बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

Here is the line-by-line transcription of the page into Markdown in Unicode Devanagari, maintaining the exact text, markings, and footnotes from the printed edition:

एकाहाः व्रात्यस्तोमः [ १८ । २५ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । ३७३ विच्छिन्नसोमपीथ इव ह्येषो ऽनाग्न्यान्'स्तेषां ये ऽनाहिताग्नयस्ते यथागृहं विपरेत्याग्नीनाधाय त्रयस्त्रिꣳशतात्रयस्त्रिꣳशता दक्षिणाभि स्थपतिमुपसमायन्ति ' तेषां ब्रह्मबन्धुरमागधो मागधवाक्यो ब्रह्मबन्धुरपुꣳश्चलू पुꣳश्चलूवाक्या जरत्कद्रथो जरत्प्रयोग्याभ्यां¹ युक्तो ' वृद्धो वा एष यो ब्रह्मबन्धुरमागधो ५ मागधवाक्यो ' वृद्धा ब्रह्मबन्धुरपुꣳश्चलू पुꣳश्चलूवाक्या ' वृद्धो जरत्कद्रथो जरत्प्रयोग्याभ्यां¹ युक्तो ' वृद्धेनैव वृद्धं निरवदयते तदेतद्व्रात्यधनꣳ समवग्राणꣳ दण्डोपानह

सौम्य" - wait, there is no visarga after सौम्य, or is there? Wait, look at "बुधः सौम्य": After बुध there is a visarga: "बुधः". After सौम्य: no visarga, just "सौम्य".

स्थपतिरासोथो हैतेन कुरुब्रह्मणां पुत्रा ईजिरे ' तेषामोपो- Wait, "कुरुब्रह्मणां" or "कुरुब्राह्मणां"? Look at line 8: "कुरुब्रह्मणां" - 'ब' with '्र' and 'ह्म' = कुरुब्रह्मणां.

दितिर्गौपालायनो वैयाघ्रपद्य स्थपतिरास ' तेन हेड्डा पञ्चा- Wait, "वैयाघ्रपद्य" or "वैयाघ्रपद्यः"? Look at line 9: "वैयाघ्रपद्य स्थपतिरास ' तेन हेड्डा पञ्चा-" Wait! Is it "हेड्डा" or "हेड"? Let's look closely at "हेड्डा": ह + े = हे. Then ड् + डा? Wait! In Vedic / Caland: "तेन हेड पञ्चालाग्व्रात्या" or "तेन हेड्डा पञ्चा-"? Look at the character: हे + ड् with another ड below it = ड्डा? Wait, look at the letter: It'

... ततो, the MSS have तथाश्चैयस्त्रात्ततो! Where is the footnote callout ३in the text? Look afterहैवास: is that a printed ३? Wait, in line 3: तथाhas something superscript, thenहैवासhas something superscript, thenततोhas something superscript. Wait, let's look atतथा: there is a pencil९(or deletion/insertion mark?). Wait, look atहैवास: there is an apostrophe '? Wait, let's compare with other lines: Line 1: निर्दिदेशेति' १-> prime then footnote 1. Line 2:इति' ।-> prime then danda. Line 3:भविष्यतीति' ।-> prime then danda. Then:तथा... wait, look at the character afterतथा: It is ९or१? It's in pencil. Then हैवास: look at the character after हैवास: it's '(prime) with a pencil mark over it! Thenततो: look after ततो`: there is a pencil mark? Wait, what about the printed footnote markers for 3 and 4? Where is footnote marker 3 printed in the text? Wait! Look at

उपह्वयः ३७६ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १८ । २८ । ] अथ वै भवति देवा वै यद्यज्ञे ऽकुर्वत तदसुरा अकुर्व- तेति॑ स ईक्षां चक्रे प्रजापतिः कथं॑१ न्वहमसुरैर्देवान्व्यावर्तये- यमिति॑ स एतं यज्ञक्रतुमनिरुक्तमुपहव्यमपश्यत्त॑स्मिन्नेनानुपा- ह्वयतेति॑ स यत्राह प्रातर्यावभ्यो देवेभ्य इति मरुद्भ्यः ५ प्रातर्यावभ्यो देवेभ्य इति तन्नाह्वय यत्राह सोमः पवत इतौन्दुः पवत इति तन्नाह्वय यत्राह्वेन्द्राय पुरोडाशानामिति शक्राय पुरोडाशानामिति तन्नाह्वय यत्राह वायव इन्द्रा- वायुभ्यामिति नियुत्वते शक्रनियुद्भ्यामिति तन्नाह्वय यत्राह मित्रावरुणाभ्यामित्युतायुभ्यामिति तन्नाह्वय यत्राहाश्विभ्या- १० मिति नासत्याभ्यामिति तन्नाह्वय यत्राह्वेन्द्राय सोमानिति शक्रायेन्दूनिति तन्नाह्वय यत्राह्वेन्द्राग्निभ्यामिति शक्रजात- वेदोभ्यामिति तन्नाह्वय यत्राह विश्वेभ्यो देवेभ्य इति मरुद्भ्यो विश्वेभ्यो देवेभ्य इति तन्नाह्वय यत्राह्वेन्द्राय मरुत्वत इति शक्राय गणवत इति तन्नाह्वय यत्राह महेन्द्रायेति महते १५ शक्रायेति तन्नाह्वय यत्राहादित्येभ्य इति महद्भ्य आदित्येभ्य इति तन्नाह्वय यत्राह वनस्पतय इति वनर्नृपाय्येति२ तन्नाह्वय यत्राह देवाय सवित्र इति महते३ देवाय सवित्र इति तन्नाह्वय यत्राह विश्वेभ्यो देवेभ्य इति महद्भ्यो विश्वेभ्यो देवेभ्य १ कथमन्वहमसु० M ; कथमन्वहमसु० Be 7 D ; कथयन्वहमसु० Be BU. २ Conjecturally ; वनेर्पापायेति M ; वनेनद्यपयेति Be 7 D ; वनेनव्यषयेति BU ; वनेनर्षापायेति Be. ३ Thus M ; समहते Be 7 Be D , ममकृते BU.

इति तत्राह्वाथ यचाह देवानां पत्नीभ्य इति महतीभ्यो देवानां पत्नीभ्य इति तत्राह्वाथ यच्चाहेन्द्राय हरिवत इति शक्राय मघवत इति तत्राह ˈ धाना दन्दुभ्य१ इत्यु हैके संप्रदिशन्ति ˈ ॥ २८ ॥ तदेतदर्वागेव यज्ञायज्ञियस्य२ स्तोत्राद्यज्ञायज्ञियस्य वाव३ ५ स्तोत्रे स तां निरुवाच ˈ तꣳ ह्यासुर उपेक्षामेव चक्रिरे किं वा वै करोति४ किं वा नेति ˈ स यदा विदां चकार न वा इम एतर्हि पापभद्रयोरौहत इति तदेनां निरुवाच देवो वो द्रविणोदा इति ˈ प्रजापतिर्वै देवो द्रविणोदाः ˈ पूर्णां विवष्ट्वासिचमिति ˈ पूर्णा मुदञ्चत्यासिचमिति५ तद्युद्वा १० सिञ्चध्वमुप वा पृणध्वमित्यास्य कामंकामं पूरयाध्वा इति तदादिद्वो देव ओहते इति ˈ साध्येभ्यो देवेभ्यः प्रजापतिः कामंकाममूहते६ ˈ सप्तदश स्तोमो भवति७ ˈ सप्तदशः प्रजापतिः ˈ प्रजापतेराप्त्या ˈ अश्वो ऽसितशृङ्गर्दक्षिणा८ ˈ प्राजा- १ Thus M Be; दुंदुभ्य the other MSS. २ ०यज्ञीयस्य M Be. ३ om. all exc. M. ४ करोत३ी (sic!) M; indication of pluti? ५ मुदचत्य० B Be U; द्युदचत्य० Be 7; मुदचत्य० D; मुदचंत्य० M.-- ष्वसिच० BUD; ष्वासिच० M; ष्वासिष० Be 7 (pr. m.) Be; ष्वासिचत्त० Be 7 (sec. m.). ६ Uncertain reading, ०मूहंतं M; मूहंत: the other MSS. ७ स्तोमा भबंति M; स्तोमो भवति the other MSS. ८ डिनायुर्दक्षि० i.s.o. ऽसितशृंग्दक्षि० all the MSS. exc. M. 48

३७८ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [१८ । २६ ।] पत्न्यो वा? अग्र्यः? १ प्रजापतेरनुरूपत्याय॑ । यः पाप्मना भ्रातृव्येण व्याविवृत्सेत॑२ स एतेन यज्ञक्रतुना यजेत॑ । व्येव पाप्मना भ्रातृव्येणावर्तत॑ । इन्द्रो वृत्रꣳ हत्वा परां परावतमगच्छदपाराधमिति मन्यमानस्तं देवा यज्ञेनान्वैपुस्ते३ ५ प्रातमाशिरं४ दुहां? चक्रिरे४ भूयो भागधेयं भूयसीं प्रीति- मभ्युपावर्त्स्यतीति५ वदन्तः॑ । स ह प्रातःसवने नाजगाम॑ । ते६ सर्व एव प्रातःसवनस्य भक्षयां चक्रुः७ । को ह्यपेन्द्रस्य८ सोमस्य भक्षयिष्यतीति॑ । तꣳ संतिष्ठमाने प्रातःसवने ऽच्छावाकस्य शस्त्रं प्रति९ जचुस्ते१० । सर्व एव चमसाध्वर्यव आनन्दिनो १ Thus M ; वाग्र्यः the other MSS

' प्रजापतेराप्त्यै ' गर्भिणी वडवा Wait, after प्रजापतिः, is there a quote? Yes, प्रजापतिः '

Line 13: ललामौ दक्षिणेन्द्रियं वै गर्भ ' इन्द्रियं ललामः ' सेन्द्रियाय८ ' Wait, does it say ललामौ or ललाम्यौ? ल - ल - ा - म - ी -> ललामी! Look at the i-matra on म: ललामी दक्षिणेन्द्रियं! Yes, वडवा ललामी (a mare with a blaze)! In Vedic: गर्भिणी वडवा ललामी दक्षिणा. Wait, is it "ललामी दक्षिणेन्द्रियं"? Yes: ललामी दक्षिणेन्द्रियं वै गर्भ' इन्द्रियं ललामः' सेन्द्रियाय८'

Line 14: यो ज्यान्या वोपतपता वाणिमानं नीतः स्यात्स एतेन यज्ञक्रतुना

Line 15: यजेताश्नुते हैव तीव्रतामिन्द्रो ऽकामयत वि पाप्मानꣳ हनीय

Footnotes lines: Line 16: १ Thus M only ; प्रत्यागर्तं or ०गर्न the other MSS. Line 17: २ M ins. न before दध्रिरे । Line 18: ३ प्रतिगृ० MSS. exc. M. Line 19: ४ Thus M ;

३८० बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १८ । ३०, ३१ । ] श्रैष्ठ्यं देवानां गच्छेयमिति॑ स एतं यज्ञक्रतुमपश्यत्तमाहरत्ते- नायजत॑ ततो वै स वि पाप्मानमहत श्रैष्ठ्यं देवानामगच्छद्यः कामयेत वि पाप्मानँ हनीय श्रैष्ठ्यँ समानानां गच्छेयमिति स एतेन यज्ञक्रतुना यजेत॑ व्येव पाप्मानँ हते श्रैष्ठ्यँ समा- ५ नानां गच्छति॑ तस्यातिग्राह्यो वि न इन्द्र मृधो जहि नीचा यच्छ पृतन्यतः। अधस्पदं तमौ कृधि यो अस्माँ अभिदास- त्युपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा वैमृधाय जुष्टं गृह्णामीति॑ परिमृज्य सादयत्येष ते योनिरिन्द्राय त्वा वैमृधायेति॑ तस्य त्रिवृत्पञ्चदशौ विपर्यासँ स्तोमौ भवतस्तोः षड् गायत्र्यो॑ १० गायत्री¹ वै¹ छन्दसां वि पाप्मानमहत

'? Did the typesetter confuse 'ऋ' and 'छ'? Wait, let's look at the transliteration of BSS 18.32: Caland's edition of Baudhayana Srautasutra, volume 2: "18.32: ऋतपेयेन यक्ष्यमाणो भवति स यदशनानां कामयते..." Wait, did Caland print "ऋतपेयेन"? Wait, look at the top of the letter: there is a small vertical line connecting from top bar to the letter, exactly like 'छ'. Wait, look at footnote 1: "१ बृहतीत्येव M." - Caland writes: "बृहतीत्येव", "most of the MSS." Wait, this IS Caland's edition! W. Caland, The Baudhayana Srauta Sutra, Bibliotheca Indica! In Caland's Bibliotheca Indica edition, let's check how 'ऋ' is printed: Look at line 14: is it 'ऋ'? Wait, in Bibliotheca Indica (Asiatic Society, Calcutta), what does their 'ऋ' look like? Wait, in some Calcutta fonts, 'ऋ' was cast in a very peculiar way, OR is it 'ऋ'? Wait, let's look at 'ऋ' in line 14 again: Does it say "ऋतपेयेन"? Wait, look at the word: Letter 1: it has a top bar. Hanging down

३८२ बोधायनश्रौतसूत्रम् । [ १८ । ३२, ३३ । ] निर्वपति' यद्यु वा एतदुपाय्येति चतुरहं नाश्नात्यथाश्नाति' पञ्चाहं नाश्नात्यथाश्नाति' षडहं नाश्नात्यथाश्नाति' तिस्र उपसदस्त्रिᳵशत्संपद्यन्ते१' त्रिᳵशदक्षरा विराट् । अन्नं विराड् । वि- राजैवान्नाद्यमवरुन्द्धे' ऽथ य एकादश स्तन एवास्मै स' दुह एवैनां तेनाथ य एकत्रिᳵश स्तन एवास्मै स' दुह एवैनां तेन' स उपसत्स्वाज्यव्रतो भवति' शीतस्य२ सर्पिषस्तिसृभि- रङ्गुलीभिरुपहन्त्यथ दाभ्यामथैकया' शीतस्य२ वैव३ सर्पिष- स्त्रिभिः पर्वभिरुपहन्त्यथ दाभ्यामथैकेन' विलीने वा सर्पिषि त्रीणि पर्णूᳵयवधात्यथ द्वे अथैकं त्रिस्तनद्विस्तनैकस्तनव्रतस्य

ेवास्य / अन्नाद्येवास्य). And in line 16: "कामयेतान्नाद्यो मे" - wait, could it be "कामयेतान्नाद्यो"? Or "कामयेतान्नाद्या मे"? Wait, look at the letter: is that a top stroke or an anusvara or a smudge? Wait, look at "अन्नाद्यो" in line 16: Between 'द्य' and 'मे': It has a vertical bar (ा) and a slant at the top (े), which together make 'ो'. So it is printed as "कामयेतान्नाद्यो"!

Let's check line 7: "त्तस्यावरुद्ध्यै इति तदर्थं यच्चिवेदा१ भवति न ह्येतामेकवेदा" Footnote 1: "१ चिवेदो M." So line 7 has "यच्चिवेदा१ भवति".

Let's check line 11: "दक्षिणानां काले ब्रह्मणे उपातिदिशन्ति ⁠।⁠ तं ब्रह्मणः सन्तं२ १०" Footnote 2: "२ Thus corrected according to the Karmānta; समंतं all the MSS."

Let's check line 12: "पर्युपविश्य भक्षयन्ति यद्धुतं मन्यन्ते तेन ⁠।⁠ यद्घृतं भक्षयन्ति" "यद्धुतं" - यत् + हु

: Look at: मपश्यंन्तामाहरन्नैनायजन्त - WAIT! Look at च! Could it be: मपश्यंस्तांश्चाऽऽहरंस्तैनायजन्त? No, look at line 5 very carefully. Let's transcribe what is visually there, character by character: ४ मपश्यंस्तामाहरंस्तैनायजन्त '? Wait! Look at the line number: Is it ४ or ५? Line 5 has ४ on the left! WAIT! Look at the numbers in the margin: Line 5 has ४! Line 10 has १०! Line 14 has १५! Wait, is line 5 marked with ४ or ५? Look at the shape: it is ४! (Devanagari 4)! Wait, why 4? Let's count the lines from top: Line 1: द्वादशो... Line 2: आर्भवः... Line 3: इत्याचक्षते... Line 4: ऽवरुन्धीमहि... Line 5: ४ मपश्यं... Wait, why is 4 next to line 5? Because line 4 starts with an avagraha ऽवरुन्धीमहि, or the printer put ४ there, or is

समानलोकौ स्याव समानं लोकमियावेति तावेतेन यज्ञक्रतुना यजेयाताम्¹ समानलोकावेव भवतः समानं लोकमितो ' ऽश्वरथो यज्ञायुधः प्रासङ्ग्यसमसः सा ब्राह्मणस्य दक्षिणाऽश्व- तरोरथः सर्वायुधो ऽप्रासङ्ग्यः कार्ष्णीरस्तूष्णीबन्धः² सा राजन्यस्य ५ दक्षिणा ' तस्य त्रिवृत्पञ्चदशौ विपर्यासं स्तोमौ भवतस्त्रिवृ- द्देव ब्राह्मणस्य पञ्चदशो राजन्यस्य ' तमेतमिन्द्राग्नियोः कुलाय इत्याचक्षत ' एष एव सन्नितापुत्रीय एष सख्योर्यज्ञ एष भ्रात्रोः " ॥ ३५ ॥ नवमः ॥ अभिचरणीयैः सोमैर्यक्ष्यमाणो भवति ' स द्वयानि १० यज्ञायुधान्युपकल्पयते बाधकानि च तैल्वकानि च श्वानसो³ ऽधिषवणे फलके पुरुषास्थस्य⁴ वृषणौ ' स यत्राध्वर्युरूपाꣳशुं ग्रहीष्यन्वाजानमभिषुणोति तस्य यो ऽꣳशुः परापतति तमे- तस्मिन्पात्र आधायाेपसंगृह्याहामुं जह्यथ त्वा होष्यामीत्या- तमितोरास्ते ' ऽथैतं भङ्गमाहवनीये ऽनुप्रहरतीदमहममुमा- १५ मुष्यायणं परिसुम्ना⁵ भङ्गेन⁶ विव्यामीत्येव यं यजमानो द्वेष्टि

पादटिप्पण्यः (Footnotes)

१ यजेतां all exc. M. २ •तूणीबंधः Be; •तूषिबंधः U; तूष्णीबंधः M; •तूषिबंन्धः B; चौषिबंधः Be 7 D. ३ Thus M Be; श्वानभ्ये Be 7 D (cp. Ap. XXII. 4. 17, Śāṅkh. XIV. 22. 18, Ṣaḍv. br. III. 8); श्वाननभ्ये U; श्वाननभोग्यो B; cp. the Dvaidhasūtra. ४ Thus M; all the other MSS. corrupt. ५ Thus M; परिसुम्नासंगेन Be U B; परिपानाभंग्येन Be 7 D.

" or something? No, it's a circle. Wait, let's look at the digit '७' in line 14: In line 14: "तस्मिन्बजतग्ँ७ शतमानं" -> the '७' is right above the danda? No, right after ग्ँ!

Line 15: "ददाति॑ । स एवमेवैताभ्यामिष्टिभ्यामहर्हरहर्यजमानो मासमेत्य॑थ १५" Wait, look at "मासमेत्य॑थ" vs "भासमेत्य॑थ": In line 15: "मासमेत्य॑थ" or "भासमेत्य॑थ"? Look at the first letter: it has a loop on the left like 'भ' or is it 'म'? Look at 'म' in 'एवमेवैताभ्यामिष्टिभ्याम्': the 'म' is standard Devanagari म. Now look at this word: it has a little circle/knot at the top-left, like 'भा'! Wait, "भासमेत्य॑थ" or "मासमेत्य॑थ"? Wait, अहर्हरहर्यजमानो... for a month: "मासमेत्य"? Wait, in Sanskrit: अहर्हरहः यजमानो मासम् एत्य (having gone on for a month) अथ दीक्षते! Ah, "मासमेत्य" makes total sense: "अह

प्रायणीयायां चतुर्विंशतिमानं ददात्यातिथ्यायां द्वे १ चतु- र्विंशतिमाने२ ददाति१ प्रथमायामुपसदि चत्वारि ददाति । द्वितीयायामुपसद्यष्टौ ददाति । तृतीयायामुपसदि षोडश ददाति । चतुर्थ्यामुपसदि द्वात्रिंशतं ददाति । पञ्चम्यामुपसदि ५ चतुःषष्टिं ददाति । षष्ठ्यामुपसद्यष्टाविंशतं शतं चतुर्विं- शतिमानानां३ ददात्यथातः शतसंख्येवाग्नीषोमीयस्य हुतायां वपायां द्वे शते ददात्याग्नेयस्य हुतायां वपायां चत्वारि ददाति । प्रातःसवनौयेष्वष्टौ४ ददाति । माध्यंदिनीयेषु षोडश ददाति । दक्षिणानां काले द्वात्रिंशतं ददाति । तृतीय- १० सवनौयेषु चतुःषष्टिं ददात्यनूबन्ध्यस्य हुतायां वपायामष्टा- विंशतं शतानि५ ददाति । स यदेताभ्यामिष्टिभ्यामहर्हरहर्यजते सूर्याचन्द्रमसोरेव तत्सायुज्यं सलोकतामाप्नोति ॥ ३७ ॥ ६अथ यद्धिरण्यरूपदक्षिणे७ भवति हिरण्मयमेव तद्यजमान

१ Thus M; विंशतिमानं ददात्यथ Be B; in the other MSS. this passage is missing. २ Thus M U; विंशतं Be; in the other MSS. this passage is missing. ३ Thus M; ॰शतिमानं the other MSS. ४ ॰सवनौयेष्टौ Be 7 D. ५ Thus M Be 7; शतमानानां Be B U. ६ During the printing I was so happy as to obtain, for the remaining part of this praśna, from Mr. Muthu Dikshitar of Lalgudi (Manakkāl, Madras) a copy (designed by me as L) from a MS. in his possession. This MS. is in Grantha and independent from my MSS., but, on the whole, not much better. ७ Thus M; यद्धिरण्या दक्षिणा the other MSS.

आत्मानग्ं सम्स्कुरुते' तस्य यदूर्ध्वं नाभेस्तत्सुवर्णमवाङ्¹ रजतं' यदा ह वै हिरण्मयो भवत्यथामृतो भवति' हिरण्मया ह वै देवास्तस्मात्ते ऽमृताः' सप्तदशस्तोमो भवति' सप्तदशः प्रजापतिः' प्रजापतेराप्त्या' उभे सामनी भवतश्छन्दो- मयावेवतपचौ² यजमान आत्मानग्ं सम्स्कुरुत' एतस्य लोकस्य ५ जित्यै' स यदेतेन³ यज्ञक्रतुना यजते सूर्याचन्द्रमसोरेव तत्सायुज्यग्ं सलोकतां जयति' तेन दुरश्रो' दुरश्र इव ह्येतयो- र्देवतयोर्लोको॥ ऽथ दुर्णाशिन⁴ यक्ष्यमाणो भवति' स उप- कल्पयते ऽनडुच्छतं च त्रयस्त्रिग्ंशतं⁵ च निष्काग्स्तेन हैते- नानडुहो लोकं जयति' तेन हैतेन ज्योतिष्मन्तं लोकं जयति' १० तेन हैतेन ज्योतिषो ऽधि स्वर्गं लोकं जयति' सप्तदशस्तोमो भवति' सप्तदशः प्रजापतिः' प्रजापतेराप्त्या' उभे सामनी भवतश्छन्दोमयावेवैतत्पक्षौ⁶ यजमान आत्मानग्ं सम्स्कुरुत' एतस्य लोकस्य जित्यै' स यदेतेन यज्ञक्रतुनेष्ट्वा न नश्यति तेन

१ Instead of अवाङ् (thus M Be B U) Be 7 D : अधो; आवां L. २ Thus Be B; ॰मयावेवतम्पचौ M; ॰मधावेनतत्तृतीयैपक्षौ L; the other MSS. deficient.— Here and infra (l. 13) Be after ॰पक्षौ ins. स्मौये पक्षे। ३ यद् only given by M. ४ दुर्णं० or दुर्न्नं० all MSS. exc. M L which have here and infra each time दुर्शं०। ५ त्रयस्त्रिग्ंशं M. ६ Thus Be; ॰मयावेवतम्पक्षौ M L; ॰मयायैवतत्पक्षौ the other MSS.

दुरशः, दुर्नाशः, अपचितिः, त्विषिः एकाहाः [ १८ । ३८, ३९ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । ३८६ दुर्णाशस्संदुर्णाशस्य¹ दुर्णाशत्वं² ॥ केशी ह दाल्भ्यो ऽपचिति- कामो ऽपचितिनेजे न³ नो³ नामानि⁴ परिहरन्ता इति ' ततो ह वा एतत्पञ्चालराजानां५ नामानि परिहरन्ने⁶ ॥ ३८ ॥ शीर्षण्या इति केशानाचक्षते ' कुशा इति दर्भान्वैद्या- ५ विति⁷ गैरेयकविमत्त्यौ⁸ ' ततो वै सो ऽपचितिमानभवद्यः कामयेतापचितिमान्स्यामिति स एतेन यज्ञक्रतुना यजेताप- चितिमानेव भवति ' तस्य चतुर्विꣳशो बहिष्पवमानस्त्रि- वृत्पञ्चदशान्यराज्यानि ' तास्तिस्रो गायत्र्यश्चतुर्विꣳशो माध्यन्दिनः पवमानः पञ्चदशसप्तदशानि१० पृष्ठानि ' ते द्वे त्रिष्टुभौ ' तिस्र एव

, then goes up, then down, then a vertical line. Wait, that is 'ल'! Wait, why would it have a repha on ष्? "लर्षभाय"? Wait, could it be "त्वर्षभाय" where 'त्' was broken? Wait, look at line 15: "त्वर्षभा-" -> here, 'त्' is very clear: a stroke from the left joining the middle of 'व'. In line 14: the left part has TWO distinct bumps, exactly like 'ल'. Wait, could it be that the typesetter used 'ल' by mistake for 'त्व', so it printed "लर्षभाय"? Yes! It definitely looks like "लर्षभाय".

Line : "गृह्णामीति ' परिमृज्य सादयत्येष ते योनिरिन्द्राय त्वर्षभा-" Wait, after "गृह्णामीति", there is a tick: ' Then "परिमृज्य सादयत्येष ते योनिरिन्द्राय त्वर्षभा-".

Line : "येति ' तस्य पञ्चदशस्य सत एकविꣳशꣳ होतुः पृष्ठं ककुदो ३ १५" Wait: "येति '" "तस्य पञ्चदशस्य सत एकविꣳशꣳ होतुः पृष्ठं ककुदो ३ १५" Wait, "ककुदो" has a superscript ३! And

एकाहाः [१८ । ४० ।] बौधायनश्रौतसूत्रम् । ३६१ दृति॑ वदन्तो॑ वनिष्ठुसवेन यक्ष्यमाणो भवति॑ स उपकल्पयते शतमुक्षवेहतः२ शत॑ दार्वाचितानि शतꣳ सर्पिष्पात्राञ्छतं पयः- पात्राञ्छतं दधिपात्राञ्छतं वसापात्रानौदुम्बरीं नावमुभयतो- ऽभिपतनां३ परिगृहीतामथ प्रणेतृनैतेनोपकॢप्तेन चित्रामा- ५ यतौमुपरमर्त्यद्य चित्रयेति पूर्वाग्निमन्ववस्यत्युद्धपनीयꣵ शालौनो ऽन्वाहार्यपचनमाहिताग्निरथैतानि दार्वाचितानि प्रदोष एवाग्नावादधाति४ । तेषु५ प्रज्योतिक्षूक्ष्वेहतो५ निघ्नन्त्यथैषामभ्य- र्धान्वनिष्ठून्मेदाग्ꣳषीति श्रपयन्त्यथोदित आदित्य आयात- यत्यौदुम्बरीं६ नावमुभयतोऽभिपतनां७ परिगृहीतां प्रणेतृभि- १० र्ꣳस्यामुपस्तृणीते पञ्चाशता सर्पिष्पात्रैः पञ्चाशता पयःपात्रैः पञ्चाशता दधिपात्रैः पञ्चाशता वसापात्रैस्तस्यां वनिष्ठून्मेदाग्- ꣳषीति संप्रकीर्याथाभिघारयति पञ्चाशता वसापात्रैः पञ्चाशता दधिपात्रैः पञ्चाशता पयःपात्रैः पञ्चाशता सर्पिष्पात्रैरथ पुरोऽनुवाक्यामन्वाह ॥ ४० ॥ १ Thus Be L ; यक्ष्यमौति Be 7 B U D. २ Thus L ; ०मुक्षवैहतः Be 7 D ; ०मुक्षवेनिहतान् Be B U. ३ Uncertain reading ; उभयतोपतनां Be 7 B ; उभयतोभिपसनां Be U ; उभयतोषतानां (or ०वमानां ) D ; उभयतोभिपवमानं L. ४ ०दधति L. ५ तेन प्रज्योतिक्षू एवहतोनिघ्नन्ति L ; तेषु प्रज्योतिष्टं(or ष्ठ)क्षवैहतो घ्नंत्य० Be 7 D ; तेम प्र ज्योतिपुक्षवेहताँनिघ्नंत्य Be B U. अभ्यर्धान् i. s. o. अभ्यर्धान् L. ६ Uncertain r. ; ष्यायतयत्य० U B ; अषायतयत्य० D ; अषायतयत्य० Be 7 ; अयामौतयत्य० B ; आषा०यति L. ७ ०पतानां B ; ०वतानां Be 7 ; ०भिपतानां Be U. ०सुभयतस्त्वभिपतनां L.

३६२ बौधायनश्रौतसूत्रम् [१८ । ४२ ।] इन्द्रो यातो ऽवसितस्य राजा शमस्य च शृङ्गिणो वज्रबाहुः । सेदु राजा चेति१ चर्षणीनामरा२न्न नेमिः परि ता बभूवेति' यजतीन्द्रो राजा जगतश्चर्षणीनामधि चमि विषुरूपं यदस्ति । ततो ददातु दाशुषे वसूनि चोदद्राध उपस्तुतश्चिदर्वाक् स्वाहेति' तत्र एवास्मा इन्द्र आविर्भवति' ५ तस्मै कामान्प्रुवते॥ कानान्ध्व्३ ह३ वाश्रयं बृहस्पतिराङ्गिरसो याजयां चकार' तस्य होपवसथ्ये ऽहञ्छ्रद्ध्वा४ वौचाय५ । स होवाचाध्वर्यो५ वि४ वै४ मे ऽङ्गागात्सं मे यज्ञग् स्थापयेति' तग् होवाचान्यदै तदुपवसथः६ श्वस्ते यज्ञः सग्स्थातेति७ । स होवाच समेव मे स्थापयेति' तस्य८ ह तावद्वि दिलायेण९ हविर्धाने १०

१ चेति (as TBr. II. 8. 4. 3) Be B D U; चयति (as RV. I. 32. 15) Be 7. २ तस्मिन् Be L. ३ Corrected; कामानाह B U Be (pr. m.); कामानाईह Be 7; कामा- नार्डहं D; कानौबवांच Be (sec. m.); कनीयवान्ध्य L. ४ My conjecture; हनन्नश्छाविधाय BUL; हनून्नश्छाविधाय Be; हन्- पंचादपिधाय Be 7 D. ५ Thus Be; all the other MSS. corrupt. ६ Uncertain r.; होवाचान्यदैतदु० Be 7 D; होवाचाध्वर्यवेतदु० Be B U; होवाच अर्ध्यश्ववैत उप० L. ७ •स्यातेति Be B U; •स्याहेति Be 7 D; •स्यायेति L. ८ तस्या MSS. exc. L. ९ तावद्ध only in Be (sec. m.); भवद् L; instead of विदित्वा (thus L Be) चिदिंत्वा the other MSS.