बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

पत्न्यू...? Wait! What if the letter is NOT लि? Wait, look at line 1 again: प त् नू लि त? No, could it be: प त्न् यु ल्मु क म न्त रे ण?! LET'S RE-EXAMINE पत्न्युल्मुकमन्तरेण: If it is पत्न्युल्मुकमन्तरेण: Letter 1: प Letter 2: त्न्यु (त् + न + ्यु): Look at it! Does it have त् on top? YES! Does it have न below त्? Wait! Look at त् - below it is न, and below न is the ु or ू curl! Wait, is the next letter ल्मु? Look at it: it has a vertical line, an upper loop, and a lower loop with a curl? Wait, look at क! Is that letter क? Wait! Look at क in line 6: उपाकरोमीति - the क has a cross bar and a left loop and a right hook. In line 1, is that letter a `क

खात्तं चित्सदेवँ हव्यमापो देवीः स्वदतेनमित्युपरिष्टात्प्रोक्ष्या- धस्तादपोक्षति ' सर्वत एवैनं मेध्यं करोतीति ब्राह्मणमुद्गृह्य प्रोक्षणीधानम् ॥ ५ ॥ अथेध्मात्समिधमाददान आहाग्नये समिध्यमानायानुब्रूहीत्य- भ्यादधातीध्मं ' परि समिधँ म्रिनष्टि ' वेदेनोपवाजयत्यनू- क्तासु सामिधेनीषु स्रुवेणाघारमाघारयति ' संमृष्टे स्रुग्भ्या- मुत्तरमँथाँण्त्स्यर्ग्यन्स्रुचावुदङ्ङत्याक्रम्य जुह्वा पशुँ समनक्ति ' सं ते प्राणो वायुना गच्छतामिति ललाटे ' सं यजत्रैरङ्गानीति ककुदि ' सं यज्ञपतिराशिषेति दक्षिणस्याँ श्रोण्यामथ यथा- यतनँ स्रुचौ सादयित्वा प्रवरं प्रवृणीते ' प्रसिद्धूँ होतारं वृणीते ' ऽथाश्रावयत्यो श्रावयास्तु श्रौषन्मैत्रावरुणौ प्रशास्तारौ [L1

दङ्क्त्याक्रम्य खरुं च प्लामं च याचति॑ तौ जुह्वामङ्का१ ताभ्यां पशुᳪ समनक्ति घृतेनाक्तौ पशुं त्रायेथामिति॑ प्रयच्छति प्लाममेवगूहति खरुमथ यथायतनᳪ स्रुचौ सादयित्वाह पर्यग्नये क्रियमाणायानुब्रूहीत्यथैष आग्नीध्र आहवनीयादुल्मुकमादा- ५ यान्तरेण चात्वालोत्करावुत्तरेण शामित्रं देशमग्रेण पशुं जघनेन स्रुच इत्येवं त्रिः प्रदक्षिणं पर्येत्यथानुपपरिमरणमपाव्यानि जुहोति प्रजावन्तः प्रतिगृह्णन्ति पूर्वं येषामीशे पशुपतिः पशूनां ये बध्यमानमनु बध्यमाना य आरण्याः पशवो विश्वरूपाः प्रमुञ्चमाना भुवनस्य रेत इति॑ निधायाग्नीध्र उल्मुकं यथेतं १० त्रिः पुनः प्रतिपर्येत्यथोल्मुकप्रथमाः२ प्रतिपद्यन्ते॑ ऽन्वक्छमिता३ पशुना॑ पशुमध्वर्युर्वपाश्रपणीभ्यामन्वारभते॑ वपाश्रपणी यज- मानो॑ ऽथश्राव्य संप्रेष्यत्युपप्रेष्य होतर्हव्या देवेभ्य इत्यथैतं४ पशुमन्तरेण चात्वालोत्करावुदञ्चं नीयमानमनुमन्त्रयते नाना प्राणो यजमानस्य पशुना रेवतीर्यज्ञपतिं प्रियधाविशतेति १५ द्वाभ्याम्॑ स५ यत्रैतदाग्नीध्र उल्मुकं निदधाति तदग्रेण वोत्तरेण वा पशवे निहन्यमानाय बर्हिरुपास्यति पृथिव्याः संपृचः पाहीति॑ तदेतं पशुं प्रतीचीनशिरसमुदीचीनपादं निघ्नन्त्यकण्वन्तं मायुᳪ संज्ञपयतेत्युक्तैतेनैव यथेतमेत्य पृषदाज्यावकाश आसत इह १ Thus all ( F : षन्मा ) । २ FH om प्रति० । ३ Thus Be ; न्वक्प्रमिता B ; न्वक्श्मिता the other MSS. ४ Thus T Be ; अथैनं the other MSS. ५ om. BF.

११८ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ४ । ६ । ]

प्रजा विश्वरूपा रमन्तामस्मिन्द्यज्ञे विश्वविदो घृताचीः । अग्निं कुलायमभिसंवसाना अस्माँ अवन्तु पयसा घृतेनेति ' संज्ञप्तं प्राङ्ङुर्जुहोति संज्ञप्ताहुतिं यत्पशुर्मायुमकृतेत्यथाभ्येति¹ शमितार उपेनेति ' पाशात्पशुं प्रमुच्यमानमनुमन्त्रयते ऽदितिः पाशं² प्रमुमोक्तेत्यविशाखयोपसज्येमां दिशं निरस्यत्यरातीयन्त- ५ मधरं कृणोमि यं द्विष्मस्तस्मिन्प्रतिमुञ्चामि पाशमित्यथ प्रति- प्रस्थाता पत्नीमुदानयत्युदकमण्डलुमुत्थाप्याथैनामादित्यमुदीक्ष- यति नमस्त आतानेत्यथैनामन्तरेण चात्वालोत्करावुदङ्ङुप- निष्क्रम्य³ प्राचीमुदानयन्वाचयत्यनर्वा प्रेहि घृतस्य कुल्यामनु सह प्रजया सह रायस्पोषेणेत्यागतामध्वर्युरप्सु

does the first word have an accent? Look above the first word: there is NO vertical stroke above it. Wait, look at the curve: Is it स्रि? Wait! What if the letter is स्र? Let's look at the handwritten note at the top: पशुबन्धः And then Digitized by Madhuban Trust And [ ४ । ६, ७ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । ११६

4. Wait, let's search Google Books / archive.org memory for Caland's text: "śamahobhyām ity atiśiṣṭā dakṣiṇato 'nupṛṣṭhaṁ ninayati" Wait, in Baudhāyana Śrauta Sūtra: "nayanti patnīm uttānaṁ paśuṁ paryasyanti" -> line 2-3! "tasya dakṣiṇasya pārśvasya vivṛttamanu prācīnāgraṁ barhir nidadhāty" -> line 3-4! "oṣadhe trāyasvainam iti svadhitiṁ tiryañcaṁ nidadhāti" -> line 4! "svadhite mainaṁ hiṁsīr iti chinatti barhir vi tvacaṁ hṛṇāty"

१२० बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ४ । ७ । ] त्याक्रम्याश्राव्याह स्वाहाकृतेभ्यः प्रेष्येति॑ । वषट्कृते जुहोत्य॑- थोदङ्ङत्याक्रम्य सꣳस्रावेण पृषदाज्यमभिघार्य वपामभिघार- यत्य॑थोपस्तौर्य¹ द्विः स्रुवेण वपाꣳ समवद्यत्यथाहैन्द्राग्निभ्यां छागस्य वपाया मेदसो ऽवदीयमानस्या॑नुब्रूहीति । द्विरभि- घारयत्य॑त्याक्रम्याश्राव्याहेन्द्राग्निभ्यां छागस्य वपां मेदः प्रस्थितं ५ प्रेष्येत्य॑थ पुरस्तात्स्वाहाकृतिꣳ स्रुवाहुतिं जुहोति स्वाहा देवेभ्य इति॑ । वषट्कृते वपां जुहोति जातवेदो वपया गच्छ देवान्त्वꣳ हि होता प्रथमो बभूथ । घृतेन त्वं तनुवो वर्धयस्व स्वाहाकृतꣳ हविरदन्तु देवाः स्वाहेत्य॑थोपरिष्टात्स्वाहाकृतिꣳ स्रुवाहुतिं जुहोति देवेभ्यः स्वाहेत्य॑त्र वपाश्रपणी अनुप्रहरति १० प्राचीं विशाखां प्रतीचीमविशाखाꣳ स्वाहोर्ध्वनभसं मारुतं गच्छतमित्य॑थैने सꣳस्रावेणाभिजुहोत्य॑थोदङ्ङत्याक्रम्य यथाय- तनꣳ स्रुचौ सादयित्वा समुत्क्रम्य चात्वाले मार्जयन्ते॑ । ह्वयन्ति पत्नीꣳ ह्वयन्ति होतारꣳ ह्वयन्ति ब्रह्माणꣳ ह्वयन्ति प्रतिप्रस्थातारꣳ ह्वयन्ति प्रशास्तारꣳ ह्वयत्याग्नीध्रमेहि यज- १५ मानेतैदमापः² प्रवहतावद्यं च मलं च यत् । यच्चाभिदुद्रो- हानृतं यच्च शेपे अभूरुणम् ॥ निर्मा मुञ्चामि शपथान्निर्मा वरुणादुत । निर्मा यमस्य पड्बीशात्सर्वस्माद्

: वषट्कृत - wait! The e-mātrā might be missing or broken, but let's check: Wait, in line 16: 'वषट्कृते'. The 'ते' clearly has a slant above. In line 17: 'वषट्कृत' - wait, is there an e-mātrā? No, it looks like just 'वषट्कृत'! But let's look at line 18: उत्तरार्धपूर्वार्धे ऽतिहाय पूर्वा आहुतीर्जुहोत्यथोदङ्ङत्याक्रम्य Wait, if it's "वषट्कृते उत्तरार्ध...", sandhi of वषट्कृते + उत्तरार्ध = वषट्कृत उत्तरार्ध (lopa of e before u/short vowels in Vedic/Sanskrit sandhi: वषट्कृत उत्तरार्ध- or वषट्कृतऽउत्तरार्ध-). Yes! "वषट्कृत उत्तरार्धपूर्वार्धे ऽतिहाय"!! That's classic sandhi: वषट्कृते + उत्तरार्ध- -> वषट्कृत उत्तरार्ध-.

Line 18: उत्तरार्धपूर्वार्धे ऽतिहाय पूर्वा आहुतीर्जुहोत्यथोदङ्ङत्याक्रम्य Let's check the letters: उ - त् - त - र - ा - र् - ध - प - ू - र् - व - ा - र् - धे = उत्तरार्धपूर्व

उपहृत्य तᳵ शमित्रे संप्रदाय पृषदाज्येन हृदयमभिघारयति" Wait, at the beginning: "मुपहृत्य" (from line 8 हृदय- + मुपहृत्य). Then "तᳵ शमित्रे संप्रदाय पृषदाज्येन हृदयमभिघारयति"

Line 10: "सं ते मनसा मनः सं प्राणेन प्राणो जुष्टं देवेभ्यो हव्यं घृत- १०" End of line has marginal number: १०.

Line 11: "वत्स्वाहेति॑ वियूः कृत्वा हरतेत्युक्तैतेनैव यथेतमेत्य चतसृषूप-" Notice: "वत्स्वाहेति॑" (from घृतवत्स्वाहेति, with udatta on ति) "वियूः कृत्वा हरतेत्युक्तैतेनैव यथेतमेत्य चतसृषूप-"

Line 12: "-स्तृणीते जुह्वामुपभृतोरिडाधाने यस्मिँश्च वसाहोमं ग्रहीष्यन्भ-" Notice: "-स्तृणीते" "जुह्वामुपभृतोरिडाधाने" "यस्मिँश्च" (with candrabindu on यस्मिँश्च!) "वसाहोमं ग्रहीष्यन्भ-"

Line 13: "-वत्यो

स्थविमदुपयड्भ्यो मध्यं१ द्वैधं कृत्वा जुह्वामवधात्या॑थ वृक्यमेदो यूष्णन्वधाय तेन जुहूं प्रोर्णोति ' यूष्णोपसिञ्चत्य॑भिघारयत्य॑- थोपभृति स्विष्टकृते सर्वेषां व्यङ्गानां सकृत्सकृत्समवद्यति ' सकृद्दक्षिणस्य दोषः पिशितं प्रच्छिद्यावदधाति सकृत्सव्य्यायै ५ श्रोण्यरणिमङ्गुदस्या॑थ वृक्यमेदो यूष्णन्वधाय तेनोपभृतं प्रोर्णोति ' यूष्णोपसिञ्चति२ ' द्विरभिघारयत्य॑थ हृदयं जिह्वां वक्षस्तनिम मतस्नौ३ वनिष्ठुमितीडापात्र्याँ४ समवधाय यूष्णोप- सिञ्चत्य॑भिघारयत्यथ५ कँसे वा चमसे वा वसाहोमं गृह्णाति ' यूष्णोपसिञ्चत्य॑भिघारयत्य॑थ पशोरवदानानि संमृशत्यैन्द्रः प्राणो १० अङ्गेऽङ्गे निदेध्यदैन्द्रो ऽपानो अङ्गेऽङ्गे विवोभुवद्

ूषु बिभ्रतः । प्रजावन्तो अशीमहि" or "अग्नीमहीति"? TS 1.8.5.2: "वयꣳ सोम व्रते तव मनस्तनूषु बिभ्रतः । प्रजावन्तो अग्नीमहि ॥" YES! अग्नीमहि! Now look at the junction: अग्नीमहि + इति -> अग्नीमहौति? No, अग्नीमहीति! Wait, look at the printed text: अग्नीमहीत्यथ! Let's check the letters: अ ग्नी म ही त्य ' थ? Wait, after त्य, there is an apostrophe '! अग्नीमहीत्यथ or अग्नीमहीत्य॑थ? Wait, look at the mark above/after त्य: It is ' (apostrophe)! So: अग्नीमहीत्य'थ or अग्नीमहीति ' अथ? Wait, त्य has an apostrophe right after it, then थ! Wait, अग्नीमहीत्य'थ is Caland's way of writing अग्नीमहीति ' अथ combined in sandhi! Wait, let's look at

[पशुबन्धः]

[ ४ । २० । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १२५

समानायात्याक्रम्याश्राव्याह देवेभ्यः प्रेष्येति ' वषट्कृते जुहोति प्रेष्य प्रेष्येत्येवमेवोपयष्टोपयजति गुदस्य प्रच्छेदꣳ समुद्रं गच्छ स्वाहेत्येतैरेकादशभिरग्निं दैव्यं नरं गच्छ स्वाहेति सर्वमन्ततो ऽनुप्रहरत्य॑थ बर्हिषि हस्तौ निमार्ष्ट्यङ्गेभ्यो मनो मे हार्दि यच्छेत्य॑थास्य धूममन्वोक्षते तनूं त्वचं पुत्रं नप्तारमग्नी- षोमावेकादशानूयाजानिष्ट्वोदङ्ङत्याक्रम्य जुह्वाꣳ खरुमवधाय पुर- स्तात्प्रत्यङ् तिष्ठञ्जुहोति दिवं ते धूमो गच्छत्वन्तरिक्षमर्चिः पृथिवीं भस्मना पृणस्व स्वाहेत्य॑थ यथायतनꣳ स्रुचौ साद- यित्वा वाजवतीभ्याꣳ स्रुचौ व्यूहति ' शंयुना प्रस्तरपरिधि संप्रकीर्य संप्रस्राव्य स्रुचौ¹ विमुच्य जाघन्या पत्नीः संयाजय- न्त्याज्यस्यैव सोमं च त्वष्टारं च यजत्युत्तानायै जाघन्यै देवानां पत्नीर्यजति ' नीच्यै² अग्निं गृहपतिमुत्तानायै जाघन्यै होत्रे डामवद्यति ' नीच्यै² अग्नीधे॒ षडवत्तं प्राश्नीतो॑ मार्जयेते ' अथ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वापसलैः पर्यावृत्यान्वाहार्यपचने प्रायश्चित्तं हुत्वा³ न फलीकरणहोमेन चरत्य॑थ प्राङेत्य ध्रुवामाप्याय्य त्रीणि समिष्टयजूंषि⁴ जुहोति यज्ञ यज्ञं गच्छ यज्ञपतिं गच्छ स्वां योनिं गच्छ स्वाहेति ' स्रुवेणैव द्वितीय- मेष ते यज्ञो यज्ञपते सहसूक्तवाकः सुवीरः स्वाहेति ' स्रुचा

¹ स्रुचो Be H. ² Thus only Be ; the other MSS. have नीचाग्निं and नीचाग्नीधे । ³ जुहोति B Be. ⁴ T ins. पशुषम्बिकानि।

तृतीयं देवा गातुविदो गातुं वित्त्वा गातुमित । मनसस्पत इमं नो देव देवेषु यज्ञꣳ स्वाहा वाचि स्वाहा वाते धाः स्वाहेत्यूदूहति स्रुचमथ याचति स्फयमुदपात्रꣳ हृदयशूल- मित्येतत्समादायाहैहि यजमानेत्यन्वग्यजमानो ऽनूची पत्न्यन्त- रेण चात्वालोत्करावुदङ्ङुपनिष्क्रम्याग्रेण यूपꣳ स्फ्येनोद्धृत्यावोक्ष्य शुष्कस्य चार्द्रस्य च सन्धौ हृदयशूलमुद्वासयति ॥ १० ॥ शुगसि तमभिशोच यो ऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्यद्भिर्मार्जयन्ते धाम्नोधाम्नो राजंस्ततो वरुण नो मुञ्च यदापो अघ्निया वरुणेति शपामहे ततो वरुण नो मुञ्चेत्यथा- प्रतीचमायन्ति वरुणस्यान्तर्हित्यै¹ प्रपथे समिधः कुर्वत एधो १० ऽस्येधिषीमहीत्येत्याहवनीये ऽभ्या

हस्तौ प्रध्वंसयते ऽग्घादेको ऽञ्जादेकः समनसादेकस्ते नः कृण्वन्तु भेषजं सहः सहो वरेण्यमिति॑ हती॒यं जुहोत्यनृणा अस्मिन्ननृणाः परस्मिंस्तृतीये लोके अनृणाः स्याम । ये देव- याना उत पितृयाणाः सर्वानपथो अनृणा आचीयेम स्वाहेति॑ ५ हस्तौ प्रध्वंसयते ऽग्घादेको ऽञ्जादेकः समनसादेकस्ते नः कृण्वन्तु भेषजं सहः सहो वरेण्यमित्य॑थ देवता उपतिष्ठते॑ ऽयं नो नभसा पुर इत्यग्निं॑ स त्वं नो नभसस्पत इति वायुं॑ देव सङ्स्फानेत्यादित्यम॑थ यूपमुपतिष्ठत आप्यायस्वः सुवीर्यं रायस्पोषं स्वश्वियम् । बृहस्पतिना राया स्वगाकृ॒तो १० मह्यं यजमानाय तिष्ठेत्य॑थ पूर्वाग्निं शकले समारोपयत्ययं ते योनिर्ऋत्विय इति॑ तं मध्यमे

: Is that 'ौ'? It really looks like 'ौ' (with two strokes on the right stem). And the next letter: 'र्वा' or 'र्त्वा'? It has 'र्' on top, then 'वा' (or 'त्वा'). If the printed book has "स्तौर्वापः" or "स्तीर्वापः" or "स्तौर्त्वापः", let's transcribe exactly what is printed! Wait, look really closely at that word: Letter 1: स्त Vowel: look at the top strokes. It has a vertical line to the right with two diagonal strokes: 'ौ'. Next letter: 'र्' on top of 'वा' (or 'त्वा' - it has a loop like 'वा'). Then: 'पः'. Wait, could it be "स्तौर्वापः"? Wait, what if it's a typo in Caland's edition: "स्तौर्वापः"? Wait, look at "स्तीर्त्वा" in other texts. In some manuscripts, 'ी' is written strangely, but this is movable type! Why would the typesetter set स्तौर्वापः? Could it be "स्तीर्त्वापः" where the typesetter picked 'ौ' instead of 'ी'? Wait, let's look at another word with 'ौ': Line 3: "शर्कलौ" - wait, look at line 3: Is that "शर्कलौ

. But wait, look at line 9: तां य एव कश्च३orकस्य३? Look at श्चinतिर्यञ्च ५ स्फ्य ५ स्तब्ध्वा(line 17) orसुचश्च(line 18): In line 18:सुचश्च->श्चis written asशjoined toच. In line 9: it is कfollowed byश्च! Look at the top of श्च: it has the curve of श, and bottom loop of च. Yes, it is कश्च३`!

Now let's find superscript ४: Footnote 4: ४ B H om. Where is footnote 4? Look at line 19/20: Line 20: संनह्याज्येन च४ दध्ना चोदेहीत्योदृतासु Yes! Right after च there is a superscript ४!

Now let's check line 3: पय१ आनीयामिचाया अधिश्रयत्यथोत्तरतो Wait, is it आमिचाया or आमिक्षाया? Look at line 3: आनीया then मि then क्षा or चा? Wait! Look at the letter: it has क्ष? Wait, compare it with क्षा in

कꣳसे वा चमसे वामिक्षां व्युद्धृत्य..."? WAIT! Look at the sign after मारुता: Is it a visarga / jihvamuliya?! Look at: "मारुतात्" before "कꣳसे"! A final 'त्' before 'क' doesn't become jihvamuliya, but a final VISARGA does! But why would it be मारुताः? No! Wait! What if the letter is: मा - रु - ता - र् - द्य ? Wait, let's look at the character very closely in line 12: First word: मा (maa) रु (ru) ता (taa) Then a letter: It has a top horizontal bar. A vertical line going down. To the left: a curve. Wait, that is 'द' or 'द' + something? And above it is a repha? Yes, a hook pointing left/up: repha. To its right: 'य' with an e-matra or anusvara? Wait, look at the prompt! Let's look at the original prompt image, line 12: मारुताद्य॑ or मारुताद्यं or मारुताद॑? Wait, look at the stroke above: it's a vertical accent: udātta ॑`! Wait! Look at the strokes in line 4: प्रोक्षति॑

सादयित्वा स्रुचौ प्रवरं प्रवृणीते ऽ प्रसिद्धꣳ होतारं वृणीते ऽ सीदति होता ऽ प्रसवमाकाङ्क्षति ऽ प्रसूतः स्रुचावादायात्या- क्रम्याश्राव्याह समिधो यजेति ऽ वषट्कृते जुहोति यज यजेति चतुर्थाष्टमयोः समानयमानो ऽ ऽष्टमे सर्वꣳ समानयते ऽ नव ५ प्रयाजानिष्ट्वोदङ्ङत्याक्रम्य सꣳस्रावेणानुपूर्वं१ हवीꣳष्यभिघारय- त्य॑थाग्नये सोमायेत्याज्यभागाभ्यां चरत्य॑थानुपूर्वं१ हविर्भि- श्चरति ऽ प्रसिद्धमा मारुता॑द्विश्वेभ्यो देवेभ्यो ऽनुब्रूहि विश्वा- न्देवान्यजेत्यामिक्षया चरत्य्॑ पाङ्क्तैककपालेन चरति द्यावा- पृथिवीभ्यामनुब्रूहि द्यावापृथिवी यजेत्य॑थ स्विष्टकृता चरत्य॑- १० चैतानि मेक्षणान्याहवनीये ऽनुप्रहरत्य॑थै

Digitized by Madhuban Trust १३२ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ५ । ४ । ]

यित्वा वाजवतीभ्याग्ं स्रुचौ व्यूहति॑ शंयुना प्रस्तरपरिधि संप्रकीर्य संप्रक्षाव्य स्रुचौ विमुच्योथ कग्ंसं वा चमसं वानाज्य- लिप्तं याचति॑ तमन्तर्वेदि निधाय तस्मिन्बर्हिषि विषिञ्च- न्वाजिनमानयन्नाह वाजिभ्यो ऽनुब्रूहीत्याक्रम्याश्राव्याह वाजिनो यजेति॑ वषट्कृते जुहोति वाजिभ्यः स्वाहेत्य॑नुवषट्कृते ५ ऽहुत्वा हरति भक्षग्ं॑ स यावन्त ऋत्विजस्तेषूपहवमिष्ट्वा यजमान एव प्रत्यचं भक्षयति यन्मे रेतः प्रसिच्यते यन्म आप्यायते यद्वा जायते पुनः । यद्वा मे प्रतितिष्ठति तेन मा वाजिनं कुरु तेन मा रेतस्विनं कुरु तेन मा मघवन्माविश तस्य ते वाजिपीतस्य वाजिभिः पीतस्येति वा मधुमत उपहूतस्योप- १० हूतो भक्षयामीति॑ निर्णिज्य पात्रं प्रयच्छ॑त्यथाध्वर्युः प्रद- क्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवामाप्याय्य त्रीणि पाशुकबन्ध्विकानि¹ समिष्टयजूंषि जुहोति यज्ञ यज्ञं गच्छैष ते यज्ञो यज्ञपते देवा गातुविद इत्य॑थ पूर्णपात्र- विष्णुकमैश्चरित्वा विसृजते व्रतम॑थ पौर्णमासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा १५ यजमानायतन उपविश्य त्त्रेण्या शलल्या लोहितायसस्य च क्षुरेण शीर्षण्णि च वर्तयते परि च वपत ऋतमेव परमेष्ठ्यृतं नात्येति किं चन। ऋते समुद्र आहित ऋते भूमिरियग्ं श्रिता॥ अग्निस्तिग्मेन शोचिषा तप आक्रान्तमुष्णिहा। शिरस्तपस्याहितं वैश्वानरस्य तेजसा॥ ऋतेनास्य निवर्तये २०

¹ Thus H B Be T J; पाशुकानि F.

? There is an avagraha? No, ऽथोपरिष्टाद्यत्तिष्ठन्ते. * Line 5: * ५ रीणाꣳ स्वस्तिमागान्न इत्याशास्ते॑ ॥ ४ ॥ प्रथमः ॥ * Wait,मागान्नorमागास्त? * Look at मागान्न: मा, गा, स्त! It's मागास्त! * Mantra is: "संवत्सरीणां स्वस्तिमागास्त इत्याशास्ते"! * Yes, मागास्त इत्याशास्ते॑ ॥ ४ ॥ प्रथमः ॥ * Line 6: * अथातश्चतुर्षु मासेषु वरुणप्रघासैर्हविर्भैर्यक्ष्यमाणो भवति॑ * Line 7: * स उपकल्पयते वेणीꣳ शललीं लोहितायसस्य च क्षुरं चतु- * Line 8: * ष्ट्यानि पुरोडाशकपालानि पञ्च चरुस्थालीस्तावन्ति मेक्षणानि * Wait, is itचतुष्ट्यानि? Look at ष्ट्यानि: yes, ष्ट्यानि. * चरुस्थालीस्तावन्ति(short u). * Line 9: * द्वयं पय

१३४ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [५। ५।] मिति पञ्च संचराण्यैन्द्राग्नमेकादशकपालं१ मारुतीमामिक्षां वारुणीमामिक्षां कायमेककपालमिति' हविष्कृता वाचं विसृजते' समानं कर्मा पर्यग्निकरणाच्चैतानि करम्भपात्राण्य- भिपर्यग्निकुर्वन्ति मेषीं च मेषं च शमीपर्णकरीरसक्तूनैषीकङ् शूर्पमिति' त्वचं पुरोडाशानां ग्राहयित्वा श्रपयित्वाभिवास्य ५ प्राडेत्याग्नेध्रे निनीय स्तम्बयजुषी हरतो' ऽध्वर्युरेवोत्तरस्यां वेद्याङ् हरति प्रतिप्रस्थाता दक्षिणस्यां' तयोर्हरतोरध्वर्युः पूर्व एति पुनरायतोः प्रतिप्रस्थाता पूर्व एतौदमेव प्रसिद्धं पौरो- डाशिकं' तिर्यङ्जुषा तूष्णीं चतुर्थ' पूर्वौ परिग्राहौ परि- गृह्णीतो' ऽध्वर्युरेव करणं जपत्युद्भूत' उद्धताभ्यामाग्नीध्रस्ति- १० [L