्णरजते महिम्नोः पात्रे कुरुतैकत- १५ यानि सौवर्णानि पात्राणि कुरुत यावत्यः पत्नयस्तावन्तः २ सौवर्णानुपशयाङ्कुरुत रजतग्रन्थीन्राजतान्वा सुवर्णग्रन्थीन्यावत्यः पत्नयस्तावन्ति ३ सौवर्णानि कुम्बकुरीराणि कुरुत रजतशङ्कूनि राजतानि वा सुवर्णशङ्कूनि यावत्यः पत्नयस्तावन्तः ४ सौवर्णान्क-

१ I have simply accepted the reading of M; if it is correct, I do not see; सलिमगुष्फोदकं Be B; सलिमग्स्फोदकं U. २ पत्न्यः MSS., but cp. Āp. xx. 157 and infra. ३ पत्न्य० MBU; पत्नय० Be. ४ पत्न्य० all. CC-0. Public Domain. Vipin Kumar Collection, Deoband

ेषु"? Let's look really closely at that glyph at the beginning of line 14: It has: Top: loop to the left. Then going down, loops again, like 'झ' or 'ह्र' or 'द्भ' or 'ह्व'? Wait, could it be 'झ'? In Devanagari, 'झ' has an initial loop/curve like 'इ', with a stroke to the right and vertical line. But here there is no vertical line to the right. It's a single conjunct! Wait, look at 'ह्र' in 'हिरण्मय' in line 4 and 5: ह्र vs हि: line 4 has 'हि' (ह with ि). Look at line 16: "चरित्लार्षभे" -> wait, "चरित्वार्षभे"! Wait, in line 16: "पदेन चरित्वा" -> चरित्वा! The ligature त्व: look at 'त्व'! त् + व. Now look at line 14, first character: Is it 'ह्व' with 'रे'? i.e. "ह्वरेषु"? Wait! Is "ह्वर" a Vedic word? YES! "ह्वर" (hvara) means crookedness, cavity, slope, or "गह्वर"! Wait, what about "नादेयान् विह्वरेषु"? But line 13 ends in "नादेयान्य-". Wait, could it

, there is ONE letter! What is that one letter? Let's look at its shape: It looks like 'ध'? Or 'ष'? Or 'घ'? Or 'ह'? Wait! Could it be 'ध'? No, if it's परिधीन् + अनुवर्तयति in manuscript corruption, could it be: "परिधीन्धनुवर्तयति"? Wait, look at 'ध' in 'बुध्यन्ते': ध्य. Look at 'ध' in 'परिधीनां': धी. Look at this letter: It has a top bar? Wait! In Devanagari, 'ध' usually has a broken top bar, but in many typesets, 'ध' has a little horn/loop at top-left and no line above the loop. Look at this letter: it has a loop on the left, a curved belly, and a vertical line on the right! Wait, does it look like 'ध'? YES, it looks like 'ध'! Wait, could it be 'ष'? Look at 'ष' in 'विशिष्योपवसन्त्यथातो' (line 13) and 'षण्मध्ये' (line 15). Look at 'ष' in line 15: 'षण्मध्ये': The 'ष' has a flat top, a square-ish left side like 'प' with a diagonal stroke across the middle! Now look at the letter in line 14: It is

Here is the complete and accurate line-by-line transcription of the text from the image:

र्वर्द्धिञ्च ते शतपत्नं चाश्वो म उद्गास्यतीति ' ते ऽश्वस्य वालधिम् समन्वारभन्ते ऽग्निस्ते वाजिन्युङ्ङनु ल्बारभे स्वस्ति मा संपारय वायुस्ते वाजिन्युङ्ङनु ल्बारभे स्वस्ति मा संपारयादित्यस्ते वाजि- न्युङ्ङनु ल्बारभे स्वस्ति मा संपारयेत्य॑थोदञ्चो ऽभि¹ पवमानम् सर्पन्त्युत्तरत एष वडवाव्रज उच्चाव्य परिश्रितो भवति ' तं ५ विष्वञ्चन्त्य॑भ्यश्वं वडवाः क्रन्दन्त्य॑भ्यश्वो वडवाः क्रन्दति ' सो ऽश्वस्तोकीयस्तत्पुण्या वाचः संप्रवदन्ति ' ॥ १७ ॥ उदगाद्भो३दा अयमश्वो मेध्य आयुरुदगात्सुभूतमुदगासौ- द्ब्रह्मवर्चसमुदगासौदिदमुदगासौदिदमुदगासौदिति पुण्या वाचः संप्रवदन्तू॑त्सृजन्ति वडवा ' अश्वशालायामश्वं निग्रथ्नन्

अश्वमेधः

[१५।१८, १६।] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २२३

लमग्निष्टमुत्सृज्यैकादशिनान्यशूनुपाकरोति॑ तेषां प्रसिद्धं वपाभिश्चरित्वा प्रसर्पन्ति प्रातःसवनाय॑ तदृजुधा संतिष्ठते॑ प्रसर्पन्ति माध्यंदिनाय सवनाय॑ प्रसिद्धो ऽभिषवः॑ प्रसिद्धं ग्रहा गृह्यन्ते॑ समानं कर्मा दाक्षिणेभ्यो॑ दाक्षिणानि हुत्वाग्नौ ५ संवर्गाङ्कतीर्जुहोत्यर्वाङ् यज्ञः संक्रामत्विति॑ तृतीयं दक्षिणानां ददाति॑ वैश्वकर्मणानि हुत्वा नव पर्याप्तीर्जुहोति भूतं भव्यं भविष्यदिति॑ नात्राम्न्यभिषेको॑ ऽहीनसंततिं करोत्येजुधा माध्यंदिन१ सवन१ संतिष्ठते॑ प्रसर्पन्ति तृतीयसवनाय॑ प्रसिद्धमादित्यग्रहेण चरित्वाग्रयणं गृह्णाति॑ समानं कर्मा १० पवमानात्पवमानेन चरित्वा खे धामन्नपशुभिश्चरति¹ तेषां नाना मनोता नाना देवता नाना प्रत्यभिमर्शना नाना वपा- होमाः समानो वनस्पतिः समानः स्विष्टकृत्प्रैषवान्समानीडा समान्यो दिशो॑ नाना दिश इत्येके॑ समानं कर्मा पत्नीसंया- जेभ्य॑ उपकाद्य एवेषो ऽग्निष्टोमश्चतुष्टोमः संतिष्ठते पत्नी- १५ संयाजान्तः॑ ॥ १८ ॥ पञ्चमः ॥ अथास्यैतानि शतमौक्षाणि चर्माप्युपस्तीर्णानि भवन्त्युत्तरा१ श्रोणिमुत्तरेण पञ्चमूर्च्छितान्यथैतेषां शतचर्मणां विंशतिं वा चतुर्विंशतिं वापोह्त्याथेतरैरन्नानि संप्रयुवन्त्यथैतेषां दार्वा- चितानां विंशतिं वा चतुर्विंशतिं वा मध्ये ऽग्नेरचायँ²

१ चरंति M. २ Thus M : श्नेरचासं BU ; शूराचं Be.

Is it अवान्तरदिग्भाञ्जि इतराणि? Let's look at the characters: अ वा न्त र दि ग्भा ञ्जि त रा णि? Wait, if it were ञ्जि, then the letters would be: ञ्जि त रा णि! Wait, count the letters from दि:

1. दि
2. ग्भा
3. ??
4. त
5. रा
6. णि There are only THREE letters between ग्भा and णि: ?? then त then रा! Wait, what is ??? It has an ि matra, and the consonant is: Wait, could it be ञ्जि? Why did I think it looked like खि? Because in old Devanagari typography, ञ्ज can look like a combination where ञ is on the left and ज is on the right, or ञ्ज has a loop. Wait, does ञ्ज look like ख? No, in Devanagari, ञ्ज is ञ attached to ज. A ञ has a reverse C with a loop, then a horizontal connector, then a vertical bar with `

? Wait, look really closely at: ऽच्छैत्यWait, is thatत्य? No, it's: ऽ पो ऽ च्छै त्य ो ङ्ग्... Wait, let's zoom in to 500% on line 16, end of line: Afterप्रातरनुवाके`:

1. ऽपो (avagraha, pa, o-matra)
2. space
3. ऽच्छै (avagraha, cha with ai-matra)
4. त्यो? No, त्य with something above.
5. Then a character with i-matra: look at the top loop, it curves left, like र् or ि. Wait, look at the bottom: it has ङ्ग्? Wait, let's look at line 17: रुदैत्युक्य्यं२ क्रतुमुपैति ' समानं कर्मापाशूकादुपाँशोर्होष्य- Wait, let's search Google / Vedic texts in memory for: क्रतुमुपैति समानं कर्मा पाशूकादुपाँशोर्होष्यन् Wait! Is it पाशूकात् or पशूकात्? पाशूकाद् - in Baudhayana: `समानं क