बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

उपहृत्य तᳵ शमित्रे संप्रदाय पृषदाज्येन हृदयमभिघारयति" Wait, at the beginning: "मुपहृत्य" (from line 8 हृदय- + मुपहृत्य). Then "तᳵ शमित्रे संप्रदाय पृषदाज्येन हृदयमभिघारयति"

Line 10: "सं ते मनसा मनः सं प्राणेन प्राणो जुष्टं देवेभ्यो हव्यं घृत- १०" End of line has marginal number: १०.

Line 11: "वत्स्वाहेति॑ वियूः कृत्वा हरतेत्युक्तैतेनैव यथेतमेत्य चतसृषूप-" Notice: "वत्स्वाहेति॑" (from घृतवत्स्वाहेति, with udatta on ति) "वियूः कृत्वा हरतेत्युक्तैतेनैव यथेतमेत्य चतसृषूप-"

Line 12: "-स्तृणीते जुह्वामुपभृतोरिडाधाने यस्मिँश्च वसाहोमं ग्रहीष्यन्भ-" Notice: "-स्तृणीते" "जुह्वामुपभृतोरिडाधाने" "यस्मिँश्च" (with candrabindu on यस्मिँश्च!) "वसाहोमं ग्रहीष्यन्भ-"

Line 13: "-वत्यो

स्थविमदुपयड्भ्यो मध्यं१ द्वैधं कृत्वा जुह्वामवधात्या॑थ वृक्यमेदो यूष्णन्वधाय तेन जुहूं प्रोर्णोति ' यूष्णोपसिञ्चत्य॑भिघारयत्य॑- थोपभृति स्विष्टकृते सर्वेषां व्यङ्गानां सकृत्सकृत्समवद्यति ' सकृद्दक्षिणस्य दोषः पिशितं प्रच्छिद्यावदधाति सकृत्सव्य्यायै ५ श्रोण्यरणिमङ्गुदस्या॑थ वृक्यमेदो यूष्णन्वधाय तेनोपभृतं प्रोर्णोति ' यूष्णोपसिञ्चति२ ' द्विरभिघारयत्य॑थ हृदयं जिह्वां वक्षस्तनिम मतस्नौ३ वनिष्ठुमितीडापात्र्याँ४ समवधाय यूष्णोप- सिञ्चत्य॑भिघारयत्यथ५ कँसे वा चमसे वा वसाहोमं गृह्णाति ' यूष्णोपसिञ्चत्य॑भिघारयत्य॑थ पशोरवदानानि संमृशत्यैन्द्रः प्राणो १० अङ्गेऽङ्गे निदेध्यदैन्द्रो ऽपानो अङ्गेऽङ्गे विवोभुवद्

ूषु बिभ्रतः । प्रजावन्तो अशीमहि" or "अग्नीमहीति"? TS 1.8.5.2: "वयꣳ सोम व्रते तव मनस्तनूषु बिभ्रतः । प्रजावन्तो अग्नीमहि ॥" YES! अग्नीमहि! Now look at the junction: अग्नीमहि + इति -> अग्नीमहौति? No, अग्नीमहीति! Wait, look at the printed text: अग्नीमहीत्यथ! Let's check the letters: अ ग्नी म ही त्य ' थ? Wait, after त्य, there is an apostrophe '! अग्नीमहीत्यथ or अग्नीमहीत्य॑थ? Wait, look at the mark above/after त्य: It is ' (apostrophe)! So: अग्नीमहीत्य'थ or अग्नीमहीति ' अथ? Wait, त्य has an apostrophe right after it, then थ! Wait, अग्नीमहीत्य'थ is Caland's way of writing अग्नीमहीति ' अथ combined in sandhi! Wait, let's look at

[पशुबन्धः]

[ ४ । २० । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १२५

समानायात्याक्रम्याश्राव्याह देवेभ्यः प्रेष्येति ' वषट्कृते जुहोति प्रेष्य प्रेष्येत्येवमेवोपयष्टोपयजति गुदस्य प्रच्छेदꣳ समुद्रं गच्छ स्वाहेत्येतैरेकादशभिरग्निं दैव्यं नरं गच्छ स्वाहेति सर्वमन्ततो ऽनुप्रहरत्य॑थ बर्हिषि हस्तौ निमार्ष्ट्यङ्गेभ्यो मनो मे हार्दि यच्छेत्य॑थास्य धूममन्वोक्षते तनूं त्वचं पुत्रं नप्तारमग्नी- षोमावेकादशानूयाजानिष्ट्वोदङ्ङत्याक्रम्य जुह्वाꣳ खरुमवधाय पुर- स्तात्प्रत्यङ् तिष्ठञ्जुहोति दिवं ते धूमो गच्छत्वन्तरिक्षमर्चिः पृथिवीं भस्मना पृणस्व स्वाहेत्य॑थ यथायतनꣳ स्रुचौ साद- यित्वा वाजवतीभ्याꣳ स्रुचौ व्यूहति ' शंयुना प्रस्तरपरिधि संप्रकीर्य संप्रस्राव्य स्रुचौ¹ विमुच्य जाघन्या पत्नीः संयाजय- न्त्याज्यस्यैव सोमं च त्वष्टारं च यजत्युत्तानायै जाघन्यै देवानां पत्नीर्यजति ' नीच्यै² अग्निं गृहपतिमुत्तानायै जाघन्यै होत्रे डामवद्यति ' नीच्यै² अग्नीधे॒ षडवत्तं प्राश्नीतो॑ मार्जयेते ' अथ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वापसलैः पर्यावृत्यान्वाहार्यपचने प्रायश्चित्तं हुत्वा³ न फलीकरणहोमेन चरत्य॑थ प्राङेत्य ध्रुवामाप्याय्य त्रीणि समिष्टयजूंषि⁴ जुहोति यज्ञ यज्ञं गच्छ यज्ञपतिं गच्छ स्वां योनिं गच्छ स्वाहेति ' स्रुवेणैव द्वितीय- मेष ते यज्ञो यज्ञपते सहसूक्तवाकः सुवीरः स्वाहेति ' स्रुचा

¹ स्रुचो Be H. ² Thus only Be ; the other MSS. have नीचाग्निं and नीचाग्नीधे । ³ जुहोति B Be. ⁴ T ins. पशुषम्बिकानि।

तृतीयं देवा गातुविदो गातुं वित्त्वा गातुमित । मनसस्पत इमं नो देव देवेषु यज्ञꣳ स्वाहा वाचि स्वाहा वाते धाः स्वाहेत्यूदूहति स्रुचमथ याचति स्फयमुदपात्रꣳ हृदयशूल- मित्येतत्समादायाहैहि यजमानेत्यन्वग्यजमानो ऽनूची पत्न्यन्त- रेण चात्वालोत्करावुदङ्ङुपनिष्क्रम्याग्रेण यूपꣳ स्फ्येनोद्धृत्यावोक्ष्य शुष्कस्य चार्द्रस्य च सन्धौ हृदयशूलमुद्वासयति ॥ १० ॥ शुगसि तमभिशोच यो ऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इत्यद्भिर्मार्जयन्ते धाम्नोधाम्नो राजंस्ततो वरुण नो मुञ्च यदापो अघ्निया वरुणेति शपामहे ततो वरुण नो मुञ्चेत्यथा- प्रतीचमायन्ति वरुणस्यान्तर्हित्यै¹ प्रपथे समिधः कुर्वत एधो १० ऽस्येधिषीमहीत्येत्याहवनीये ऽभ्या

हस्तौ प्रध्वंसयते ऽग्घादेको ऽञ्जादेकः समनसादेकस्ते नः कृण्वन्तु भेषजं सहः सहो वरेण्यमिति॑ हती॒यं जुहोत्यनृणा अस्मिन्ननृणाः परस्मिंस्तृतीये लोके अनृणाः स्याम । ये देव- याना उत पितृयाणाः सर्वानपथो अनृणा आचीयेम स्वाहेति॑ ५ हस्तौ प्रध्वंसयते ऽग्घादेको ऽञ्जादेकः समनसादेकस्ते नः कृण्वन्तु भेषजं सहः सहो वरेण्यमित्य॑थ देवता उपतिष्ठते॑ ऽयं नो नभसा पुर इत्यग्निं॑ स त्वं नो नभसस्पत इति वायुं॑ देव सङ्स्फानेत्यादित्यम॑थ यूपमुपतिष्ठत आप्यायस्वः सुवीर्यं रायस्पोषं स्वश्वियम् । बृहस्पतिना राया स्वगाकृ॒तो १० मह्यं यजमानाय तिष्ठेत्य॑थ पूर्वाग्निं शकले समारोपयत्ययं ते योनिर्ऋत्विय इति॑ तं मध्यमे

: Is that 'ौ'? It really looks like 'ौ' (with two strokes on the right stem). And the next letter: 'र्वा' or 'र्त्वा'? It has 'र्' on top, then 'वा' (or 'त्वा'). If the printed book has "स्तौर्वापः" or "स्तीर्वापः" or "स्तौर्त्वापः", let's transcribe exactly what is printed! Wait, look really closely at that word: Letter 1: स्त Vowel: look at the top strokes. It has a vertical line to the right with two diagonal strokes: 'ौ'. Next letter: 'र्' on top of 'वा' (or 'त्वा' - it has a loop like 'वा'). Then: 'पः'. Wait, could it be "स्तौर्वापः"? Wait, what if it's a typo in Caland's edition: "स्तौर्वापः"? Wait, look at "स्तीर्त्वा" in other texts. In some manuscripts, 'ी' is written strangely, but this is movable type! Why would the typesetter set स्तौर्वापः? Could it be "स्तीर्त्वापः" where the typesetter picked 'ौ' instead of 'ी'? Wait, let's look at another word with 'ौ': Line 3: "शर्कलौ" - wait, look at line 3: Is that "शर्कलौ

. But wait, look at line 9: तां य एव कश्च३orकस्य३? Look at श्चinतिर्यञ्च ५ स्फ्य ५ स्तब्ध्वा(line 17) orसुचश्च(line 18): In line 18:सुचश्च->श्चis written asशjoined toच. In line 9: it is कfollowed byश्च! Look at the top of श्च: it has the curve of श, and bottom loop of च. Yes, it is कश्च३`!

Now let's find superscript ४: Footnote 4: ४ B H om. Where is footnote 4? Look at line 19/20: Line 20: संनह्याज्येन च४ दध्ना चोदेहीत्योदृतासु Yes! Right after च there is a superscript ४!

Now let's check line 3: पय१ आनीयामिचाया अधिश्रयत्यथोत्तरतो Wait, is it आमिचाया or आमिक्षाया? Look at line 3: आनीया then मि then क्षा or चा? Wait! Look at the letter: it has क्ष? Wait, compare it with क्षा in

कꣳसे वा चमसे वामिक्षां व्युद्धृत्य..."? WAIT! Look at the sign after मारुता: Is it a visarga / jihvamuliya?! Look at: "मारुतात्" before "कꣳसे"! A final 'त्' before 'क' doesn't become jihvamuliya, but a final VISARGA does! But why would it be मारुताः? No! Wait! What if the letter is: मा - रु - ता - र् - द्य ? Wait, let's look at the character very closely in line 12: First word: मा (maa) रु (ru) ता (taa) Then a letter: It has a top horizontal bar. A vertical line going down. To the left: a curve. Wait, that is 'द' or 'द' + something? And above it is a repha? Yes, a hook pointing left/up: repha. To its right: 'य' with an e-matra or anusvara? Wait, look at the prompt! Let's look at the original prompt image, line 12: मारुताद्य॑ or मारुताद्यं or मारुताद॑? Wait, look at the stroke above: it's a vertical accent: udātta ॑`! Wait! Look at the strokes in line 4: प्रोक्षति॑

सादयित्वा स्रुचौ प्रवरं प्रवृणीते ऽ प्रसिद्धꣳ होतारं वृणीते ऽ सीदति होता ऽ प्रसवमाकाङ्क्षति ऽ प्रसूतः स्रुचावादायात्या- क्रम्याश्राव्याह समिधो यजेति ऽ वषट्कृते जुहोति यज यजेति चतुर्थाष्टमयोः समानयमानो ऽ ऽष्टमे सर्वꣳ समानयते ऽ नव ५ प्रयाजानिष्ट्वोदङ्ङत्याक्रम्य सꣳस्रावेणानुपूर्वं१ हवीꣳष्यभिघारय- त्य॑थाग्नये सोमायेत्याज्यभागाभ्यां चरत्य॑थानुपूर्वं१ हविर्भि- श्चरति ऽ प्रसिद्धमा मारुता॑द्विश्वेभ्यो देवेभ्यो ऽनुब्रूहि विश्वा- न्देवान्यजेत्यामिक्षया चरत्य्॑ पाङ्क्तैककपालेन चरति द्यावा- पृथिवीभ्यामनुब्रूहि द्यावापृथिवी यजेत्य॑थ स्विष्टकृता चरत्य॑- १० चैतानि मेक्षणान्याहवनीये ऽनुप्रहरत्य॑थै

Digitized by Madhuban Trust १३२ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ ५ । ४ । ]

यित्वा वाजवतीभ्याग्ं स्रुचौ व्यूहति॑ शंयुना प्रस्तरपरिधि संप्रकीर्य संप्रक्षाव्य स्रुचौ विमुच्योथ कग्ंसं वा चमसं वानाज्य- लिप्तं याचति॑ तमन्तर्वेदि निधाय तस्मिन्बर्हिषि विषिञ्च- न्वाजिनमानयन्नाह वाजिभ्यो ऽनुब्रूहीत्याक्रम्याश्राव्याह वाजिनो यजेति॑ वषट्कृते जुहोति वाजिभ्यः स्वाहेत्य॑नुवषट्कृते ५ ऽहुत्वा हरति भक्षग्ं॑ स यावन्त ऋत्विजस्तेषूपहवमिष्ट्वा यजमान एव प्रत्यचं भक्षयति यन्मे रेतः प्रसिच्यते यन्म आप्यायते यद्वा जायते पुनः । यद्वा मे प्रतितिष्ठति तेन मा वाजिनं कुरु तेन मा रेतस्विनं कुरु तेन मा मघवन्माविश तस्य ते वाजिपीतस्य वाजिभिः पीतस्येति वा मधुमत उपहूतस्योप- १० हूतो भक्षयामीति॑ निर्णिज्य पात्रं प्रयच्छ॑त्यथाध्वर्युः प्रद- क्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवामाप्याय्य त्रीणि पाशुकबन्ध्विकानि¹ समिष्टयजूंषि जुहोति यज्ञ यज्ञं गच्छैष ते यज्ञो यज्ञपते देवा गातुविद इत्य॑थ पूर्णपात्र- विष्णुकमैश्चरित्वा विसृजते व्रतम॑थ पौर्णमासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा १५ यजमानायतन उपविश्य त्त्रेण्या शलल्या लोहितायसस्य च क्षुरेण शीर्षण्णि च वर्तयते परि च वपत ऋतमेव परमेष्ठ्यृतं नात्येति किं चन। ऋते समुद्र आहित ऋते भूमिरियग्ं श्रिता॥ अग्निस्तिग्मेन शोचिषा तप आक्रान्तमुष्णिहा। शिरस्तपस्याहितं वैश्वानरस्य तेजसा॥ ऋतेनास्य निवर्तये २०

¹ Thus H B Be T J; पाशुकानि F.

? There is an avagraha? No, ऽथोपरिष्टाद्यत्तिष्ठन्ते. * Line 5: * ५ रीणाꣳ स्वस्तिमागान्न इत्याशास्ते॑ ॥ ४ ॥ प्रथमः ॥ * Wait,मागान्नorमागास्त? * Look at मागान्न: मा, गा, स्त! It's मागास्त! * Mantra is: "संवत्सरीणां स्वस्तिमागास्त इत्याशास्ते"! * Yes, मागास्त इत्याशास्ते॑ ॥ ४ ॥ प्रथमः ॥ * Line 6: * अथातश्चतुर्षु मासेषु वरुणप्रघासैर्हविर्भैर्यक्ष्यमाणो भवति॑ * Line 7: * स उपकल्पयते वेणीꣳ शललीं लोहितायसस्य च क्षुरं चतु- * Line 8: * ष्ट्यानि पुरोडाशकपालानि पञ्च चरुस्थालीस्तावन्ति मेक्षणानि * Wait, is itचतुष्ट्यानि? Look at ष्ट्यानि: yes, ष्ट्यानि. * चरुस्थालीस्तावन्ति(short u). * Line 9: * द्वयं पय

१३४ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [५। ५।] मिति पञ्च संचराण्यैन्द्राग्नमेकादशकपालं१ मारुतीमामिक्षां वारुणीमामिक्षां कायमेककपालमिति' हविष्कृता वाचं विसृजते' समानं कर्मा पर्यग्निकरणाच्चैतानि करम्भपात्राण्य- भिपर्यग्निकुर्वन्ति मेषीं च मेषं च शमीपर्णकरीरसक्तूनैषीकङ् शूर्पमिति' त्वचं पुरोडाशानां ग्राहयित्वा श्रपयित्वाभिवास्य ५ प्राडेत्याग्नेध्रे निनीय स्तम्बयजुषी हरतो' ऽध्वर्युरेवोत्तरस्यां वेद्याङ् हरति प्रतिप्रस्थाता दक्षिणस्यां' तयोर्हरतोरध्वर्युः पूर्व एति पुनरायतोः प्रतिप्रस्थाता पूर्व एतौदमेव प्रसिद्धं पौरो- डाशिकं' तिर्यङ्जुषा तूष्णीं चतुर्थ' पूर्वौ परिग्राहौ परि- गृह्णीतो' ऽध्वर्युरेव करणं जपत्युद्भूत' उद्धताभ्यामाग्नीध्रस्ति- १० [L

[ ५ । ५, ६ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १३५

प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य स्रुवौ च स्रुचश्च संमृष्टस्तूष्णीं १ पृषदाज्यग्रहणौ' पत्नीꣳ संनह्याज्याभ्यां च दध्ना चोदेत' आज्ये च प्रोक्षणीश्चोत्पूय प्रसिद्धं पृषदाज्यवन्त्येवाज्यान्यध्वर्युरुत्त- रस्यां वेद्यां गृह्णीते' दार्शपौर्णमासिकानि प्रतिप्रस्थाता ५ दक्षिणस्याम्' ॥ ५ ॥ अथ प्रोक्षणीभिरुपोत्तिष्ठत' २ दृम्भौ प्रोक्षतो' वेदी प्रोक्षतो' बर्हिषी प्रोक्षतो' बर्हिषी आसन्ने प्रोक्ष्योपनिनीय पुरस्तात्प्रस्तरौ गृह्णीतः' पञ्चविधमेवाध्वर्युरुत्तरस्यां वेद्यां बर्हि स्तृणाति' त्रिविधं प्रतिप्रस्थाता दक्षिणस्यामथ प्रस्तरपाणी १० प्राञ्चावभिसृप्य कार्ष्मर्यमयान्परिधीन्परिधत्त' ऊर्ध्वाः समिध आदधत्तो' विधृतीस्तिरश्चीः ३ सादयतो' विधृतीषु प्रस्तरौ' प्रस्तरयोजुह्वौ' बर्हिषोरितरा' ४ एता असदन्निति समभिमृश्य प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यञ्चावाद्ववतो ५दक्षिणत एवाध्वर्युरुत्तरतः प्रतिप्रस्थातानुपूर्वं ६ हवीꣳष्युद्वासयत' आग्नेयप्रभृत्येवाध्वर्यु- रुद्वासयति प्रसिद्धमैन्द्राग्नान्मारुतौ प्रतिप्रस्थाता कꣳसे वा चमसे

१ Thus J only; the other MSS. mostly ॰स्रुवं । २ उपोत्तिष्ठान F. ३ Corrected. विधृतीस्तिरश्चः T; विधृत्यस्तिरश्चाः B; विधृत्यतिरश्च्यः Be; विधृत्यस्तिरश्चः H; विधृत्यास्तिरश्चाः F; विधृत्य

वामिक्षां व्युद्धृत्य तस्यां मेषीमवदधात्येतास्यै शमीपर्णकरी- रसक्तूनामिक्षामित्युपवपति ' वाजिनमानीयोथाभिघारयति ' वारुणीमध्वर्युस्तथैव कꣳसे वा चमसे वामिक्षां व्युद्धृत्य तस्यां मेषमवदधात्येतास्मै^१ शमीपर्णकरीरसक्तूनामिक्षामित्युपवपति ' वाजिनमानीयोथाभिघारयति ' तयैककपालमुद्वास्य वङ्गानौ- ५ याविःपृष्ठं करोत्यथैतानि संपरिगृह्यान्तर्वेद्यासादयत ' आग्नेय- प्रभृतीन्येवाध्वर्युरुत्तरस्यां वेद्यामासादयति प्रसिद्धमैन्द्राग्नान्मारुतौ प्रतिप्रस्थाता दक्षिणस्यां ' वारुणीमध्वर्युरुत्तरस्यां कायं चैक- कपालं ' तथैवोत्करे वा विश्रये वा वाजिने ' अध्वर्युरेव^२ निर्मन्थ्यस्यावृता निर्मन्थ्येन चरति ' प्रहृतायामभिहुत्य ॥ ६ ॥ १० अथेध्मात्समिधमाददान आ

प्रयच्छति॑ तानि पत्नी शीर्षन्नधिनिधत्ते॑ ऽथैनां दक्षिणया द्वारोपनिष्क्रमय्य॑¹ दक्षिणेनान्वाहार्यपचनं दक्षिणेनोभे वेदी परीत्य प्राचीमुदानयन्वाचयति प्रघास्यान्हवामहे मरुतो यज्ञ- वाहसः करम्भेण सजोषस इत्य॑थ दक्षिणमग्निमग्रेण पुरस्तात्प्र- ५ त्यङ्मुखास्तिष्ठन्त्युत्तर एवाध्वर्युर्दक्षिणो यजमानो दक्षिणा पत्न्यैतानि करम्भपात्राणि पत्नी यजमानाय प्रयच्छति॑ तानि यजमानः शीर्षन्नधिनिधत्ते॑ ऽथ पुरोऽनुवाक्यामन्वाह ॥ ७ ॥ मो षू ण इन्द्र पृत्सु देवास्तु स ते शुष्मिन्नवयाः । मही ह्यस्य मीढुषो यव्या । हविष्मतो मरुतो वन्दते गीरित्युभौ १० याज्यां पत्नी च यद्ग्रामे यदर॑ण्ये यत्स॒भायां यदिन्द्रि॒ये । यच्छू॒द्रे यद॒र्ये एन॑श्चकृ॒मा व॒यम् । यदेकस्याधि॒ धर्म॑णि॒ तस्याव- यजनमसि स्वाहेत्य॑थैतद्वैषीकग्ं शूर्पमग्नावनुप्रहरत्य॑पि वाद्भि- रभ्युक्ष्य मुञ्चते॑ व्यवयतो ऽध्वर्युरनुमन्त्रयते ऽक्रन्कर्म कर्मकृतः सह वाचा मयोभुवा । देवेभ्यः कर्म कृत्वास्तं प्रेत सुदानव १५ इत्य॑थ प्रतिप्रस्थाता दक्षिणमग्निग्ं संमार्ट्युभौ स्रुचावाघारा- वाघारयतो॑ ऽध्वर्युरेव प्रवरं प्रवृणीते॑ प्रसिद्धग्ं होतारं वृणीते॑ सीदति होता॑ प्रसवमाकाङ्क्षतः² प्रसूतौ स्रुचौ³ आदायात्याक्रम्याश्राव्याह समिधो यजेति॑ वषट्कृते जुहुतो यज यजेति चतुर्थाष्टमयोः समानयमानावष्टमे⁴ ऽध्वर्युः सर्वग्ं

१ Thus Be H. T. Keś. ; ॰क्रामय्य F ; ॰क्रम्य T ; ॰क्रमैय्य B. २ Thus Be BHJT ; ॰कांक्षति F. ३ स्रुचाव् Be. ४ Thus B Be HF ( the last समानयद्यमानाव० ) ; समानयमानोष्टमे TJ. 18

वद्यन्नाह: हाhas a right stem. Look atवरुणायानुब्रूहीति॑: व-रु-णा-या-नु-ब्रू-ही-ति॑! Wait, is there an avagraha ऽ? Look between याandनु: there is no avagraha! It is वरुणायानुब्रूहीति॑(varuṇāyānubrūhīti, sandhi of varuṇāya + anubrūhi + iti)! Wait, why does L7-8 have:मरुद्भ्यो / ऽनुब्रूहीति॑? Because मरुद्भ्यः->मरुद्भ्यो ऽनुब्रूहीति॑! And वरुणाय(dative singular) +अनुब्रूहि->वरुणायानुब्रूहीति॑! Of course! Dative of मरुत् is मरुद्भ्यः (plural), sandhi gives मरुद्भ्यो ऽनुब्रूहि. Dative of वरुण is वरुणाय (singular), sandhi gives वरुणाय + अनुब्रूहि = वरुणायानुब्रूहि! Grammatically perfect: वरुणायानुब्रूहीति॑`!

L12 end: शमीपर्णकरी- L13: `रसक्तूनामिचाया३ इत्यवद्यति॑ द्वितीयेनावदानेन

वारुण्या अध्वर्युराशयादेककपालस्य च ऽ द्विरभिघारयतो ऽ न प्रत्यङ्क्ते १ ऽत्याक्रम्याश्राव्याहाग्निग्ं स्विष्टकृतं यजेति ऽ वषट्कृत उत्तरार्धपूर्वार्धयोरतिहाय पूर्वा आहुतीर्जुहुतो ऽ ऽथैतानि मेक्षणान्याहवनीययोरनुप्रहरतो २ ऽथैनानि स्रुक्स्रुवाभ्यामभि- ५ जुहुतो ऽ ऽथोदञ्चावत्याक्रम्य यथायतनग्ं स्रुचः ३ सादयित्वा प्राशित्रमवदायेडामवद्यत ऽ आग्नेयप्रभृतीनामेवाध्वर्युरवद्यति प्रसिद्धमैन्द्राग्नान्त्वरुत्यै प्रतिप्रस्थाता ऽ वारुण्या अध्वर्युराशया- दैककपालस्य ४ चाभिघारयत्यथ प्रतिप्रस्थातोत्तरां वेदिमुप- सर्पति ५ ॥ ८ ॥ १० उपहूतायामिडायामग्नौध आदधाति षडवत्तं ऽ प्राश्नन्ति ऽ मार्जयन्ते ऽ ऽथास्मै ब्रह्मणे प्राशित्रं परिहरति ऽ परि प्राशित्रग्ं हरन्त्यन्वपो ऽनु वेदेन ब्रह्मभागमथान्वाहार्यं याचति ऽ तस्मि- न्यथाश्रद्धं ददात्युद्वासयन्त्येतद्बर्हिरुच्छिष्टमासादयन्ति वाजिने ऽ अध्वर्युरेव संप्रेषमाह ब्रह्मन्प्रस्थास्यामः समिधमाधायाग्नी- १५ दग्नीन्त्सकृत्सकृत्संमृड्ढ्यीत्यथाध्वर्युः पृषदाज्यं विहृत्य जुह्वाग्ं समा- १ Thus B only; प्रत्यनक्तो Be FH; प्रत्यनक्ते T. (grantha); J प्रत्यनक्ति If the dual प्रत्यनक्तः should be the correct reading, we would have a grammatical form of the same kind as स्निन्युः (supra page 136, 12) instead of स्निह्युः । २ Thus T and Bh.; the other MSS. आहवनीये (Be आहवनौयो) । ३ Thus F; the other MSS. स्रुचौ । ४ Thus HJ; ०कपालस्याचाभि० the other MSS. except Be, which has ०कपालस्याशयाचाभि० । ५ Thus BTHF; उपसॄसर्पति Be J. and Bh.

तौ यात्वाक्रम्याश्राव्याह देवान्यजेति ' वषट्कृते जुहुतो यज यजेति नवानूयाजानिष्ट्वोदङ्ङावृत्याक्रम्य यथायतनग्ँ स्रुचः१ सादयित्वा वाजवतीभ्याग्ँ स्रुचौ१ व्यूहतः ' प्राञ्चा प्रस्तरपरिधी संप्रकीर्य संप्रस्राव्य स्रुचौ२ विमुच्य ' तथैव कसौ वा चमसौ वानाज्यलिप्तौ याचतः ' समानौ वाजिनयोर्य्याध्वर्युरेव ५ प्रदक्षिणमावृत्य प्रत्यङ्ङाद्रुत्य पत्नीः संयाज्य प्राङेत्य ध्रुवा- माप्याय्य त्रीणि पाशुकम्बिकानि समिष्टयजूंषि जुहोत्येकं प्रतिप्रस्थाता दार्शपौर्णमासिकं दक्षिणे ' ऽथ पूर्णपात्रविष्णुक्रमै- श्चरित्वा न विसृजते व्रतमेव याचत्याज्यस्थालीग्ँ सस्रुवाग्ँ स्रुचं बर्हिः प्रतिवसनीये वाससी वारुणे निष्कासं तुषानित्येतत्स- १० मादायाहैहि यजमानेत्यन्वग्यजमान

विसृजते व्रतमथ पौर्णमासवैमृधाभ्यामिष्ट्वा यजमानायतन उपविश्य चेष्णा शलल्या लोहितायसस्य च क्षुरेण शीर्षण्णि व- वर्तयते परि च वपते यद्धर्मः पर्यवर्तयदन्तान्पृथिव्या दिवः । अग्निरौशान ओजसा वरुणो धीतिभिः सह । इन्द्रो मरुद्भिः ५ सखिभिः सह ॥ अग्निस्तिग्मेन शोचिषा तप आक्रान्तमुष्णाहा । शिरस्तपस्याहितं वैश्वानरस्य तेजसा । ऋतेनास्य निवर्तये सत्येन परिवर्तये । तपसास्यानुवर्तये शिवेनास्योपवर्तये शग्मेनास्याभि- वर्तये ॥ शीर्षांस्तदृतं तत्सत्यं तद्धृतं तच्छकेयं तेन शकेयं तेन राध्यासमिति पुरस्तादेवाग्रे ऽथ दक्षिणतो ऽथ पश्चादथोत्तरतो १० ऽथोपरिष्टात्संतिष्ठन्ते वरुणप्रघासमहवींषि॑ परिवत्सरीणाꣳ स्वस्तिमाशास्त इत्युपास्ते॑ ॥ ६ ॥ द्वितीयः ॥ अथा