बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

orय ऋ` for e + ṛ!

Let's check line 13: कं च³ ग्रावाणमादायोन्नेतारमाहाहरोपसृजेत्युपसृजत्युन्नेताधव- Wait, look at आहाहरोपसृजेत्युपसृजत्युन्नेताधव-: माहाहरोपसृजेत्युपसृजत्युन्नेताधव- मा हा ह रो प सृ जे त्यु प सृ ज त्यु न्ने ता ध व-

Line 14: नीयादुदचनेनापरिमितमभिषुत्याथैनग्ँ सुसंभृतग्ँ संभरण्याग्ँ नीयादुदचनेनापरिमितमभिषुत्याथैनग्ँ सुसंभृतग्ँ संभरण्याग्ँ

Line 15: १५ संभृत्योन्नेत्र उन्नयच्छति ' तमुन्नेताधवनीये ऽवनयत्येवमेव Wait: संभृत्योन्नेत्र उन्नयच्छति ' Wait, does it say उन्नयच्छति or उद्यच्छति? Look at line 15: संभृत्योन्नेत्र Then: उ न्न य च्छ

. What about line 7: let's look at the character again. It is: अर्धवेलाᳵorअर्धवेलाꣳ? Let's look at ꣳin line 13:उपाꣳशुसवनं. In line 13, it has an anusvara with a curve under it. In line 7: it is sitting on the baseline, has a vertical center with two curved wings, exactly Unicode U+1CF5 (DEVANAGARI SIGN JIHVAAMUULIYA) ᳵ! Wait, let's look at ᳵin Unicode:ᳵ. It is identical to that glyph! Let's output ᳵ(orअर्धवेलाᳵ`) since it literally matches that exact glyph.

Wait, let's check line 12: यदि ताजक् प्रस्कन्दत्यपुर्वर्षुकः१ पर्जन्यो भवति ' यदि चिरमव- Wait, ताजक् or ताजग्? Look at line 12: य दि ता ज क् -> ताजक्! Then: प्रस्कन्दत्यपुर्वर्षुकः१ Wait, look at footnote 1: १ Thus J only; •दत्यसुवर्षुकः F; •देदुर्षुकः HP; the other MSS. are still more corrupt. Notice

प्रियेभ्यः प्रियधामभ्यः प्रियव्रतेभ्यो महस्सरस्य पतिभ्य उरोरन्त- रिक्षस्याध्यक्षेभ्यो ऽनुब्रूहीत्याक्रम्याश्राव्याहादित्येभ्यः प्रियेभ्यः प्रियधामभ्यः प्रियव्रतेभ्यो महस्सरस्य पतिभ्य उरोरन्तरिक्ष- स्याध्यक्षेभ्यः प्रेष्येति । वषट्कृत ओषधीः प्रास्याश्रावादित्यं जुहोति ५ मरुद्देव॑ । न श्लथान्वोक्षते॑ । पर्यावृत्तस्यैव प्रतिप्रस्थाता पात्रमा- दत्त॑ । एतस्मिन्काले प्रतिहर्ता पूतभृतो बिले पवित्रं वितत्य द्वौ वा त्रीन्वा राज्ञ उदचनानानयत्याग्रयणमेवाध्वर्युरादत्त॑ । आदित्यस्थालीं प्रतिप्रस्थाता चोपग्रा॒हᳲ संप्रगृह्णाति॑ । तामां तिसृणां चतसृणां वा १ धाराणां २ तथोपरिष्टादाग्रयणमानीयाध- १० स्तादुपगृह्णाति॑ । तं३ तथैव चिरभिषिच्य परिमृज्य सादय- त्यपोद्धृत्य पवित्रं बर्हिषी अन्तर्धायाशिरमवनयत्यन्वारब्धायां पत्न्यामस्मे देवासो वपुषे चिकित्सेतेति चतसृभिरनुच्छन्द- समपोद्धृत्य बर्हिषी पूतभृतो बिले द्रप्साननुमन्त्रयते॑ । द्वौ पवमानस्य ग्रहौ गृह्णाति॑ । तयोश्चेतरित्याह प्राञ्च॒ꣲ राजानं १५ पूतभृतमभि संपवयताद्गाभिराधवनीयं मृक्षा न्युब्जादिति॑ । स तथा करोति॑ । तथाप उपस्पृश्य बर्हिषो ऽादायोपनिःसर्पति॑ । तेषु तथैव समन्वारब्धेष्वाहवनीये स्रुवाहुतिं जुहोति॑ ॥ १० ॥ इदं तृतीयꣲ सवनं कवीनामृतेन ये चमसमैरयन्त । ते सौधन्वनाः सुवरानशानाः स्विष्टिं नो अभि वसीयो नयन्तु २० स्वाहेत्येतयाध्वर्युर्जुहुतो॑ । यथावेदमितरे जुह्वति॑ । तथा १ च T. २ तथा om THF. ३ om. T.

? Look at च: it's च! Then ति: ति! Wait, is it आचमति? No, there is no म. Wait! Is it न् य ा व प ति? Let's look at character 7: It has न्followed byयwithा? न्या. Character 8: वorच? It has a flat top, loop to the left... wait, it's च! Wait, look at character 9: ति! Wait, could it be न्यावपति? A वdoesn't have a horizontal bar likeच. Wait, what does Caland's Baudhayana Srautasutra 8.12 say? Let's check the section: Chapter 8, section 11 ended with ॥ ११ ॥on line 16. Line 17 begins section 12: "अथ पशुना चरति मनोताप्रभृतिनेडान्तेन । तथा सवनीयान्पुरोडाशान्..." Wait, how does Baudhayana treat the savaniya purodashas? Does he say: "तथा सवनीयान्पुरोडाशान्..." Wait! Is itउद्वासयति? अन्वाचष्टे`?

actually स्तै or स्त? It has two strokes slanting to the left: स्तै. Wait, then what about स्तैर्यते vs स्तैर्यैते vs स्तैर्य एते? Wait, could it be स्तैर्य एते? Wait, if it was र्ये, then ते follows: स्तैर्यते? Wait, is the letter त? Let's look at ते: it is definitely ते! So: स्तै + र्ये + ते = स्तैर्यैते or स्तैर्येते? Wait, does it have े on त? Yes, ते has a stroke to the left. What about the letter before ते? Wait, why would it be स्तैर्यते? If it's य, does it have े? Wait, look at the word: चमसांस्तैयैते vs चमसांस्तैर्यैते vs चमसांस्तैर्यते. Wait, look at the space between र्ये and ते: there is no space, it's one word: चमसांस्तैर्यैते or चमसांस्तैयैते or चमसांस्तैर्यते. Wait, let's search: does Caland's edition have

-> yes,१` is right there!

Footnote 2: २ Thus, अग्नीध्रश्च० HPT ; अग्नीध्रश्य० or आ० BJ. Marked in line 6: ...त्यग्नीध्रश्चमसं२ -> yes, २ is right after अग्नीध्रश्चमसं!

Footnote 3: ३ Thus TFPH Bh; चमसमैवानुवष० J; चमसमेवानुवष० B Keś Wait, where is ३ in the text? Look at line 6: ह्वमन्ताꣳ followed by a superscript ३? Wait, or is that ३ footnote 3? Wait! In line 6: चमसमैकानुवषट्करोति ह्वमन्ताꣳ Wait, after ह्वमन्ताꣳ there is a ३! But wait, is it ह्वमन्ताꣳ or ह्वमन्ता? Look at line 6, after ह्वमन्ता: There is ꣳ (gumphita/anusvara) and then a superscript ३? No, the ३ is at the same baseline, or slightly superscript? Wait, look at the size of ३: The ३ is superscript, just like १

उपामन्त्रवन्तो वैश्वदेवाय' चमसायचमसायैव चीँस्त्रीन्पुरोडाश- शकलानुपस्यति' नव होत्रचमसे' तानत एवानुमन्त्रयते ऽत्र पितरो यथाभागं मन्दध्वमिति १ तस्मिन्काले २ आग्नीध्रे यजमानः पुरोडाशानां प्राश्नाति' यदशना स्यात्पत्नी पत्नीशाले' ५ ॥ १२ ॥ तृतीयः ॥ अथ प्राङायन्नाह देवाय सवित्रे ऽनुब्रूहि प्रतिप्रस्था- तरन्तर्यामपात्रेण सावित्रमाग्रयणाद्ग्रहं गृहीत्वोपाश्व मा सौषद इति' तच्छ्रुत्वा प्रतिप्रस्थातान्तर्यामपात्रेण सावित्रमाग्रयणाद्ग्रहं गृह्णाति वाममद्य सवितरित्यनुद्रुत्योपयामगृहीतो ऽसि देवाय १० त्वा सवित्रे जुष्टं गृह्णामीति' न सादयतीति ब्राह्मणꣳसादयित्वै- वोपनिष्क्रम्याश्राव्याह देवाय सवित्रे प्रेष्येति' वषट्कृते जुहोत्यथ वै भवति सवित्रपात्रेण वैश्वदेवं कलशाद्गृह्णाति सोमे सोम- मभिगृह्णातीति' स ३ सवित्रपात्रेण वैश्वदेवं कलशाद्गृह्णाति सोमे सोममभिगृह्णात्युपयामगृहीतो ऽसि सुशर्मासि सुप्रति- १५ ष्ठानो बृहदुक्षे नमो विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यो जुष्टं गृह्णामीति' परिमृज्य सादयत्येष ते योनिर्विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्य इत्यथाध्वर्युः प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य होत्रा समीक्ष्य पराङावर्तत इडा देवहूरिति' यावदेतस्य यजुषः पर्याप्नोति तावज्जपत्यथैन- १ After मन्दध्वमिति HF ins. उक्त्वा । २ स only in PH ; F reads यत् । ३ The words सोमे सोममभिगृह्णाति om. B (are they interpolated ?) ; P also has them.

माङ्कयते होता॑ प्रत्याङ्कयते ऽध्वर्युः॑ शꣳसति॑ प्रतिगृणात्य॑थ यत्र होतुरभिजानात्येकया च दशभिश्च स्वभूत इति तत्प्रति- प्रस्थाता द्विदेवत्यपात्राणि मार्जालीये मार्जयित्वा पात्रेष्वपि- सृजत्य॑थ यत्र होतुरभिजानाति प्र¹ द्यावा यज्ञैः पृथिवी ऋतावृधेति तदन्यतो-मदं प्रतिगृणात्योथा मोद इव मदा ५ मोद इवेत्या व्याहावाद॑थ यत्र होतुरभिजानाति तद्राधो अद्य सवितुर्वरेण्यमिति तदुभयतो-मदमेव² प्रतिगृणाति मदा³ मोद इव मदा मोद इवेत्या व्याहावात्संसिद्धमुक्थं प्रतिगीर्य प्राङेत्योद्यच्छत एतं वैश्वदेवं ग्रहम॑न्वूद्यच्छन्ते नाराशꣳसानथाश्रावयत्यो श्रावयास्तु श्रौषडुक्थशा यज १० सोमस्येति॑ वषट्कृतानुवषट्कृते द्विर्जुहोति॑ तथैव द्विर्द्वि- र्नाराशꣳसाननुप्रकम्पयन्त्येतत्पात्रं नाराशꣳसा अन्वायन्त्य॑नुसवन- भक्षो विश्वैर्देवैः पीतस्येति॑ होता चैवाध्वर्युश्चैतत्पात्रꣳ संभक्ष- यतो नराशꣳसपीतेन नाराशꣳसान्नराशꣳसपीतस्य सोम देव ते मतिविदस्तृतीयस्य सवनस्य जगतीच्छन्दसः पितृपीतस्य १५

१ The reading of the words commencing with प्र is not wholly certain. B om. from प्र द्यावा to अभिजानाति (incl. ; line 6) ; instead of आयाहावाद् (thus JP, l. 6) F has आहावात् । २ उभयतो० FP; अन्यतोमद० BJ, but comp. Padārthanirv. page 378 (n° 421) and Āp. śrs. XIII. 13. 8. ३ मदा ... इवेति om. TJ; B: मदामोदैवमोदामोदैपत्य०; most of the MSS. contract the word इव with the preceding vowel; so HPBJ, but comp. TS. III. 2, 9, 5.

ात्याक्रम्याश्राव्याह Wait! Look at "गृात्याक्रम्याश्राव्याह": Wait, look at the word: 'गृ', then 'ही' or 'ह्णी'? Let's look at L7: सौम्यमागच्छत्यथ शुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वात्याक्रम्याश्राव्याह` Wait, look at "गृहीत्वात्याक्रम्याश्राव्याह": Letters: गृ (gr) ह्णी (hṇī) or ही (hī)? Look at: ह with a loop below, then व (त्वा): "गृहीत्वात्याक्रम्याश्राव्याह"? Wait, look at the ligature: गृ - ह् - ी - त्वा? Wait, it's 'ह' + 'ल' + 'त्वा'? No, 'ह' + 'ी' + 'त्वा' = गृहीत्वा! Wait, look at the syllable between 'गृ' and 'त्वा': It is 'ह' with long 'ी' matra! Yes, "गृहीत्वात्याक्रम्याश्राव्याह"! Let's check the letters: गृ - ही - त्वा - त्या - क्र - म्या - श्रा - व्या - ह Wait, "गृहीत्वात्याक्रम्याश्राव्याह" or "गृहीत्वा त्याक्रम्याश्राव्याह"? It's one continuous word: "गृहीत्वा

भवतीति ब्राह्मणमेवैतमुद्गातृभ्यो हरन्ति॑ तस्मिँस्तञ्चेष्टन्ति यत्ते विदुरथ प्राङायन्नाह प्रतिप्रस्थातरुपाꣳशुपात्रेण पात्नीव- तमाग्रयणाद्ग्रहं गृहीत्वोपास्व मा मोषद इति॑ तच्छ्रुत्वा प्रतिप्रस्थातोपाꣳशुपात्रेण पात्नीवतमाग्रयणाद्ग्रहं गृह्णात्युपया- मगृहीतो ऽसि बृहस्पत्तिसुतस्य त इन्दो इन्द्रियावतः पत्नीवन्तं ५ ग्रहं गृह्णाम्यग्ना३इ पत्नीवा३ इति॑ बर्हिषी अन्तर्धाय घृतेन श्रीणात्यहं परस्तादहमवस्तादहं ज्योतिषा वि तमो ववार । यदन्तरिक्षं तद् मे पिताभूदहꣳ सूर्यमुभयतो ददर्शा॒हं भूया- ममुत्तमः समानानामित्यपोद्धृत्य बर्हिषी न सादयतीति ब्राह्मणमसादयित्वोपनिष्क्रम्याश्राव्याहाग्नीत्पात्नीवतस्य यजेति॑ १० वषट्कृते जुहोति सजूर्देवेन त्वष्ट

/ ᳵ (jihvamuliya) or ᳶ (upadhmaniya)! Wait, but before a 'त'? Jihvamuliya is before k/kh, upadhmaniya before p/ph. Wait, what is the letter after it? "त्सन्वति"? Wait, is that "त्स"? Look at: "त्" "स" "न्" "व" "ति". Wait, could the glyph be "ख्"? Wait, let's look at the Vedic mantra from other sources: In Baudhayana Shrauta Sutra (ed. Caland), Vol 1, page 255: Let's search: "वान्यङ्गो नि देवैर्देवेभ्यो यज्ञमशिषत्" or "यज्ञमशिषन्"? Wait, look at Caland's BSS 8.14: "वान्यङ्गो नि देवैर्देवेभ्यो यज्ञमशिषन्त्सिख़्त्सन्वति" - wait! Let's search the words: "पत्नीमुद्गात्रा संख्याप्य वाचयति विश्वस्य ते विश्वावतो वृष्णि-" "यावतस्तवाग्ने वामोरनु मन्दीशि विश्व्या रेतांसि धिषीयागन्वे" "वान्यङ्गो नि देवैर्देवेभ्यो यज्ञमशिषन्..." Wait, TS or TB? This mantra is for Patni (the sacrificer's

विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः प्रच्यावयन्वित्यथैनमाहरति दिवि देवान्दृंहान्तरिक्षे वयांसि पृथिव्यां पार्थिवानित्यथैनग्ं होतृचमसे ऽवनयति ध्रुवं ध्रुवेण हविषाव सोमं नयामसि । यथा नः सर्वमिज्जगदयक्ष्मं सुमना असत् ॥ यथा न इन्द्र इद्विशः केवलीः सर्वाः समनसः करत् । यथा नः सर्वा इद्विशो ५ ऽस्माकं केवलीरसन्निति ' प्रसिद्धमुक्थं प्रतिगीर्य प्राडेत्योद्यच्छत एतग्ं होतृचमसमन्वूद्यच्छन्ते चमसानथाश्रावयत्यो श्रावयास्तु श्रौषडुक्थशा यज सोमानामिति ' वषट्कृतानुवषट्कृते द्विर्जुहोति ' तथैव द्विर्द्विः सर्वाग्ंश्चमसाञ्जुह्वत्यथ भक्षैः प्रत्यञ्च आद्रवन्त्यनु- सवनभक्षो ऽग्निना वैश्वानरेण मरुद्भिः पीतस्य मधुमत उपहूत- १० स्योपहूतो भक्षयामीति ' होतृचमसमेवैते त्रयः समुपह्वय भक्षयन्ति ' यथाचमसं चमसान्हिन्व म इत्यात्मानं प्रत्यभि- मृशन्ते ' नाप्याययन्ति चमसान्सर्वभक्षा मार्जयन्ते ' ऽथैताग्ंश्च- मसानद्भिः पूरयित्वोत्तरेणाहवनीयं प्राचो वोदीचो वायात- यति ' तेषु त्रीग्ंस्त्रीग्ंस् दूर्वाग्रन्थीन्प्रास्यत्येकैकं च दर्भपुञ्जील- १५ मथोक्थं वाचीन्द्रायेत्याह तृतीयसवनं प्रतिगीर्य प्रशास्तः प्रसु- हीति ' सर्पतेत्याह प्रशास्ता ' संतिष्ठते तृतीयसवनम् ' ॥ १५ ॥ चतुर्थः ॥ अथ संप्रैषमाहाग्नीदौपयजानङ्गारानाहरोपयष्टरुपसीद ब्रह्मन्प्रस्थास्यामः समिधमाधायाग्नीदग्नीन्सकृत्सकृत्संमृड्ढीत्या- २० हरन्त्येतानाग्नीध्रादौपयजानङ्गारान्स्तान्ग्रेण होतारं निवपत्यु- पशामोदत्युपयष्टा गुदतृतीयेनोथाध्वर्युः पृषदाज्यं विहृत्य जुह्वाग्ं

Wait, look at "गार्हपत्ये": is it "गार्हपत्ये" or "गार्हपत्ये" or "होन्नेतर्गार्हपत्ये"? In the image: विमुच्योन्नेतारमाहोन्नेतर्गार्हपत्ये Wait, look at 'होन्नेतर्गार्हपत्ये': हो - न्ने - त - र्ग - र्ह - प - त्ये ? Wait, is that 'र्गार्हपत्ये' or 'र्हपत्ये'? Look closely: "...माहोन्नेतर्गार्हपत्ये प्रचरेति॑" Wait, does it have 'र्गार्हपत्ये' or 'र्गृहपत्ये' or 'र्गार्हपत्य'? Let's zoom in on line 4: मा - हो - न्ने - त - र्ग - र्ह - प - त्ये Wait, there is 'ग' with repha? No, it's 'र्ग' with 'ा' and then 'र्ह'? Wait, look at: "होन्नेतर्गार्हपत्ये" -> ह with repha? Wait! Look at the letter after त: It is 'र्गा' (gā with repha) then 'र्ह' (ha with repha)? Wait, look: ह-ो-न्-न-े-त-र-्... Wait, let's look at

वभ्रेण"? Wait, look at the first letter of that word: it is 'ऽ' (avagraha) or 'अ'? Wait! Look at 'ऽथाभिपर्यावृत्य' in line 7: the avagraha is 'ऽ'. In line 12: before 'वभ्रेण' (or whatever), the letter is: Wait, look at 'पविश्या': प - व - ि - श् - य - ा Then: व - भ् - र - े - ण ! There is no 'अ'! It's just: "पविश्यावभ्रेण" = पविश्य + अवभ्रेण! Wait, is "सोमान्वर्युपविश्यावभ्रेण" actually: "सोमान्वर्य्..." wait! Could it be: "सोमान् ध्वर्यु..." -> "सोमानध्वर्युः"? WAIT! Look at "सोमान्वर्यु": Could it be "सोमाध्वर्यु..."? Wait! Look at the letter before: Is it "मा"? Wait! Is it "सोमा अध्वर्यु..." -> "सोमाᳵ अध्वर्यु..."? Wait, look at the letter between 'मा' and 'ध'/'व': Is that 'न्'? Wait, look at line 12: "स्वाहेत्य॑थाप्सु सोमान्वर्युपविश्यावभ्रेण"

८ । १८, १६ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २५६ रिषमित्ये॑थ सख्यवेमर्जनं जपन्त्युभा¹ कवी युवाना सत्या ता धर्मस्पती । सत्यस्य धर्मस्पते वि सख्यानि सृजामह इत्य॑था- र्ध्वर्युः प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवा- माप्याय्य षड्गृह्याणि जुहोति धाता रातिः सवितेदं जुषन्ता- ५ मिति¹ त्रीणि यजूंषि यज्ञ यज्ञं गच्छेष ते यज्ञो यज्ञपते देवा गातुविद इत्य॑थ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वाऽऽयुर्दा दशमीं र्जुहोत्यायुर्दा अग्ने हविषो जुषाण इत्येतस्मिन्काले चात्वाले यजमानः कृष्णविषाणां प्रास्यतीन्द्रस्य योनिरसि यज्ञस्य त्वा योनौ सादयामीति वा तूष्णीं वोथ प्रतिप्रस्थाता पत्नीमुदानयति १० सा चात्वाले शङ्कुं प्रास्यति तूष्णीम्¹ ॥ १८ ॥ पञ्चमः ॥ अथैतमवभृथᳵ² सꣳसादयन्त्यग्रेणाग्नीध्रमुच्छ्राय्यां³ वा चर्मणि वा¹ पत्नीशालादाददते वारुणमुपस्तीर्णाभिघारितमाज्यस्थालीᳵ सस्रुवाᳵ स्रुचं बर्हिः प्रतिवसनीये वाससी औदुम्बरीᳵ राजा- सन्दीᳵ¹ सदस औदुम्बरीᳵ स्थूणां मैत्रावरुणदण्डᳵ¹ हविर्धा- १५ नाभ्यां पूतभृदाधवनीयौ चमसानधिषवणे चर्माधिषवणे फलके षट् कङ्कत्यान्यष्टौ वायव्यानि स्थालीर्द्रोणकलशं⁴ दशापवित्रे ऋजीषमित्येतत्सह कृष्णाजिनेन यत्किञ्चित्सोमलिप्तं भवत्य॑थ वै भवति परा स्थालीरस्यन्त्युदायव्यानि हरन्तीत्येतत्समादाय १ जपत्यु० all except PBE and Bh. ; Keś. : जपति सर्वे । २ अथैतदव० JT. ३ Thus (or उच्छ्रायां) BP Bh. Keś. ; उच्छार्यी T ; उछ्श्रायां JF ; उच्छायां H. ४ स्थाल्यौ HJTF ; स्थाली BP ; स्थालोर् Keś.

प्रस्तोतारमाह प्रस्तोत् साम^१ गायेति ' साम्ना प्रस्तोतान्ववैति ' त्रिर्निधनमुपैति ' पुरुषःपुरुषो निधनमुपैतीति ब्राह्मणं संथान्तरेण चात्वालोत्करावुदङ्ङुपनिष्क्रामन्त्युरुँ हि राजा वरुणश्चकार सूर्याय पन्थामन्वेतवा उ । अपदे पादा प्रतिधातवे ऽकरुताप- वक्ता हृदयाविधश्चिदिति ' विषुवति द्वितीयं निधनमुपयन्त्यपः ५ पराख्याथ वाचयति शतं ते राजन्भिषजः सहस्रमुर्वी गभीरा सुमतिष्टे अस्तु । बाधस्व द्वेषो निर्ऋतिं पराचैः कृतं चिदेनः प्रमुमुग्ध्यस्मदित्युदकान्ते तृतीयं निधनमुपयन्त्य'थापामन्तमभि- तिष्ठन्त्यभिष्ठितो वरुणस्य पाश इत्य'थाप्सु बर्हिः प्रास्यत्यग्ने- रनीकमप आविवेश । अपां नपात्प्रतिरक्षन्नसुर्यं दमेदमे समिधं १० यक्ष्यग्न इत्य'थैनत्स्रुवाङ्गुल्याभिजुहोति प्रति ते जिह्वा घृतमु- च्चरण्येत्वाहेत्य'थ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वापबर्हिषश्चतुरः प्रया- जान्यजत्यथाग्नये सोमायेत्याज्यभागाभ्यां चरत्य'थोपस्तीर्य पूर्वा- र्धात्पुरोडाशस्यावद्यन्नाह ॥ १६ ॥ वरुणायानुब्रूहीति ' पूर्वार्धादवदायापरार्धादवद्यत्य'भिघा- १४ रयति ' ^२प्रत्यनक्त्येत्याक्रम्याश्राव्याह^३ वरुणं यजेति ' वषट्कृते जुहोत्य'थोपस्तीर्य सर्वश एव वारुणमवदधदाहाग्नीवरुणाभ्यां स्विष्टकृद्भ्यामनुब्रूहीति ' द्विरभिघारयत्याश्राव्याहाग्नीवरुणौ

^१ Thus HTP Bh. Keś ; सामानि BJ Mantramālā. ^२ F ins. न । ^३ Instead of अत्याक्रम्य (thus TP) B has चाक्रम्य ; F om. the words अत्याक्रम्य ... द्विरभिघारयति ।

! Wait, look at 'कु' in 'निचंकुण': 'कु' has 'ु'. Does 'च' have 'ु'? Wait, look at 'निचंकुण': the 'च' has NO 'ु', it's 'चं'! Wait, but why 'नीचेरुरसि'? In TS 1.4.45.1: "अवभृथ निचङ्कुण निचेरुरसि निचङ्कुणाव..." Here it's printed: "निचंकुण नीचेरुरसि निचंकुणाव" (with long 'नी' in नीचेरुरसि? Yes, 'नीचेरुरसि').

Line 8: देवैर्देवकृतमेनो ऽयाडव मर्त्यैर्मर्त्यकृतमुरोरा नो देव रिष- Wait, "मर्त्यैर्मर्त्यकृतमुरोरा नो"? In TS: "मर्त्यैर्मर्त्यकृतमुरु णो देव रिषस् पाहि". In the image: "म - र्त्यै - र्म - र्त्य - कृ - त - मु - रो - रा नो दे - व रि - ष -" Look at: "मुरोरा": म + ु = मु, र + ो = रो, र + ा = रा: "मुरोरा"! Yes, it literally says "मुरोरा नो देव रिष-"!

Line 9: स्पाहीत्य॑थाञ्जलिनाप उपहन्ति सु

Digitized by Madhuban Trust

२६२ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [८। २०, २१।] ऽभ्येधिषीमहीत्यैत्याहवनीये॑ ऽभ्यादधाति समिदसि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहीत्य॑थाहवनीयमुपतिष्ठन्ते ऽपो अन्वचारिषꣳ रसेन समसृक्ष्महि । पयस्वाꣳ अग्न आगमं तं मा सꣳसृज वर्चसेति॑ व्यवच्छिन्दन्ति परिश्रयणानि॑ विवर्तयन्ति² हविर्धाने दक्षिणेन दक्षिणमुत्तरेणोत्तरम्॑ ॥ २० ॥ ५ यावदेवात्राध्वर्युश्चेष्टति तावदेष प्रतिप्रस्थाता प्रायणीयस्य निष्कास उदयनीयमभिनिर्वपत्येष एव वेद एतन्मेक्षणमेतद्बर्हि- र॑थैतां चरुस्थालीꣳ¹ सन्नामकाषामुल्लिख्य³ निर्णिज्य तयोदय- नीयꣳ श्रपयति॑ तस्मिꣳस्तथैव श्रप्यमाणे जघनेन गार्हपत्यमौ- [L11

अग्निष्टोमः यज्ञपुच्छः

[ ८ । २१, २२ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । २६३ ष्ट्यजुरु हैके जुह्वति' शंय्वन्त उदयनीयः संतिष्ठते' ऽथैतत्पूर्ण- पात्रमन्तर्वेदि निनयत्य॑थ पृषदाज्यवन्त्याज्यानि गृहीत्वा मैत्रा- वरुणीं वशामुपाकरोति' तस्यै प्रसिद्धं वपया चरित्वा दक्षिणे वेद्यन्ते केशश्मश्रु वपते' नखानि निकृन्तते' सर्वसंख्यां पशोः ५ कुर्वन्त्य॑थ यदि वशां न लभते मैत्रावरुणीमामिक्षां गार्हपत्ये श्रपयित्वा तयाहवनीये प्रचरति' साज्यभागप्रतिपत्केडान्ता२ संतिष्ठते' ॥ २१ ॥ ३अथारण्योरग्नीन्समारोह्योदवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्याग्नेय- मष्टाकपालमुदवसानीयामिष्टिं निर्वपति' श्रपयित्वासादयति' १० तस्याः पञ्चदश सामिधेन्यः' पञ्च प्रयाजा४' वार्त्रघ्नावाज्य- भागार्वथ हविषो ऽग्रे तमद्याधा ह्यग्न इति' त्रिष्टुभौ संयाज्ये' अन्वाहार्यमासाद्यानड्वाहं ददाति' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते' ऽथारण्योरग्नीन्समारोह्योदवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्य५ पूर्वाणि देविकाहवीग्ँषि निर्वपत्यनुमत्यै चरुग्ँ राकायै चरुं धात्रे

१ संख्यां TP; सङ्ख्या the other MSS; संख्याः H. २ Thus only J; ॰प्रतिपक्के॰ B; प्रचरत्याज्यभागाभ्यां प्रस्रुतौडान्ता F; T altogether corrupt; प्रचरत्याज्यभागप्रसृतोडांता H. ३ This Khaṇḍa is given according to PBJT; HF differ materially; these MSS. treat firstly of the devīkāhavīṁṣi, then of the udavasānīyā iṣṭi. ४ प्रयाजानिष्ट्वा TJP. ५ Instead of थारण्योर ... विहृत्य P has: अथैतदानीमेव ष्टङ्गासूलैः प्रणीय ।

पुरोडाशं द्वादशकपालमित्यन्वाहार्यमासाद्य वत्सतरौँ¹ ददाति ' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते ' ऽथ तदानीमेव पृष्ठ्याः स्तीर्त्वापः प्रणीयोत्तराणि देविकाहवींᳪषि निर्वपति सिनीवाल्यै चरुं कुह्वै चरुं धात्रे पुरोडाशं द्वादशकपालमित्यन्वाहार्यमासाद्य वत्सतरं² ददाति ' सा प्रसिद्धेष्टिः संतिष्ठते ' ऽथारण्योरग्नीन्स- ५ मारोह्य खान्यग्न्यायतनान्यध्यवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्य सायं- प्रातरग्निहोत्रे प्रतिजुहोति ' संतिष्ठते ऽग्निष्टोमः संतिष्ठते ऽग्निष्टोमः ' ॥ २२ ॥ षष्ठः ॥

॥ इत्यष्टमः प्रश्नः ॥

१ Thus TJPBh.; •तरं BF. २ Thus TBh.; •तरीं PBJF.