बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

वद्यन्नाह: हाhas a right stem. Look atवरुणायानुब्रूहीति॑: व-रु-णा-या-नु-ब्रू-ही-ति॑! Wait, is there an avagraha ऽ? Look between याandनु: there is no avagraha! It is वरुणायानुब्रूहीति॑(varuṇāyānubrūhīti, sandhi of varuṇāya + anubrūhi + iti)! Wait, why does L7-8 have:मरुद्भ्यो / ऽनुब्रूहीति॑? Because मरुद्भ्यः->मरुद्भ्यो ऽनुब्रूहीति॑! And वरुणाय(dative singular) +अनुब्रूहि->वरुणायानुब्रूहीति॑! Of course! Dative of मरुत् is मरुद्भ्यः (plural), sandhi gives मरुद्भ्यो ऽनुब्रूहि. Dative of वरुण is वरुणाय (singular), sandhi gives वरुणाय + अनुब्रूहि = वरुणायानुब्रूहि! Grammatically perfect: वरुणायानुब्रूहीति॑`!

L12 end: शमीपर्णकरी- L13: `रसक्तूनामिचाया३ इत्यवद्यति॑ द्वितीयेनावदानेन

वारुण्या अध्वर्युराशयादेककपालस्य च ऽ द्विरभिघारयतो ऽ न प्रत्यङ्क्ते १ ऽत्याक्रम्याश्राव्याहाग्निग्ं स्विष्टकृतं यजेति ऽ वषट्कृत उत्तरार्धपूर्वार्धयोरतिहाय पूर्वा आहुतीर्जुहुतो ऽ ऽथैतानि मेक्षणान्याहवनीययोरनुप्रहरतो २ ऽथैनानि स्रुक्स्रुवाभ्यामभि- ५ जुहुतो ऽ ऽथोदञ्चावत्याक्रम्य यथायतनग्ं स्रुचः ३ सादयित्वा प्राशित्रमवदायेडामवद्यत ऽ आग्नेयप्रभृतीनामेवाध्वर्युरवद्यति प्रसिद्धमैन्द्राग्नान्त्वरुत्यै प्रतिप्रस्थाता ऽ वारुण्या अध्वर्युराशया- दैककपालस्य ४ चाभिघारयत्यथ प्रतिप्रस्थातोत्तरां वेदिमुप- सर्पति ५ ॥ ८ ॥ १० उपहूतायामिडायामग्नौध आदधाति षडवत्तं ऽ प्राश्नन्ति ऽ मार्जयन्ते ऽ ऽथास्मै ब्रह्मणे प्राशित्रं परिहरति ऽ परि प्राशित्रग्ं हरन्त्यन्वपो ऽनु वेदेन ब्रह्मभागमथान्वाहार्यं याचति ऽ तस्मि- न्यथाश्रद्धं ददात्युद्वासयन्त्येतद्बर्हिरुच्छिष्टमासादयन्ति वाजिने ऽ अध्वर्युरेव संप्रेषमाह ब्रह्मन्प्रस्थास्यामः समिधमाधायाग्नी- १५ दग्नीन्त्सकृत्सकृत्संमृड्ढ्यीत्यथाध्वर्युः पृषदाज्यं विहृत्य जुह्वाग्ं समा- १ Thus B only; प्रत्यनक्तो Be FH; प्रत्यनक्ते T. (grantha); J प्रत्यनक्ति If the dual प्रत्यनक्तः should be the correct reading, we would have a grammatical form of the same kind as स्निन्युः (supra page 136, 12) instead of स्निह्युः । २ Thus T and Bh.; the other MSS. आहवनीये (Be आहवनौयो) । ३ Thus F; the other MSS. स्रुचौ । ४ Thus HJ; ०कपालस्याचाभि० the other MSS. except Be, which has ०कपालस्याशयाचाभि० । ५ Thus BTHF; उपसॄसर्पति Be J. and Bh.

तौ यात्वाक्रम्याश्राव्याह देवान्यजेति ' वषट्कृते जुहुतो यज यजेति नवानूयाजानिष्ट्वोदङ्ङावृत्याक्रम्य यथायतनग्ँ स्रुचः१ सादयित्वा वाजवतीभ्याग्ँ स्रुचौ१ व्यूहतः ' प्राञ्चा प्रस्तरपरिधी संप्रकीर्य संप्रस्राव्य स्रुचौ२ विमुच्य ' तथैव कसौ वा चमसौ वानाज्यलिप्तौ याचतः ' समानौ वाजिनयोर्य्याध्वर्युरेव ५ प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवा- माप्याय्य त्रीणि पाशुकम्बिकानि समिष्टयजूंषि जुहोत्येकं प्रतिप्रस्थाता दार्शपौर्णमासिकं दक्षिणे ' ऽथ पूर्णपात्रविष्णुक्रमै- श्चरित्वा न विसृजते व्रतमेव याचत्याज्यस्थालीग्ँ सस्रुवाग्ँ स्रुचं बर्हिः प्रतिवसनीये वाससी वारुणे निष्कासं तुषानित्येतत्स- १० मादायाहैहि यजमानेत्यन्वग्यजमान

विसृजते व्रतमथ पौर्णमासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा यजमानायतन उपविश्य चेष्णा शलल्या लोहितायसस्य च क्षुरेण शीर्षण्णि व- वर्तयते परि च वपते यद्धर्मः पर्यवर्तयदन्तान्पृथिव्या दिवः । अग्निरौशान ओजसा वरुणो धीतिभिः सह । इन्द्रो मरुद्भिः ५ सखिभिः सह ॥ अग्निस्तिग्मेन शोचिषा तप आक्रान्तमुष्णाहा । शिरस्तपस्याहितं वैश्वानरस्य तेजसा । ऋतेनास्य निवर्तये सत्येन परिवर्तये । तपसास्यानुवर्तये शिवेनास्योपवर्तये शग्मेनास्याभि- वर्तये ॥ शीर्षांस्तदृतं तत्सत्यं तद्धृतं तच्छकेयं तेन शकेयं तेन राध्यासमिति पुरस्तादेवाग्रे ऽथ दक्षिणतो ऽथ पश्चादथोत्तरतो १० ऽथोपरिष्टात्संतिष्ठन्ते वरुणप्रघासमहवींषि॑ परिवत्सरीणाꣳ स्वस्तिमाशास्त इत्युपास्ते॑ ॥ ६ ॥ द्वितीयः ॥ अथा

स्तीर्य = निर्णिज्योपस्तीर्य! Absolute Vedic sandhi: a + u -> o!) YES! निर्णिज्य + उपस्तीर्य = निर्णिज्योपस्तीर्य! That explains the ो (o-matra) completely! Now look at the letters: नि - र् - णि - ज्यो - प - स्ती - र् - य Let's look at the image: नि then र्णि: it has the repha and i-matra! then ज्यो: ज् + य with ो! So it is: "निर्णिज्योपस्तीर्य"! That is brilliant.

Now let's check line 9: तस्यामेतꣳ सर्वश एव चामकाषमवदधाति ' द्विरभिघारयत्य॑थ

Line 10: पुरोऽनुवाक्यामन्वाह पूर्णा दर्वि परापत सुपूर्णा पुनरापत । १०

Line 11: वस्नेव विक्रॆीणावहा इषमूर्जꣳ शतक्रतो इति ' यजति देहि मे Wait, look at "विक्रॆीणावहा": Is there an accent under/over क्र? Under क्र there is a small horizontal stroke (anudatta): विक्रीणावहा or विक्रॆीणावहा? Wait, look at क्र: there is a small horizontal line below, or is it an anudatta? Yes, an

An exact, line-by-line Devanagari transcription of the page:

निर्वपत्याग्नेयमष्टाकपालमिति पञ्च संचराण्यैन्द्राग्नमेकादशकपाल- मैन्द्रं चरुं वैश्वकर्मणमेककपालमिति ।' त्वचं पुरोडाशानां ग्राह- यित्वा श्रपयित्वाभिवास्य प्राङेत्याग्नीध्रो निनयनꣳ स्तम्बयजुर्हर- तीदमेव प्रसिद्धं पौरोडाशिकं ।' त्रिर्यजुषा तूष्णीं चतुर्थं ।' पूर्वं परिग्राहं परिगृह्णाति ।' करणं जपत्युद्धूयतादाग्नीध्रस्तिरंरति ।' यदाग्नीध्रस्तिरंरत्यथ चालालस्यावृता चालालं परिलिखत्युत्तर- वेदेरावृतोत्तरवेदिं निवपत्युत्तरनाभिमुत्साद्याग्नेरावृताग्निं प्रणय- त्यभित्यृत्तरं परिग्राहं परिगृह्य योयुपित्वा तिर्यञ्चꣳ स्फ्यꣳ स्तब्ध्वा संप्रैषमाह प्रोक्षणीरासादयेध्माबर्हिरुपसादय सुवं च स्रुच

• उत्तरतो -> ब्राह्मणमेषोत्त'रतो!) Yes!! It is Caland's elision/sandhi apostrophe! Caland uses ' to mark sandhi where a vowel or word boundary occurs! So it is simply the apostrophe character ' (or avagraha ऽ when it's avagraha, but here it's an apostrophe ').

Let's check every occurrence: Line 1: गार्हपत्यं परिस्तृणाति ' तमुत्तरेणैकैकꣳ सम्पादयति कशि- Line 2: पूपबर्हणे आञ्जनाभ्यञ्जने दशाꣳ स्फ्यमुदकुम्भौ यज्ञायुधानीत्य'थ Line 3: यज्ञोपवीतं कृत्वोत्तरेण¹ गार्हपत्यमुपविश्य पवित्रवत्याग्निहोत्र- Line 4: हवण्या निर्वपति ' देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर्बाहुभ्यां Line 5: पूष्णो हस्ताभ्याꣳ सोमाय पितृमते जुष्टं निर्वपामीति चतुरो Line 6: मुष्टीन्व्रीहीणां निर्वपत्येतामेव प्रतिपदं कृत्वा पितृभ्यो बर्हिषद्भ्यो Line 7: जुष्टं निर्वपामीति चतुरो यवानामेतामेव

' (avagraha) + 'दस्य'? No, it's 'दस्य' (dasya) or 'तस्य' or 'अदस्य'? Wait! Look at line 9-10-11: Line 9: "...प्रोक्षणीरासादयेध्माबर्हिरुप-" Line 10: "सादय स्रुवं च स्रुचश्च संमृड्ढ्याज्येनोदेहीत्याहृ॑तासु प्रोक्षणीषु-" Line 11: "... स्फ्यं मार्जयित्वेध्माबर्हिरुपसाद्य..." Wait, if line 10 ends with "प्रोक्षणीषु", what can line 11 start with? Wait! Look at line 10 again: "प्रोक्षणीषु-" -> wait, is there a hyphen after "प्रोक्षणीषु"? Yes, there is a hyphen: "प्रोक्षणीषु-"! Wait, what word starts with something and ends with "दस्य"? "प्रोक्षणीषु" ... wait, is it "प्रोक्षणीषु ससाद्य"? No! Wait, could it be "प्रोक्षणीषूत्तरदस्य"? No, where is "उत्तर"? Wait! Is that word "सादयित्वा"? No, it's: "...दस्य स्फ्यं मार्जयित्वा..." Wait, could it be "आसाद्य"? No, look at the letters: Letter 1: 'द' (

१४६ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ५ । १२, १३ । ] प्रस्तरे जुहूं' बर्हिषीतरे' एता असदन्निति समभिमृश्य प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्यानुपूर्वं१ हवीं२ष्युद्वासयत्युपस्तीर्णा- भिघारितं पुरोडाशमभिघार्य धानाः करम्भमिति' तेषामे- कैकमनूचीनान्युदाहरन्ति' दक्षिणतः पुरोडाशमासादयत्युत्तरतो धाना' उत्तरतः करम्भं' दक्षिणत एतत्परिश्रयणं कशिपुप- बर्हणे आञ्जनाभ्यञ्जने दृशाञ् स्फ्यमिति निदधात्युत्तरत उद- कुम्भो' दक्षिणत उपविशतो ब्रह्मा च यजमानश्चोत्तरतो ऽध्वर्युराग्नीध्रश्च' ॥ १२ ॥ अथेध्मात्समिधमाददान आहाग्नये देवेभ्यः पितृभ्यः समिध्य- मानायानुब्रूहीत्य॑भ्यादधातीध्माञ् सकृद्वा त्रिर्वा' परि समिधञ् शिनष्टि' वेदेनोपवाजयेत्यनूक्तासु सामिधेनीषु स्रुवेणाघारमा- घारयति' संमृष्टे स्रुग्भ्यामुत्तरम॑थासंस्पर्शयन्त्स्रुचावुदङ्ङत्याक्रम्य३ जुह्वा ध्रुवाञ् समज्य सादयित्वा स्रुचौ प्रवरं प्रवृणीते॑४ ऽथा- श्रावयत्यो श्रावयास्तु श्रौषडग्निर्देवो होता देवान्पितॄन्यक्षत्सीदे- त्येतावान्प्रवरः' मोदति होता' प्रसवमाकाङ्क्षति' प्रसूतः स्रुचावादायात्याक्रम्याश्राव्याह समिधो यजेति' वषट्कृते जुहोति' यज यजेत्यपबर्हिषश्चतुरः प्रयाजानिष्ट्वोदङ्ङत्याक्रम्य सꣳस्रावे- १ ॰पूर्व्यं all. २ After पुरोडाशं B Be HF ins. उद्वासयति । ३ Thus Be HF ; स्रुच उद॰ J ; स्रुचादुद॰ T ; स्रुचा उद॰ B. ४ BH ins. प्रसिद्धञ् होतारं वृणीते but comp. TB. I. 6. 9. 1.

->नोदकुम्भेन! So it is माहानेनोदकुम्भेन! Wait, is माहानa vessel? Yes!माहानorमहाहन? Wait! In Vedic: माहान(mahāna) = a large vessel or cart? Orमहाहवेन? Wait, let's look at ह: is it हorनorद? Wait, मा+हा+ने+न: माहानेन! Wait, could it be अहानेन? बलवांत्स माहानेनोदकुम्भेन`!

Now look at line 9-10: संततया धारया त्रिर्- पसव्यैः परिषिञ्चन्यरीव्यैति ' स तथा करोति ' निधाय कुम्भं Wait! त्रिर्- पसव्यैः? No, अपसव्यं! Look at line 10: पसव्यं? Wait, line 9 ends with त्रिर्-. Line 10 starts with ऽपसव्यं or पसव्यम्? Look at line 10: पसव्यं? No, it has ऽ or not? Wait, त्रिर् + अपसव्यम् = `त्र

/ L4: क्रामत्यो॑ Wait, in L3: द (da) ङ्ङ (ṅṅa) ति (ti) - with anudatta? Wait, in L3: उदङ्ङुति- or उदङ्ङति-? Look at L3: ऽव॑दायोदङ्ङति- L4: क्रामत्यो॑ In L9: दक्षिण॒तो ऽव॑दायोदङ्ङति॒क्रामत्यो॑ (ति has anudatta: ति॒) In L15-16: L15 ends with: दक्षिण॒तो ऽव॑दायो- १५ L16: दङ्ङति॑क्रामत्यो॑ (ति has udatta: ति॑)

Wait, let's verify line 20: "मित्य॒ग्नाव॑नुप्रहरत्य॑थैने सꣳस्रावेणा॑भि॒जुहोत्य॑थ दक्षिण॒तो ऽत्या- २०" L21: "क्रम्य यथा॒यतनꣳ स्रुचौ साद॑यित्वा यज्ञोपवीतानि कुर्वते॑ '" Here: "दक्षिणतो ऽत्याक्रम्य" (dakṣiṇato 'tyākramya)! Exactly the same root अति + क्रम्!

Let's check L17: "कव्यवाहनꣳ स्विष्टकृतꣳ स्व॒धा कु॑र्विति

जीवा जीवन्तो ऽनुसंचरेम भूयास्मेत्यथ पितरो" Wait, let's look between ऽनुसंचरे and भूयास्मेत्यथ: Is there "न्तो"? No! Let's look at: "ऽनुसंचरेम" - it ends with 'म'! Wait, is there anything between 'ऽनुसंचरेम' and 'भूयास्मेत्यथ'? No! Look at line 11: "मिमां वयं जीवा जीवन्तो ऽनुसंचरेम भूयास्मेत्यथ पितरो" Wait, let me look really closely at line 11: Word 1: मिमां Word 2: वयं Word 3: जीवा Word 4: जीवन्तो Word 5: ऽनुसंचरेम Word 6: भूयास्मेत्यथ Word 7: पितरो Wait! Let me re-examine line 11 in the image! Ah! "मिमां" (at the beginning) "वयं" "जीवा" "जीवन्तो" "ऽनुसंचरेम" -> wait, does it say ऽनुसंचरेम? Yes, ऽ-नु-सं-च-रे-म! Then "भूयास्मेत्यथ": भू-या-स्मे-त्य-थ! Then "पितरो": पि-त-रो! Wait, why did I

ऽमीमदन्त ह्यव प्रिया अधूषत । अस्तोषत स्वभानवो विप्रा न- विष्ठया मती । योजा न्विन्द्र ते हरीमित्या तमितोरुपतिष्ठन्ते ' ऽथ प्राचीनावीतानि कृत्वान्वाहार्यपचनमभिप्रपद्यन्ते ऽथान्यतरो ऽमीमदन्त पितरो ऽतीतृपन्त पितरो ऽमीमृजन्त पितरः । परेत पितरः सोम्या इत्या तमितोरुपतिष्ठन्ते ' स यो बलवान्त्- ५ स्तमाहानेनोदकुम्भेन संततया धारया त्रिःप्रसव्यं परिशिञ्चन् परीहीति ' स तथा करोति ' निधाय कुम्भं यथेतं त्रिः पुनः प्रतिपर्यत्योपहरत्येवेतिव' कशिषूपबर्हणे आञ्जनाभ्यञ्जने ददात्यथ वासांसि ददात्यथ षड्भिर्नमस्कारैर्विपर्यासमुपतिष्ठते ' ऽथ वीरं याचते ' ऽथैनानुत्थाप्य प्रवाह्य तिसृभिर्मन आह्वायते मनो १० न्वाह

त्यथैतेषाꣳ शस्त्राणां देदे उदाहरन्त्य॑थ यज्ञोपवीतानि कृत्वा प्राजापत्यर्चा गार्हपत्यमुपतिष्ठन्ते प्रजापते न त्वदेतान्य न्य॒त्ये॒तां द्वितीयां जपति यदन्तरिक्षं पृथिवीमुत द्यामिति॑ संतिष्ठते महापितृयज्ञः ' ॥ १५ ॥ चतुर्थः ॥ यावदेवाचाध्वर्युश्चेष्टति तावदेष प्रतिप्रस्थाता प्रतिपूरुषं त्रैयम्बकानेककपाळानेकातिरिक्तान्गार्हपत्ये श्रपयित्वानभिघारि- तानुद्वास्य शते वा शरावे वा जरत्कोशविले वा समुष्योपास्ते ' ऽथ याचति नीललोहिते सूत्रे अन्तमं१ पर्णमन्तमागारादे- कोल्मुकमुदपात्रमित्येतत्समादाय गार्हपत्यमुपतिष्ठन्ते यावन्तो गृह्या स्स्मस्तेभ्यः कमकरं पशूनाꣳ शर्मा॑सि शर्म यजमानस्य शर्म मे यच्छेत्य॑थोदञ्चो निष्क्रम्य तां दिशं यन्ति यत्रास्य नित्यसंपन्नश्चतुष्पथ स्सृष्टो भवति ' यद्यु वै न भवत्यनसा वा रथेन वा वियान्ति ' तदेतदेकोल्मुकमुपसमाधाय२ संपरि- स्तीर्यान्तमे पर्णे सर्वेषां त्रैयम्बकाणाꣳ सकृत्सकृत्समवदाय जुहो- त्येक एव रुद्रो न द्वितीयाय तस्थ आखुस्ते रुद्र पशुस्तं जुष- स्वैष ते रुद्र भागः सह स्वस्राम्बिकया तं जुषस्व भेषजं गवे ऽश्वाय पुरुषाय भेषजमथो अस्मभ्यं भेषजꣳ सुभेषजं यथासति सुगं मेषाय मेष्या अवाम्ब रुद्रमदिमह्यव देवं त्र्यम्बकम् । यथा नः श्रेयसः करद्यथा नो वस्यसः करद्यथा नः पशुमतः करद्यथा नो व्यवसाययात्स्वाहेत्य॑थैतदन्तमं पर्णं यं द्वेष्टि तस्य १ Here and infra the MSS. have sometimes संतिम० । २ एतद् only FJ ; the other MSS. om.

१५२ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ५ । १६, १७ । ] संचरे पशूनां न्यस्यति ' यद्यु वै न देष्यात्खवटे¹ न्यस्यत्यथैतेषां त्रैयम्बकाणामेकैकं व्युत्प्रयच्छति द्वौ यजमानायाथैतमग्निं त्रिः प्रदक्षिणं परियन्ति² दक्षिणानूरूनुपपाघ्नानास्त्र्यम्बकं³ यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृ- तादिति ' सकृत्परीत्योत्तरतस्तिष्ठन्त्युत्खिदन्ति⁴ ' भगाय वेति ५ लिप्सन्त ' एवमेव द्वितीयं परियन्त्येवं तृतीयमथैषा पतिकामा⁵ त्रिःप्रसलैः पर्येति सव्यमूरुमुपाघ्नाना⁶ ' त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पतिवेदनम् । उर्वारुकमिव बन्धनादितो मुक्षीय मा पतेरिति ' सकृत्परीत्योत्तरतस्तिष्ठत्युत्खिदति⁴ ' भगाय वेति लिप्सत ' एवमेव द्वितीयं पर्येत्येवं तृतीयमथैनान्यजमानस्याञ्जलावाव- १० पति ॥ १६ ॥ ' प्रजया त्वा संसृजामि मासरेण सुरामिवेति ' तान्यज- मानः पत्न्यञ्जलावावपति ' प्रजया त्वा पशुभिः संसृजामि मासरेण सुरामिवेति ' तान्यसौ दुहित्रे भगकामायै भगेन १ Thus Bh. ; षाख्यवटे T ; षाखयटे B ; the other MSS. षाखवटे, comp. X. 48. २ Thus only Be ; the other MSS. write पर्यंति । ३ Thus BH ; उपघ्नाना० J Be ; उपघ्नानां F ; उपनिघ्नानास् T ; अपघ्नानाः Keś. ४ Thus BH ; उत्किरंति (as TBr. I. 6. 10. 5) the other MSS., but comp. Dvaidhasūtra : त्रैयम्बकाणामुत्खेदन इति । ५ Instead of अथैषा पतिकामा BF have अथ दुहिता भगकामा । ६ Thus BH ; उपघ्नाना Be JF Keś.

Here is the line-by-line transcription of the page into Unicode Devanagari Markdown:

त्वा सꣳसृजामि आसुरेण सुरामिवेत्यथैनान्भूते ओप्य नील- लोहिताभ्याꣳ सूत्राभ्यां विग्रथ्य शुल्बे वा स्थाणौ विशाखायां¹ वा बध्नात्येष ते रुद्र भागस्तं जुषस्व तेनावसेन परो मूजवतो ऽतीह्यवततधन्वा पिनाकहस्तः कृत्तिवासोमित्यो तमितोरुप- तिष्ठन्ते' ऽथापो व्यतिषिच्य परास्य पात्रमनवेक्षमाणा आयन्ति' हस्तपादान्प्रक्षाल्यैतेनैव यथेतमेत्यादित्यं चरुं पुनरेत्य निर्वप- त्तीयं वा अदितिस्तस्यामेव प्रतितिष्ठन्तीति ब्राह्मणम्' सा प्रसि- द्धेष्टिः संतिष्ठते' ऽथ विसृजते व्रतमथ पौर्णमासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा यजमानायतन उपविश्य चैल्या गलल्या लोहितायसस्य च क्षुरेण शीर्षण्नि च वर्तयते परि च वपते य इमां महीं पृथिवी- [

- it'sहुwith a loop,प्रातर्हुते. Then ऽग्निहोत्रे. Then पृष्ट्याग्ँ(withग्ँ). Then स्तीर्त्वापः. Then प्रणीय. Then निर्वपत्याग्ने-. At the end of line 5: ५(the line number 5!). Yes,५is the line number! Line 10 has१०. Line 15 has १५`.

*   Now let's examine lines 6 to 19 very carefully:

*   Line 6:
    `यमष्टाकपालमिति पञ्च संचराण्यैन्द्राग्नं द्वादशकपालं वैश्वदेवं`
    - `यमष्टाकपालमिति`
    - `पञ्च`
    - `संचराण्यैन्द्राग्नं`
    - `द्वादशकपालं`
    - `वैश्वदेवं`
    All perfectly clear!

*   Line 7:
    `चरुमिन्द्राय शुनासीराय पुरोडाशं द्वादशकपालं वायव्यं पयः`
    - `चरुमिन्द्राय`
    - `शुनासीराय`
    - `पुरोडाशं`
    - `द्वादशकपालं`
    - `वायव्यं`

चातुर्मास्यानि : शुनासीरीय हवींषि Digitized by Madhuban Trust [ ५ । १८ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १५५ दूर्जानस्य न्यवर्तयन् । तेनाहमस्य ब्रह्मणा निवर्तयामि जीवसे ॥ अग्निस्तिग्मेन शोचिषा तप आक्रान्तमुष्णिहा ' शिरस्तपस्याहितं वैश्वानरस्य तेजसा । ऋतेनास्य निवर्तये सत्येन परिवर्तये ' तपसा- स्यानुवर्तये शिवेनास्योपवर्तये शग्मेनास्याभिवर्तये ॥ ग्रीष्मास्तदृतं ५ तत्सत्यं तद्धृतं तच्छकेयं तेन शकेयं तेन राध्यासमिति पुर- स्तादेवाये ऽथ दक्षिणतो ऽथ पश्चाद्योत्तरतो ऽथोपरिष्टात्सं- तिष्ठन्ते शुनासीरीयहवीꣳष्यनुवत्सरीणाꣳ स्वस्तिमाशास्त इत्या- शास्ते ' ॥ १८ ॥ षष्ठः ॥ ॥ इति पञ्चमः प्रश्नः ॥

१५६ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ६ । १ ] अग्निष्टोमेन यक्ष्यमाणो भवति॑ स उपकल्पयते कृष्णाजिनं च कृष्णविषाणां च वासश्च मेखलां च सैषा पृथ्वी वेणीकार्या भवति त्रिवृदेकतःपाशा द्वाविंशतिं च दर्भपुञ्जीलानि नव- नीतं चाञ्जनं च सतूलां च शरैषीकामौदुम्बरं च¹ दण्डं चमसं च² व्रतप्रदानग्ँ स्थालीग्ँ सग्निक्याग्ँ ससेचनामेतानि त्रयोदश ५ यजमानस्तावन्येव पत्नीमभितो भवन्ति कुम्बं च कुरीरं च वासश्च योक्त्रं चापरिमितानि च दर्भपुञ्जीलानि नवनीतं चाञ्जनं च सतूला च शरैषीका कार्ष्णायसश्च पात्रः शङ्कुश्च स्थाली सग्निक्या ससेचना॑ जुष्टे देवयजने शाला कारिता भवति॑ पुरोहविषि देवयजने याजयेदित्येतेषां यञ्जोषयते॑ प्राचीन- १० वग्ंशा

(Wait, where is अ? It's absorbed: अथाध्वर्युः -> थाध्वर्युः!) Yes, "अथ" lost its 'अ': "पयोमिश्रस्योथाध्वर्युः"! Now after "ध्वर्युः": Look at the text: ध्व (dhva) र्यु (ryu) स्ती (stī) र्णा (rṇā) न्त्स (ntsa) [or न्त्सं / म्भा] Wait, why "स्तीर्णान्"? Wait! Is it "स्तीर्त्वात्सम्भारान्"? Wait, what if the word is NOT "तीर्णान्", but: Wait, what does Caland's BSS say? Let's check the foot of the page or other occurrences in Baudhayana: Wait, look at the footnote 1: "१ Thus J; पाचति T; धाचयति BP; पावयति H; वाचथसि F." This footnote is for line 5: "पाचयति" (printed as पाच्यति¹)! Footnote 2: "२ Corrected according to Bh., Keś., and the parallel passage p. 159. l. The Mss. have not उदेति but ऐति (BT) and एति HF; J om." This footnote is for line 17: "उदेत्युदाभ्यः²"!

Now, let's search for "पाचयति तस्या