भारतकोश
संग्रह पर लौटें

अष्टाध्यायी सूत्रपाठ (महर्षि पाणिनि - पदच्छेद एवं यतिबोध सहित सम्पूर्ण ८ अध्याय)

Ashtadhyayi Sutrapatha of Maharshi Panini

महर्षि पाणिनि द्वारा

DevanagariSanskritpublished102 पृष्ठ

१२ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) १२ गत्यर्थकर्मणि द्वितीयाचतुर्थ्यौ ३३ करणे च स्तोकाल्पकृच्छ्र- चेष्टायामनध्वनि। कतिपयस्यासत्त्ववचनस्य। १३ चतुर्थी सम्प्रदाने। ३४ दूरान्तिकार्थैः षष्ठ्यन्य- १४ क्रियार्थोपपदस्य च कर्मणि तरस्याम्। स्थानिनः। ३५ दूरान्तिकार्थेभ्यो द्वितीया च। १५ तुमर्थाच्च भाववचनात्। ३६ सप्तम्यधिकरणे च। १६ नमःस्वस्तिस्वाहास्वधालं- ३७ यस्य च भावेन भावलक्षणम्। वषड्योगाच्च। ३८ षष्ठी चानादरे। १७ मन्यकर्मण्यनादरे ३९ स्वामीश्वराधिपतिदायाद- विभाषाप्राणिषु। साक्षिप्रतिभूप्रसूतैश्च। १८ कर्तृकरणयोस्तृतीया। ४० आयुक्तकुशलाभ्यां १९ सहयुक्तेऽप्रधाने। चासेवायाम्। २० येनाङ्गविकारः। ४१ यतश्च निर्धारणम्। २१ इत्थम्भूतलक्षणे। ४२ पञ्चमी विभक्ते। २२ सञ्ज्ञोऽन्यतरस्यां कर्मणि। ४३ साधुनिपुणाभ्यामर्चायां २३ हेतौ। सप्तम्यप्रतेः। २४ अकर्तर्यृणे पञ्चमी। ४४ प्रसितोत्सुकाभ्यां तृतीया च। २५ विभाषा गुणेऽस्त्रियाम्। ४५ नक्षत्रे च लुपि। २६ षष्ठी हेतुप्रयोगे। ४६ प्रातिपदिकार्थलिङ्गपरिमाण- २७ सर्वनाम्नस्तृतीया च। वचनमात्रे प्रथमा। २८ अपादाने पञ्चमी। ४७ सम्बोधने च। २९ अन्यारादितरर्तेदिक्शब्दाञ्चूत्तर- ४८ सामन्त्रितम्। पदाजाहियुक्ते। ४९ एकवचनं सम्बुद्धिः। ३० षष्ठ्यतसर्थप्रत्ययेन। ५० षष्ठी शेषे। ३१ एनपा द्वितीया। ५१ ज्ञोऽविदर्थस्य करणे। ३२ पृथग्विनानानाभिस्तृतीयान्य- ५२ अधीगर्थदयेशां कर्मणि। तरस्याम्। ५३ कृञः प्रतियत्ने।

द्वितीयाध्याये चतुर्थः पादः १३ [तृतीयः पादः - शेषः] ५४ रुजार्थानां भाववचनानाम- ज्वरेः। ५५ आशिषि नाथः। ५६ जासिनिप्रहणनाटक्राथपिषां हिंसायाम्। ५७ व्यवहृपणोः समर्थयोः। ५८ दिवस्तदर्थस्य। ५९ विभाषोपसर्गे। ६० द्वितीया ब्राह्मणे। ६१ प्रेष्यब्रुवोर्हविषो देवतासम्प्रदाने। ६२ चतुर्थ्यर्थे बहुलं छन्दसि। ६३ यजेश्च करणे। ६४ कृत्वोऽर्थप्रयोगे कालेऽधिकरणे। ६५ कर्तृकर्मणोः कृति। ६६ उभयप्राप्तौ कर्मणि। ६७ क्तस्य च वर्तमाने। ६८ अधिकरणवाचिनश्च। ६९ न लोकाव्ययनिष्ठाखलर्थ- तृनाम्। ७० अकेनोर्भविष्यदाधमर्ण्ययोः। ७१ कृत्यानां कर्तरि वा। ७२ तुल्यार्थैरतुलोपमाभ्यां तृतीयान्यतरस्याम्। ७३ चतुर्थी चाशिष्यायुष्यमद्रभद्र- कुशलसुखार्थहितैः। --०-- चतुर्थः पादः १ द्विगुरेकवचनम्। २ द्वन्द्वश्च प्राणितूर्य- सेनाङ्गानाम्। ३ अनुवादे चरणानाम्। ४ अध्वर्युक्रतुरनपुंसकम्। ५ अध्ययनतोऽविप्रकृष्ट- ख्यानाम्। ६ जातिरप्राणिनाम्। ७ विशिष्टलिङ्गो नदी देशोऽग्रामः। ८ क्षुद्रजन्तवः। ९ येषां च विरोधः शाश्वतिकः। १० शूद्राणामनिरवसितानाम्। ११ गवाश्वप्रभृतीनि च। १२ विभाषा वृक्षमृगतृणधान्य- व्यञ्जनपशुशकुन्यश्ववडव- पूर्वापराधरोत्तराणाम्। १३ विप्रतिषिद्धं चानधिकरण- वाचि। १४ न दधिपयआदीनि। १५ अधिकरणैतावत्त्वे च। १६ विभाषा समीपे। १७ स नपुंसकम्। १८ अव्ययीभावश्च। १९ तत्पुरुषोऽनञ्कर्मधारयः। २० सञ्ज्ञायां कण्थोशीनरेषु।

१४ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) २१ उपज्ञोपक्रमं तदाद्या- | ४३ लुङि च। चिख्यासायाम्। | ४४ आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम्। २२ छाया बाहुल्ये। | ४५ इणो गा लुङि। २३ सभा राजामनुष्यपूर्वा। | ४६ णौ गमिरबोधने। २४ अशाला च। | ४७ सनि च। २५ विभाषा सेनासुराच्छाया- | ४८ इङश्च। शालानिशानाम्। | ४९ गाङ् लिटि। २६ परवल्लिङ्गं द्वन्द्वतत्पुरुषयोः। | ५० विभाषा लुङ्लृङोः। २७ पूर्ववदश्ववडवौ। | ५१ णौ च संश्चङोः। २८ हेमन्तशिशिरावहोरात्रे | ५२ अस्तेर्भूः। चच्छन्दसि। | ५३ ब्रुवो वचिः। २९ रात्राह्नाहाः पुंसि। | ५४ चक्षिङः ख्याञ्। ३० अपथं नपुंसकम्। | ५५ वा लिटि। ३१ अर्धर्चाः पुंसि च। | ५६ अजेर्व्यघञपोः। ३२ इदमोन्वादेशेश्नुदात्तस् | ५७ वा यौ। तृतीयादौ। | ५८ ण्यक्षत्रियार्षञितो यूनि ३३ एतदस्त्रतसोस्त्रतसौ | लुगणिञोः। चानुदात्तौ। | ५९ पैलादिभ्यश्च। ३४ द्वितीयाटौस्स्वेनः। | ६० इञः प्राचाम्। ३५ आर्धधातुके। | ६१ न तौल्वलिभ्यः। ३६ अदो जग्धिल्यप्ति किति। | ६२ तद्राजस्य बहुषु ३७ लुङ्सनोर्घस्लृ। | तेनैवास्त्रियाम्। ३८ घञपोश्च। | ६३ यस्कादिभ्यो गोत्रे। ३९ बहुलं छन्दसि। | ६४ यञञोश्च। ४० लित्यन्यतरस्याम्। | ६५ अत्रिभृगुकुत्सवासिष्ठ- ४१ वेञो वयिः। | गौतमाङ्गिरोभ्यश्च। ४२ हनो वध लिङि। | ६६ बह्वच इञः प्राच्यभरतेषु।

तृतीयाध्याये प्रथमः पादः १५ ६७ न गोपवनादिभ्यः। ६८ तिककितवादिभ्यो द्वन्द्वे। ६९ उपकादिभ्योऽन्यतरस्याम्- द्वन्द्वे। ७० आगस्त्यकौण्डिन्ययोरगस्ति- कुण्डिनच्। ७१ सुपो धातुप्रातिपदिकयोः। ७२ अदिप्रभृतिभ्यः शपः। ७३ बहुलं छन्दसि। ७४ यङोऽचि च। ७५ जुहोत्यादिभ्यः श्लुः। ७६ बहुलं छन्दसि। ७७ गातिस्थाघुपाभूभ्यः सिचः परस्मैपदेषु। ७८ विभाषा घ्राधेट्शाच्छासः। ७९ तनादिभ्यस्तथासोः। ८० मन्त्रे घसह्रणश्वृदहाद्वृच्क- गमिजनिभ्यो लेः। ८१ आमः। ८२ अव्ययादाप्सुपः। ८३ नाव्ययीभावादतोऽम्त्व- पञ्चम्याः। ८४ तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्। ८५ लुटः प्रथमस्य डारौरसः। तृतीयोऽध्यायः प्रथमः पादः १ प्रत्ययः। २ परश्च। ३ आद्युदात्तश्च। ४ अनुदात्तौ सुप्पितौ। ५ गुप्तिज्किद्भ्यः सन्। ६ मान्बधदान्शान्भ्यो दीर्घश्चाभ्यासस्य। ७ धातोः कर्मणः समान- कर्तृकादिच्छायां वा। ८ सुप आत्मनः क्यच्। ९ काम्यच्च। १० उपमानादाचारे। ११ कर्तुः क्यङ् सलोपश्च। १२ भृशादिभ्यो भुव्यच्वेर्लोपश्च हलः। १३ लोहितादिडाग्भ्यः क्यष्। १४ कष्टाय क्रमणे। १५ कर्मणो रोमन्थतपोभ्यां वर्तिचरोः। १६ बाष्पोष्मभ्यामुद्वमने। १७ शब्दवैरकलहाभ्रकण्वमेघेभ्यः करणे। १८ सुखादिभ्यः कर्तृ वेदनायाम्।

१६ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः (यतिबोधसहितः)


[वाम स्तम्भः / Left Column]

१९ नमोवरिवश्चित्रङः क्यच्। २० पुच्छभाण्डचीवराण्णिङ्। २१ मुण्डमिश्रश्लक्ष्णलवणव्रतवस्त्र- हलकलकृततूस्तेभ्यो णिच्। २२ धातोरेकाचो हलादेः क्रियासमभिहारे यङ्। २३ नित्यं कौटिल्ये गतौ। २४ लुपसदचरजपजभदहदशगृभ्यो भावगर्हायाम्। २५ सत्यापपाशरूपवीणातूलश्लोक- सेनालोमत्वचवर्मवर्णचूर्ण- चुरादिभ्यो णिच्। २६ हेतुमति च। २७ कण्ड्वादिभ्यो यक्। २८ गुपूधूपविच्छिपणिपनिभ्य आयः। २९ ऋतेरीयङ्। ३० कमेर्णिङ्। ३१ आयादय आर्धधातुके वा। ३२ सनाद्यन्ता धातवः। ३३ स्यतासी ल्लुटोः। ३४ सिब्बहुलं लेटि। ३५ कास्प्रत्ययादाममन्त्रे लिटि। ३६ इजादेश्च गुरुमतोऽनृच्छः। ३७ दयायासश्च। ३८ उषविदजागृभ्योऽन्यतरस्याम्। ३९ भीह्रीभृह्रुवां श्लुवच्च।


[दक्षिण स्तम्भः / Right Column]

४० कृञ्चानुप्रयुज्यते लिटि। ४१ विदाङ्कुर्वन्त्वित्यन्य- तरस्याम्। ४२ अभ्युत्साद्यांप्रजनयांचिकयां- रमयामकः पावयाङ्क्रियाद्- विदामक्रन्नितिच्छन्दसि। ४३ च्लि लुङि। ४४ च्लेः सिच्। ४५ शल इगुपधादनिटः क्सः। ४६ श्लिष आलिङ्गने। ४७ न दृशः। ४८ णिश्रिद्रुस्रुभ्यः कर्तरि चङ्। ४९ विभाषा धेट्श्व्योः। ५० गुपेश्चन्दसि। ५१ नोनयति- ध्वनयत्येलयत्यर्दयतिभ्यः। ५२ अस्यतिवक्तिख्यातिभ्योऽङ्। ५३ लिपिसिचिह्वश्च। ५४ आत्मनेपदेष्वन्यतरस्याम्। ५५ पुषाद्युताद्य्लृदितः परस्मैपदेषु। ५६ सर्तिशास्त्यर्तिभ्यश्च। ५७ इरितो वा। ५८ जृस्तम्भुम्रुचुम्लुचुग्रुचुग्लुचु- ग्लुञ्चुश्विभ्यश्च। ५९ कॄमृदृरुहिभ्यश्छन्दसि। ६० चिण्ले पदः।

तृतीयोध्याये प्रथमः पादः १७ ६१ दीपजनबुधपूरितायि- प्यायिभ्योऽन्यतरस्याम्। ६२ अचः कर्मकर्तरि। ६३ दुहश्च। ६४ न रुधः। ६५ तपोऽनुतापे च। ६६ चिण्भावकर्मणोः। ६७ सार्वधातुके यक्। ६८ कर्तरि शप्। ६९ दिवादिभ्यः श्यन्। ७० वा भ्राशभ्लाशभ्रमुक्रमुक्लमु- त्रसित्रुटिलषः। ७१ यसोऽनुपसर्गात्। ७२ संयसश्च। ७३ स्वादिभ्यः श्नुः। ७४ श्रुवः शृ च। ७५ अक्षोऽन्यतरस्याम्। ७६ तनूकरणे तक्षः। ७७ तुदादिभ्यः शः। ७८ रुधादिभ्यः श्नम्। ७९ तनादिकृञ्भ्य उः। ८० धिन्विकृण्व्योर च। ८१ क्र्यादिभ्यः श्ना। ८२ स्तम्भुस्तुम्भुस्कम्भुस्कुम्भु- स्कुभ्यः श्नुश्च। ८३ हलः श्नः शानज्झौ। ८४ छन्दसि शायजपि। ८५ व्यत्ययो बहुलम्। ८६ लिङ्याशिष्यङ्। ८७ कर्मवत्कर्मणा तुल्यक्रियः। ८८ तपस्तपःकर्मकस्यैव। ८९ न दुहस्नुन्मां यक्चिणौ। ९० कुषिरजोः प्राचां श्यन्परस्मैपदं च। ९१ धातोः। ९२ तत्रोपपदं सप्तमीस्थम्। ९३ कृदतिङ्। ९४ वासरूपोऽस्त्रियाम्। ९५ कृत्याः। ९६ तव्यत्तव्यानीयरः। ९७ अचो यत्। ९८ पोरदुपधात्। ९९ शकिंसहोश्च। १०० गदमदचरयमश्चानुपसर्गे। १०१ अवद्यपण्यवर्या गर्ह्य- पणितव्यानिरोधेषु। १०२ वह्यं करणम्। १०३ अर्यः स्वामिवैश्ययोः। १०४ उपसर्या काल्या प्रजने। १०५ अजर्यं सङ्गतम्। १०६ वदः सुपि क्यप् च। १०७ भुवो भावे। १०८ हनस्त च। १०९ एतिस्तुशास्व्वृहदृजुषः क्यप्।

१८ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) [वामस्तम्भः / Left Column] ११० ऋदुपधाच्चाक्लृपिचृतेः। १११ ई च खनः। ११२ भृञोऽसञ्ज्ञायाम्। ११३ मृजेर्विभाषा। ११४ राजसूयसूर्यमृषोद्यरुच्यकुप्य- कृष्टपच्याव्यथ्याः। ११५ भिद्योद्ध्वौ नदे। ११६ पुष्यसिद्धयौ नक्षत्रे। ११७ विपूयविनीयजित्या मुञ्जकल्कहलिषु। ११८ प्रत्यपिभ्यां ग्रहेः। ११९ पदास्वैरिबाह्यापक्ष्येषु च। १२० विभाषा कृवृषोः। १२१ युंग्यं च पत्रे। १२२ अमावास्यदन्यतरस्याम्। १२३ छन्दसि निष्कर्यदेवहूय- प्रणीयोन्नीयोच्छिष्यमर्यस्तर्या- ध्वर्यखन्यखान्यादेवयज्या- पृच्छ्यप्रतिषीव्यब्रह्मवाद्य- भाव्यस्ताव्योपचाय्यपृडानि। १२४ ऋहलोर्ण्यत्। १२५ ओरावश्यके। १२६ आसुयुवपिरपिलपित्रपिचमश्च। १२७ आनाय्योऽनित्ये। १२८ प्रणाय्योऽसम्मत्तौ। १२९ पाय्यसान्नाय्यनिकाय्यधाय्या मानहविर्निवाससामिधेनीषु। [दक्षिणस्तम्भः / Right Column] १३० क्रतौ कुण्डपाय्यसञ्चाय्यौ। १३१ अग्नौ परिचाय्योपचाय्य- समूह्याः। १३२ चित्याग्निचित्ये च। १३३ ण्वुल्तृचौ। १३४ नन्दिग्रहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः। १३५ इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः। १३६ आतश्चोपसर्गे। १३७ पाघ्राध्माधेट्दृशः शः। १३८ अनुपसर्गाल्लिम्पविन्दधारि- पारिवेद्युदेजिचेतिसाति- साहिभ्यश्च। १३९ ददातिदधात्योर्विभाषा। १४० ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः। १४१ श्याद्व्यधास्रुसंस्रुवतीणव- सावहलिहश्लिषश्वसश्च। १४२ दुन्योरनुपसर्गे। १४३ विभाषा ग्रहः। १४४ गेहे कः। १४५ शिल्पिनि ष्वुन्। १४६ गस्थकन्। १४७ ण्यउत् च। १४८ हश्च व्रीहिकालयोः। १४९ प्रसुल्वः समभिहारे वुन्। १५० आशिषि च। --o--

तृतीयाध्याये द्वितीयः पादः १९ द्वितीयः पादः १ कर्मण्यण्। २ ह्वावामश्च। ३ आतोऽनुपसर्गे कः। ४ सुपि स्थः। ५ तुन्दशोकयोः परिमृजापनुदोः। ६ प्रे दाज्ञः। ७ समि ख्यः। ८ गापोष्टक्। ९ हरतेरनुद्यमनेऽच्। १० वयसि च। ११ आङि ताच्छील्ये। १२ अर्हः। १३ स्तम्बकर्णयो रमिजपोः। १४ शमि धातोः सञ्ज्ञायाम्। १५ अधिकरणे शेतेः। १६ चरेष्टः। १७ भिक्षासेनादायेषु च। १८ पुरोऽग्रतोऽग्रेषु सर्तेः। १९ पूर्वे कर्तरि। २० कृञो हेतुताच्छील्यानु- लोम्येषु। २१ दिवाविभानिशाप्रभाभास्- कारान्तानन्तादिबहुनान्दीकिं- लिपिलिबिबलिभक्तिकर्तृचित्र- क्षेत्रसङ्ख्याजङ्घाबाह्वहर्यत्- तद्धनुरुषु। २२ कर्मणि भृतौ। २३ न शब्दश्लोककलहगाथावैर- चाटुसूत्रमन्त्रपदेषु। २४ स्तम्बशकृतोरिन्। २५ हरतेर्दृतिनाथयोः पशौ। २६ फलेग्रहिरात्मम्भरिश्च। २७ छन्दसि वनसनरक्षिमथाम्। २८ एजेः खश्। २९ नासिकास्तनयोर्ध्माधेटोः। ३० नाडीमुष्ट्योश्च। ३१ उदि कूले रुजिवहोः। ३२ वहाभ्रे लिहः। ३३ परिमाणे पचः। ३४ मितनखे च। ३५ विध्वरुषोस्तुदः। ३६ असूर्यललाटयोर्दृशितपोः। ३७ उग्रम्पश्येरम्मदपाणिन्धमाश्च। ३८ प्रियवशे वदः खच्। ३९ द्विषत्परयोस्तापेः। ४० वाचि यमो व्रते। ४१ पूःसर्वयोर्दारिसहोः। ४२ सर्वकूलाभ्रकरीषेषु कषः। ४३ मेघर्तिभयेषु कृञः। ४४ क्षेमप्रियमद्रेऽण्च। ४५ आशिते भुवः करण- भावयोः।

२० अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) ४६ सञ्ज्ञायां भृतृवृजिधारिसहि- तपिदमः। ४७ गमश्च। ४८ अन्तात्यन्ताध्वदूरपारसर्वा- नन्तेषु डः। ४९ आशिषि हनः। ५० अपे क्लेशतमसोः। ५१ कुमारशीर्षयोर्णिनिः। ५२ लक्षणे जायापत्योष्टक्। ५३ अमनुष्यकर्तृके च। ५४ शक्तौ हस्तिकपाटयोः। ५५ पाणिघताडौ शिल्पिनि। ५६ आढ्यसुभगस्थूलपलितनग्नान्ध- प्रियेषु च्व्यर्थेष्वच्चौ कृञः करणे ख्युन्। ५७ कर्तरि भुवः खिष्णुच्खुकञौ। ५८ स्पृशोऽनुदके क्विन्। ५९ ऋत्विग्दधृक्स्रग्दिगुष्णिगञ्चु- युजिक्रुञ्चां च। ६० त्यदादिषु दृशोऽनालोचने कञ्च। ६१ सत्सूद्विषद्रुहदुहयुजविद्भिदच्छि- द्जिनीराजामुपसर्गेऽपि क्विप्। ६२ भजो ण्विः। ६३ छन्दसि सहः। ६४ वहश्च। ६५ कव्यपुरीषपुरीष्येषु ज्युट्। ६६ हव्येऽनन्तःपादम्। ६७ जनसनखनक्रमगमो विट्। ६८ अदोऽन्नन्ने। ६९ क्रव्ये च। ७० दुहः कब्घश्च। ७१ मन्त्रे श्वेतवहोक्थशस्पुरोडाशो ण्विन्। ७२ अवे यजः। ७३ विजुपे छन्दसि। ७४ आतो मनिन्क्वन्विब्वनिपश्च। ७५ अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते। ७६ क्विप् च। ७७ स्थः क च। ७८ सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये। ७९ कर्तर्युपमाने। ८० व्रते। ८१ बहुलमाभीक्ष्ण्ये। ८२ मनः। ८३ आत्ममाने खश्च। ८४ भूते। ८५ करणे यजः। ८६ कर्मणि हनः। ८७ ब्रह्मभ्रूणवृत्रेषु क्विप्। ८८ बहुलं छन्दसि। ८९ सुकर्मपापमन्त्रपुण्येषु कृञः। ९० सोमे सुञः।

२. द्वितीयोऽध्यायः (समास, कारक एवं सुप्-विधि पाद १-४)

तृतीयाध्याये द्वितीयः पादः २१ ९१ अग्नौ चेः। | ११८ लट् स्मे। ९२ कर्मण्यगन्याख्यायाम्। | ११९ अपरोक्षे च। ९३ कर्मणीनि विक्रियः। | १२० ननौ पृष्टप्रतिवचने। ९४ दृशेः क्वनिप्। | १२१ नन्वोर्विभाषा। ९५ राजनि युधिकृञः। | १२२ पुरि लुङ् चास्मे। ९६ सहे च। | १२३ वर्तमाने लट्। ९७ सप्तम्यां जनेर्डः। | १२४ लटः शतृशानचावप्रथमा- ९८ पञ्चम्यांजातौ। | समानाधिकरणे। ९९ उपसर्गे च सञ्ज्ञायाम्। | १२५ सम्बोधने च। १०० अनौ कर्मणि। | १२६ लक्षणहेत्वोः क्रियायाः। १०१ अन्येष्वपि दृश्यते। | १२७ तौ सत्। १०२ निष्ठा। | १२८ पूङ्यजोः शानन्। १०३ सुयजोङ्ग्वनिप्। | १२९ ताच्छील्यवयोवचनशक्तिषु १०४ जीर्यतेरतृन्। | चानश्। १०५ छन्दसि लिट्। | १३० इङ्धार्योः शत्रकृच्छ्रिणि। १०६ लिटः कानज्वा। | १३१ द्विषोऽमित्रे। १०७ क्वसुश्च। | १३२ सुञो यज्ञसंयोगे। १०८ भाषायां सदवसश्रुवः। | १३३ अर्हः प्रशंसायाम्। १०९ उपेयिवाननाश्वाननूचानश्च। | १३४ आ क्वेस्तच्छीलतद्धर्म- ११० लुङ्। | तत्साधुकारिषु। १११ अनद्यतने लङ्। | १३५ तृन्। ११२ अभिज्ञावचने लृट्। | १३६ अलङ्कृञ्निराकृञ्प्रजनोत्- ११३ न यदि। | पचोत्पतोन्मदरुच्यपत्रप- ११४ विभाषा साकाङ्क्षे। | वृतुवृधुसहचर इष्णुच्। ११५ परोक्षे लिट्। | १३७ णेश्छन्दसि। ११६ हशश्वतोलङ् च। | १३८ भुवश्च। ११७ प्रश्ने चासन्नकाले। | १३९ ग्लाजिस्थश्च क्स्नुः।

२२ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) १४० त्रसिगृधिधृषिक्षिपेः क्नुः। १४१ शमित्यष्टाभ्यो घिनुण्। १४२ सम्पृचानुरुधाङ्यमाङ्यस- परिमृसंमृजपरिदेविसञ्ज्वर- परिक्षिपपरिरटपरिवदपरिदह- परिमुहदुषद्विषद्रुहदुहयुजा- क्रीडविविचत्यजरजभजाति- चरापचरामुषाभ्यामहन्श्व। १४३ वौ कषलसकत्थस्रम्भः। १४४ अपे च लषः। १४५ प्रे लपसृद्रुमथवदवसः। १४६ निन्दहिंसक्लिषखादविनाश- परिक्षिपपरिरटपरिवादि- व्याभाषासूयो वुञ्। १४७ देविऋशोश्चोपसर्गे। १४८ चलनशब्दार्थादकर्मकाद् युच्। १४९ अनुदात्तेतश्च हलादेः। १५० जुचङ्क्रम्यदन्द्रम्यसृगृधि- ज्वलशुचलषपतपदः। १५१ क्रुधमण्डार्थेभ्यश्च। १५२ न यः। १५३ सूददीपदीक्षश्च। १५४ लषपतपदस्थाभूवृषहनकम- गमशॄभ्य उकञ्। १५५ जल्पभिक्षुकुट्टलुण्टवृङः षाकन्। १५६ प्रजोरिनिः। १५७ जिदृक्षिविश्रीण्वमाव्यथाभ्यम- परिभूप्रसूभ्यश्च। १५८ स्पृहगृहिपतिदयिनिद्रातन्द्रा- श्रद्धाभ्य आलुच्। १५९ दाधेट्शिसदसो रुः। १६० सृघस्यदः क्मरच्। १६१ भञ्जभासमिदो घुरच्। १६२ विदिभिदिच्छिदेः कुरच्। १६३ इण्नशिजिसर्तिभ्यः क्वरप्। १६४ गत्वरश्च। १६५ जागरूकः। १६६ यजजपदशां यङः। १६७ नमिकम्पिस्म्यजसकमहिंस- दीपो रः। १६८ सनाशंसभिक्ष उः। १६९ विन्दुरिच्छुः। १७० क्याच्छन्दसि। १७१ आदृगमहनजनः किकिनौ लिट् च। १७२ स्वपितृषोर्नजिङ्। १७३ शृवन्द्योरारुः। १७४ भियः क्रुक्लुकनौ। १७५ स्थेशभासपिसकसो वरच्। १७६ यश्च यङः। १७७ भ्राजभासधुर्विद्युतोर्जिपृजु- ग्रावस्तुवः क्विप्।

तृतीयाध्याये तृतीयः पादः २३

[वामस्तम्भः] १७८ अन्येभ्योऽपि दृश्यते। १७९ भुवः सञ्ज्ञान्तरयोः। १८० विप्रसम्भ्यो ड्वसञ्ज्ञायाम्। १८१ धः कर्मणि ष्ट्रन्। १८२ दाम्नीशसयुयुजस्तुतुदसिसिच- मिहपतदशनहः करणे। १८३ हलसूकरयोः पुवः। १८४ अर्तिलूधूसूखनसहचर इत्रः। १८५ पुवः सञ्ज्ञायाम्। १८६ कर्तरि चर्षिदेवतयोः। १८७ जीतः क्तः। १८८ मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यश्च। --०-- तृतीयः पादः १ उणादयो बहुलम्। २ भूतेऽपि दृश्यन्ते। ३ भविष्यति गम्यादयः। ४ यावत्पुरानिपातयोर्लट्। ५ विभाषा कदाकर्ह्योः। ६ किंवृत्ते लिप्सायाम्। ७ लिप्स्यमानसिद्धौ च। ८ लोडर्थलक्षणे च। ९ लिङ् चोर्ध्वमौहूर्तिके। १० तुमुन्ण्वुलौ क्रियायां क्रियार्थायाम्। ११ भाववचनाश्च। १२ अणकर्मणि च।

[दक्षिणस्तम्भः] १३ लृट् शेषे च। १४ लुटः सद् वा। १५ अनद्यतने लुट्। १६ पदरुजविशस्पृशो घञ्। १७ सृ स्थिरे। १८ भावे। १९ अकर्तरि च कारके सञ्ज्ञायाम्। २० परिमाणाख्यायां सर्वेभ्यः। २१ इङश्च। २२ उपसर्गे रुवः। २३ समि युद्रुदुवः। २४ श्रिणीभुवोऽनुपसर्गे। २५ वौ क्षुश्रुवः। २६ अवोदोर्नियः। २७ प्रे द्रुस्तुस्रुवः। २८ निर्भयोः पूल्बोः। २९ उन्योर्ग्रः। ३० कृ धान्ये। ३१ यज्ञे समि स्तुवः। ३२ प्रे स्त्रोऽयज्ञे। ३३ प्रथने वावशब्दे। ३४ छन्दोनाम्नि च। ३५ उदि ग्रहः। ३६ समि मुष्टौ। ३७ परिन्योर्णीणोद्यूताभ्रेषयोः। ३८ परावनुपात्यय इणः। ३९ व्युपयोः शेतेः पर्याये।

२४ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) ४० हस्तादाने चेरस्तेये। | ६६ नित्यं पणः परिमाणे। ४१ निवासचितिशरीरोप- | ६७ मदोऽनुपसर्गे। समाधानेष्वादेश्च कः। | ६८ प्रमदसम्मद्यौ हर्षे। ४२ सङ्घे चानोत्तराधर्ये। | ६९ समुदोरजः पशुषु। ४३ कर्मव्यतिहारे णच्स्त्रियाम्। | ७० अक्षेषु ग्लहः। ४४ अभिविधौ भाव इनुण्। | ७१ प्रजने सर्तेः। ४५ आक्रोशेड्वन्योर्ग्रहः। | ७२ ह्वः सम्प्रसारणं च ४६ प्रे लिप्सायाम्। | न्यभ्युपविषु। ४७ परौ यज्ञे। | ७३ आङि युद्धे। ४८ नौ वृ धान्ये। | ७४ निपानमाहावः। ४९ उदि श्रयतियौतिपूद्रुवः। | ७५ भावेऽनुपसर्गस्य। ५० विभाषाङि रुप्लुवोः। | ७६ हनश्च वधः। ५१ अवे ग्रहो वर्षप्रतिबन्धे। | ७७ मूर्तौ घनः। ५२ प्रे वणिजाम्। | ७८ अन्तर्घनो देशे। ५३ रश्मौ च। | ७९ अगारैकदेशे प्रघणः प्रघाणश्च। ५४ वृणोतेराच्छादने। | ८० उद्घनोऽत्याधानम्। ५५ परौ भुवोऽवज्ञाने। | ८१ अपघनोऽङ्गम्। ५६ एरच्। | ८२ करणेऽयोविद्रुषु। ५७ ऋदोरप्। | ८३ स्तम्बे क च। ५८ ग्रहवृदृनिश्चिगमश्च। | ८४ परौ घः। ५९ उपसर्गेऽदः। | ८५ उपघ्न आश्रये। ६० नौ ण च। | ८६ सङ्घोद्घौ गणप्रशंसयोः। ६१ व्यधजपोरनुपसर्गे। | ८७ निघो निमित्तम्। ६२ स्वनहसोर्वा। | ८८ द्वितः क्त्रिः। ६३ यमः समुपनिविषु च। | ८९ ट्वितोऽथुच्। ६४ नौ गदनदपठस्वनः। | ९० यजयाचयतविच्छप्रच्छरक्षो ६५ क्वणो वीणायां च। | नङ्।

तृतीयाध्याये तृतीयः पादः २५ ९१ स्वपो नन्। ११५ ल्युट् च। ९२ उपसर्गे घोः किः। ११६ कर्मणि च येन संस्पर्शात् ९३ कर्मण्यधिकरणे च। कर्तुः शरीरसुखम्। ९४ स्त्रियां क्तिन्। ११७ करणाधिकरणयोश्च। ९५ स्थागापापचो भावे। ११८ पुंसि सञ्ज्ञायां घः प्रायेण। ९६ मन्त्रे वृषेषपचमनविदभूवीरा ११९ गोचरसञ्चरवहाव्रजव्यजा- उदात्तः। पण्निगमाश्च। ९७ ऊतियूतिजूतिसातिहेति- १२० अवे तृस्त्रोर्घञ्। कीर्तयश्च। १२१ हलश्च। ९८ व्रजयजोर्भावे क्यप्। १२२ अध्यायन्यायोद्यावसंहाराश्च। ९९ सञ्ज्ञायां समजनिषदनिपत- १२३ उदङ्कोऽनुदके। मनविदषुञ्शीङ्भृञिणः। १२४ जालमानायः। १०० कृञः श च। १२५ खनो घ च। १०१ इच्छा। १२६ ईषद्दुःसुषु कृच्छ्राकृच्छ्रार्थेषु १०२ अ प्रत्ययात्। खल्। १०३ गुरोश्च हलः। १२७ कर्तृकर्मणोश्च भूकृञोः। १०४ षिद्भिदादिभ्योऽङ्। १२८ आतो युच्। १०५ चिन्तिपूजिकथिकुम्बिचर्चश्च। १२९ छन्दसि गत्यर्थेभ्यः। १०६ आतश्चोपसर्गे। १३० अन्येभ्योऽपि दृश्यते। १०७ ण्यासश्रन्थो युच्। १३१ वर्तमानसामीप्ये वर्तमानवद् १०८ रोगाख्यायां ण्वुल्बहुलम्। वा। १०९ सञ्ज्ञायाम्। १३२ आशंसायां भूतवच्च। ११० विभाषाख्यान- १३३ क्षिप्रवचने लृट्। परिप्रश्नयोरिञ्च्। १३४ आशंसावचने लिङ्। १११ पर्यायार्हर्णोत्पत्तिषु ण्वुच्। १३५ नानद्यतनवत्क्रियाप्रबन्ध- ११२ आक्रोशे नञ्यनिः। सामीप्ययोः। ११३ कृत्यल्युटो बहुलम्। ११४ नपुंसके भावे क्तः।

२६ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) १३६ भविष्यति मर्यादावचनेऽ- वरस्मिन्। १३७ कालविभागे चानहो- रात्राणाम्। १३८ परस्मिन्विभाषा। १३९ लिङ्निमित्ते लृङ् क्रियातिपत्तौ। १४० भूते च। १४१ वोताप्योः। १४२ गर्हायां लडपिजात्वोः। १४३ विभाषा कथमि लिङ् च। १४४ किंवृत्ते लिङ्लुटौ। १४५ अनवक्लृप्त्यमर्षयोर्किं- वृत्तेऽपि। १४६ किंकिलास्त्यर्थेषु लृट्। १४७ जातुयदोलिङ्। १४८ यच्चयत्रयोः। १४९ गर्हायां च। १५० चित्रीकरणे च। १५१ शेषे लड्यदौ। १५२ उताप्योः समर्थयोर्लिङ्। १५३ कामप्रवेदनेऽकच्चिति। १५४ सम्भावनेऽलमिति चेत्सिद्धाप्रयोगे। १५५ विभाषा धातौ सम्भावन- वचनेऽयदि। १५६ हेतुहेतुमतोर्लिङ्। १५७ इच्छार्थेषु लिङ्लोटौ। १५८ समानकर्तृकेषु तुमुन्। १५९ लिङ् च। १६० इच्छार्थेभ्यो विभाषा वर्तमाने। १६१ विधिनिमन्त्रणामन्त्रणाधीष्ट- सम्प्रश्नप्रार्थनेषु लिङ्। १६२ लोट् च। १६३ प्रैषातिसर्गप्राप्तकालेषु कृत्याश्च। १६४ लिङ् चोर्ध्वमौहूर्तिके। १६५ स्मे लोट्। १६६ अधीष्टे च। १६७ कालसमयवेलासु तुमुन्। १६८ लिङ् यदि। १६९ अर्हे कृत्यतृचश्च। १७० आवश्यकाधमर्ण्ययोर्णिनिः। १७१ कृत्याश्च। १७२ शकि लिङ् च। १७३ आशिषि लिङ्लोटौ। १७४ क्तिक्क्तौ च सञ्ज्ञायाम्। १७५ माङि लुङ्। १७६ स्मोत्तरे लङ् च। --०-- चतुर्थः पादः १ धातुसम्बन्धे प्रत्ययाः। २ क्रियासमभिहारे लोट् लोटो हिस्वौ वा च तध्वमोः। ३ समुच्चयेऽन्यतरस्याम्। ४ यथाविध्यनुप्रयोगः पूर्वस्मिन्।

तृतीयाध्याये चतुर्थः पादः २७ ५ समुच्चये सामान्यवचनस्य। २७ अन्यथैवंकथमित्थंसु ६ छन्दसि लुङ्लङ्लिटः। सिद्धाप्रयोगश्चेत्। ७ लिङर्थे लेट्। २८ यथातथयोरसूयाप्रतिवचने। ८ उपसंवादाशङ्कयोश्च। २९ कर्मणि दृशिविदोः साकल्ये। ९ तुमर्थे सेसेनसेऽसेन्क्से- ३० यावति विन्दजीवोः। कसेनध्यैअध्यैन्कध्यैकध्यन्- ३१ चर्मोदरयोः पूरेः। शध्यैशध्यैन्तवैतवेङ्तवेनः। ३२ वर्षप्रमाण ऊलोपश्चास्यान्व- १० प्रयै रोहिष्यै अव्यथिष्यै। तरस्याम्। ११ दृशे विख्ये च। ३३ चेले क्नोपेः। १२ शकि णमुल्कमुलौ। ३४ निमूलसमूलयोः कषः। १३ ईश्वरे तोसुन्कसुनौ। ३५ शुष्कचूर्णरूक्षेषु पिषः। १४ कृत्यार्थे तवैकेन्केन्यत्वनः। ३६ समूलाकृतजीवेषु हन्कृञ्ग्रहः। १५ अवचक्षे च। ३७ करणे हनः। १६ भावलक्षणे स्थेण्वृञ्वदिचरि- ३८ स्नेहने पिषः। हुतमिजनिभ्यस्तोसन्। ३९ हस्ते वर्तिग्रहोः। १७ सृपितृदोः कसुन्। ४० स्वे पुषः। १८ अलङ्खल्वोः प्रतिषेधयोः ४१ अधिकरणे बन्धः। प्राचां क्त्वा। ४२ सञ्ज्ञायाम्। १९ उदीचां माङो व्यतीहारे। ४३ कर्त्रोर्जीवपुरुषयोर्नशिवहोः। २० परावरयोगे च। ४४ ऊर्ध्वे शुषिपूर्वेः। २१ समानकर्तृकयोः पूर्वकाले। ४५ उपमाने कर्मणि च। २२ आभीक्ष्ण्ये णमुल्च। ४६ कषादिषु यथाविध्यनुप्रयोगः। २३ न यद्यनाकाङ्क्षे। ४७ उपदंशस्तृतीयायाम्। २४ विभाषाग्रेप्रथमपूर्वेषु। ४८ हिंसार्थानां च समान- २५ कर्मण्याक्रोशे कृञः खमुञ्। कर्मकाणाम्। २६ स्वादुमि णमुल्। ४९ सप्तम्यां चोपपीडरुधकर्षः। ५० समासत्तौ।

२८ अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) [ वामस्तम्भः ] ५१ प्रमाणे च। ५२ अपादाने परीप्सायाम्। ५३ द्वितीयायां च। ५४ स्वाङ्गेऽध्रुवे। ५५ परिक्लिश्यमाने च। ५६ विशिपदिस्कन्दां व्याप्यमाना- सेव्यमानयोः। ५७ अस्यतितृषोः क्रियान्तरे कालेषु। ५८ नाम्यादिशिग्रहोः। ५९ अव्ययेऽयथाभिप्रेताख्याने कृञः क्त्वाणमुलौ। ६० तिर्यच्यपवर्गे। ६१ स्वाङ्गे तस्प्रत्यये कृभ्वोः। ६२ नाधार्थप्रत्यये च्यर्थे। ६३ तूष्णीमि भुवः। ६४ अन्वच्यानुलोम्ये। ६५ शकधृषज्ञाग्लाघटरभलभक्रम- सहाहार्त्स्यर्थेषु तुमुन्। ६६ पर्याप्तिवचनेष्वलमर्थेषु। ६७ कर्तरि कृत्। ६८ भव्यगेयप्रवचनीयोपस्थानीय- जन्याप्लाव्यापात्या वा। ६९ लः कर्मणि च भावे चाकर्मकेभ्यः। ७० तयोरेव कृत्यक्तखलर्थाः। ७१ आदिकर्मणि क्तः कर्तरि च। [ दक्षिणस्तम्भः ] ७२ गत्यर्थाकर्मकश्लिषशीङ्स्थास- वसजनरुहजीर्यतिभ्यश्च। ७३ दाशगोघ्नौ सम्प्रदाने। ७४ भीमादयोऽपादाने। ७५ ताभ्यामन्यत्रोणादयः। ७६ क्तोऽधिकरणे च ध्रौव्यगति- प्रत्यवसानार्थेभ्यः। ७७ लस्य। ७८ तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस्- ताताञ्झथासाथान्ध्वमिड्वहि- महिङ्। ७९ टित आत्मनेपदानां टेरे। ८० थासः से। ८१ लिटस्तझयोरेशिरेच्। ८२ परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुस- णल्वमाः। ८३ विदो लटो वा। ८४ ब्रुवः पञ्चानामादित आहो ब्रुवः। ८५ लोटो लङ्खत्। ८६ एरुः। ८७ सेर्ह्यपिच्च। ८८ वा छन्दसि। ८९ मेर्निः। ९० आमेतः। ९१ सवाभ्यां वामौ। ९२ आडुत्तमस्य पिच्च।

चतुर्थाध्याये प्रथमः पादः २९

९३ एत ऐ। १०५ झस्य रन्। ९४ लेटोऽडाटौ। १०६ इतोऽत्। ९५ आत ऐ। १०७ सुट् तिथ्योः। ९६ वैतोऽन्यत्र। १०८ झेर्जुस्। ९७ इतश्च लोपः परस्मैपदेषु। १०९ सिजभ्यस्तविदिभ्यश्च। ९८ स उत्तमस्य। ११० आतः। ९९ नित्यं ङितः। १११ लङः शाकटायनस्यैव। १०० इतश्च। ११२ द्विषश्च। १०१ तस्थस्थमिपां तान्तन्तामः। ११३ तिङ्शित्सार्वधातुकम्। १०२ लिङः सीयुट्। ११४ आर्धधातुकं शेषः। १०३ यासुट् परस्मैपदेषूदात्तो ११५ लिट् च। ङिच्च। ११६ लिङाशिषि। १०४ किदाशिषि। ११७ छन्दस्युभयथा।


चतुर्थोऽध्यायः

प्रथमः पादः ८ पादोऽन्यतरस्याम्। १ ङ्याप्प्रातिपदिकात्। ९ टाबृचि। २ स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्- १० न षट्स्वस्रादिभ्यः। ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्- ११ मनः। ङसोसाङ्ङ्योस्सुप्। १२ अनो बहुव्रीहेः। ३ स्त्रियाम्। १३ डाबुभाभ्यामन्यतरस्याम्। ४ अजाद्यतष्टाप्। १४ अनुपसर्जनात्। ५ ऋन्नेभ्यो ङीप्। १५ टिड्ढाणञ्द्वयसज्दघ्नञ्मात्रच्- ६ उगितश्च। तयप्ठक्ठञ्कञ्क्वरपः। ७ वनो र च। १६ यञश्च।

३० अष्टाध्यायीसूत्रपाठः ( यतिबोधसहितः ) (वामस्तम्भः / Left Column) १७ प्राचां ष्फस्तद्धितः। १८ सर्वत्र लोहितादिकतन्तेभ्यः। १९ कौरव्यमाण्डूकाभ्यां च। २० वयसि प्रथमे। २१ द्विगोः। २२ अपरिमाणबिस्ताचितकम्बल्याभ्यो न तद्धितलुकि। २३ काण्डान्तात्क्षेत्रे। २४ पुरुषात्प्रमाणेऽन्यतरस्याम्। २५ बहुव्रीहेरूधसो ङीष्। २६ सङ्ख्याव्ययादेर्डीप्। २७ दामहायनान्ताच। २८ अन उपधालोपिनोऽन्यतरस्याम्। २९ नित्यं सञ्ज्ञाछन्दसोः। ३० केवलमामकभागधेयपापापर- समानार्यकृतसुमङ्गलभेषजाच्च। ३१ रात्रेश्चाजसौ। ३२ अन्तर्वत्पतिवतोर्नुक्। ३३ पत्युर्नो यज्ञसंयोगे। ३४ विभाषा सपूर्वस्य। ३५ नित्यं सपत्न्यादिषु। ३६ पूतक्रतोरै च। ३७ वृषाकप्यग्निकुसित- कुसीदानामुदात्तः। ३८ मनोरौ वा। ३९ वर्णादनुदात्तात्तोपधात्तो नः। ४० अन्यतो ङीष्। (दक्षिणस्तम्भः / Right Column) ४१ षिद्गौरादिभ्यश्च। ४२ जानपदकुण्डगोणस्थलभाजनाग- कालनीलकुशकामुककबराद् वृत्त्यमत्रावपनाकृत्रिमाश्राणा- स्थौल्यवर्णानाच्छादनायो- विकारमैथुनेच्छाकेशवेशेषु। ४३ शोणात्प्राचाम्। ४४ वोतो गुणवचनात्। ४५ बह्वादिभ्यश्च। ४६ नित्यं छन्दसि। ४७ भुवश्च। ४८ पुंयोगादाख्यायाम्। ४९ इन्द्रवरुणभवशर्वरुद्रमृड- हिमारण्ययवयवनमातुला- चार्याणामानुक्। ५० क्रीतात्करणपूर्वात्। ५१ क्तादल्पाख्यायाम्। ५२ बहुव्रीहेश्चान्तोदात्तात्। ५३ अस्वाङ्गपूर्वपदाद् वा। ५४ स्वाङ्गाच्चोपसर्जनाद- संयोगोपधात्। ५५ नासिकोदरौष्ठजङ्घादन्तकर्ण- शृङ्गाच्च। ५६ न क्रोडादिबह्वचः। ५७ सह्नञ्विद्यमानपूर्वाच्च। ५८ नखमुखात्सञ्ज्ञायाम्। ५९ दीर्घजिह्वी चच्छन्दसि।

चतुर्थाध्याये प्रथमः पादः ३१ ६० दिक्पूर्वपदान्ङीप्। ८५ दित्यदित्यादित्यपत्युत्तर- ६१ वाहः। पदान्ण्यः। ६२ सख्यशिश्वीति भाषायाम्। ८६ उत्सादिभ्योऽञ्। ६३ जातेरस्त्रीविषयादयोपधात्। ८७ स्त्रीपुंसाभ्यां नञ्स्नञौ ६४ पाककर्णपर्णपुष्पफलमूल- भवनात्। वालोत्तरपदाच्च। ८८ द्विगोर्लुगनपत्ये। ६५ इतो मनुष्यजातेः। ८९ गोत्रेऽलुगचि। ६६ ऊङुतः। ९० यूनि लुक्। ६७ बाह्वन्तात्संज्ञायाम्। ९१ फक्फिञोरन्यतरस्याम्। ६८ पङ्गोश्च। ९२ तस्यापत्यम्। ६९ ऊरूत्तरपदादौपम्ये। ९३ एको गोत्रे। ७० संहितशफलक्षणवामादेश्च। ९४ गोत्राद् यून्यस्त्रियाम्। ७१ कद्रुकमण्डल्वोश्छन्दसि। ९५ अत इञ्। ७२ संज्ञायाम्। ९६ बाह्वादिभ्यश्च। ७३ शार्ङ्गरवाद्यञो ङीन्। ९७ सुधातरकङ् च। ७४ यङश्चाप्। ९८ गोत्रे कुञ्जादिभ्यश्स्फञ्। ७५ आवट्याच्च। ९९ नडादिभ्यः फक्। ७६ तद्धिताः। १०० हरितादिभ्योऽञः। ७७ यूनस्तिः। १०१ यञिञोश्च। ७८ अणिञोरनार्षयोर्गुरूपोत्तमयोः १०२ शरद्च्छुनकदर्भाद् ष्यङ् गोत्रे। भृगुवत्साग्रायणेषु। ७९ गोत्रावयवात्। १०३ द्रोणपर्वतजीवन्तादन्य- ८० क्रौड्यादिभ्यश्च। तरस्याम्। ८१ दैवयज्ञिशौचिवृक्षिसात्यमुग्रि- १०४ अनृष्यानन्तर्ये काण्ठेविद्धिभ्योऽन्यतरस्याम्। बिदादिभ्योऽञ्। ८२ समर्थानां प्रथमाद् वा। १०५ गर्गादिभ्यो यञ्। ८३ प्राग्दीव्यतोऽण्। १०६ मधुबभ्रवोर्ब्राह्मणकौशिकयोः। ८४ अश्वपत्यादिभ्यश्च। १०७ कपिबोधादाङ्गिरसे।