रसार्णव (शैव रस-तन्त्र - प्राचीन भारतीय खनिज रसायन, धातुवाद एवं रस-चिकित्सा सटीक)

अष्टादशः पटलः । ४१२ कुसुम्भञ्च कर्कोटं¹ कदलीं काकमाचिकाम्² । ककाराष्टकमेतद्धि वर्ज्जयेद्रसभक्षकः³ ॥ १२० ॥ पातकं च न कर्त्तव्यं पशुसङ्गं विवर्ज्जयेत्⁴ । लिङ्गच्छायां⁵ न लङ्घेत नारीच्छायां तथैव च⁶ ॥ १२१ ॥ चतुःपथे न गन्तव्यं⁷ विण्मूत्रं न च लङ्घयेत् । सुराणां निन्दनं देवि⁸ स्त्रीणां निन्दां च वर्ज्जयेत्⁹ ॥१२२॥ सत्यं च वचनं ब्रूयादप्रियं न वदेद्बुधः¹⁰ ॥ १२३ ॥ कुलत्थमतसीतैलं तिलान् माषान् मसूरिकाम्¹¹ । कपोतकं काञ्जिकात्रं तक्रभक्तं च वर्ज्जयेत् ॥ १२४ ॥ वाङ्कतोक्त¹²लवणं पिच्छिलं¹³ पित्तलं च यत् । तिलतैलं दधि क्षीरं¹⁴ द्राक्षाकोलपरूषकम्¹⁵ ॥ १२५ ॥ बदरं करविल्वञ्च¹⁶ सहकारं सुवर्चलम् ।

(1) कुसुभं काचकंर्कोटं, a variant in D. K reads कुभोकर्कोंटी, which is incomplete. (2) B reads काचमारीका, which seems to be incorrect. (3) B reads मलभक्षकः. (4) पशुसंगं च वर्जयेत्, a variant in K. (5) K reads निंबच्छायां. (6) B reads न लङ्घयेत्. (7) B reads न कर्त्तव्यं. (8) दैवतानां न निर्वेदं, a variant in D. वीराञ्च निंदयेद्देवि, a variant in K. (9) D reads स्त्रोनियां, which is incor- rect. K reads स्त्रोनिंदां चैव वर्जयेत्,. (10) दप्रियो न वदेद्बुधः, a variant in B, which is partly incorrect. (11) B reads मसूरिकां. D reads मसूरिकाः. Both seem to be incorrect. (12) B reads विल्ल. (13) D and K read पिच्छलं. (14) तिलतैले दधिक्षारे, a variant in B. (15) द्राक्षाख्यो पनसं ततः, a variant in D and K. (16) B reads नारिकेलञ्च.

४२० रसार्णवे नारङ्गं काञ्चनारञ्च¹ शोभाञ्जनमपि त्यजेत् ॥ १२६ क्षुधार्त्तो नैव तिष्ठेत अजीर्णं नैव² कारयेत् । न वादजल्पमं³ कुर्य्यात् दिवास्वापं न कारयेत्⁴ ॥ १२७ । नैवेद्यं नैव भुञ्जीत कर्पूरं वर्ज्जयेत् सदा । कुङ्कुमालेपनं वर्ज्ज्यं वर्ज्जयेन्नटनं क्षितौ ॥ १२८ ॥ नाग्निं स्पृशेत्सु⁵ पादेन न गा वा⁶ ब्राह्मणांश्च । न हन्यात्तु कुमारीं च वातुलानपि⁷ वर्ज्जयेत्⁸ ॥ १२९ ॥ दिवारात्रं जपेन्मन्त्रं ज्ञातव्यं च दिने दिने ॥ १३० ॥ हितश्च मुद्गा⁹ दुग्धान्नं शाल्यन्नं च समाहितम्¹⁰ । शाकं पौनर्नवं¹¹ देवि मेचनाटं च वास्तुकम् । सैन्धवं नागरं मुस्तां पद्मामूलानि भक्षयेत् ॥ १३१ ॥ उद्धिन्नचुचुका¹² श्यामा सुरूपा सुभगा शुभा । (1) B reads विभारंग. (2) K reads न च. (3) B reads वादजल्पं, which renders the charana incomplete. (4) दिवाचारी पर्यटेत्, a variant in B. (5) D reads प्रशेत, which is grammat- cally incorrect. (6) B, D and K read न गावो, which is gram- matically incorrect. (7) B reads मातुलानीं. D reads मातुलान which is incorrect. (8) After this śloka we find in B the follow- ing hemistich कुथ्यात्तैनैव तिष्ठेत चत्रौषं न च कारयेत्, which we have rejected the first charana being absurd, and the second being a repitition. (9) K wants मुद्गा. (10) B, D and K read समाहितः, which is not accurate ; समाहितं here means विशोधित and qualifies शाल्यन्नं. (11) D reads पुमनार्वं. K reads शाकं च पुनः, an incomplete charana. • (12) D reads erroneously उद्धत बुकका.

) B reads बिजृंभकाः." -> "विजृंभकाः." or "बिजृंभकाः"? Letter is 'वि' or 'बि'? It has no diagonal bar inside: 'विजृंभकाः.' or 'विजृम्भकाः.'? In footnote (14): it has an anusvara: "विजृंभकाः."

Wait, look at (15): "(15) B reads जठरोदर." Yes, "जठरोदर."

Everything is clear and verified. Proceeding with the exact markdown output.अष्टादशः पटलः । ४२१ दिव्यतेजःसमायुक्ता कामशक्तिविवर्द्दिता¹ । सन्निधाने च कर्त्तव्या हृष्टैश्च² परिरक्षिता ॥ १३२ ॥ कृष्णागौरातिह्रस्वाङ्गीं³ कुशौलां न भजेत् क्वचित् ॥ १३३ ॥ तिलकं कुङ्कुमं गन्धं⁴ कस्तूर्या च मनोहरम् । सुरभीणि च पुष्पाणि सुखशय्येष्टभोजनम् ॥ १३४ ॥ सुखवासित्वमेवोक्तं⁵ क्रामणं सूतकस्य तु । आत्मज्ञानकथां पूजां⁶ शिवस्य तु विशेषतः ॥ १३५ ॥ एतांस्तु⁷ समयान् भद

/अ with aa and one or two matras: 'ओ' or 'औ' or 'अ'? Wait, look: it's 'अ' + 'ल' + '्' + 'प' = 'अल्प'? Wait! Look at the shape: 'अ' then 'ल' (or 'ौ'?) - wait: It has 'अ' then 'ल' then '्' then 'प'? Wait! Look at "D reads अल्पभुङ्नरः."? Wait, no: Letter 1: looks like 'अ' with 'ो' -> 'ओ'? Or 'अ'? Letter 2: 'ल'? Letter 3: 'भ' with 'ु' = 'भु' Letter 4: 'ग' or 'ङ्'? Letter 5: 'न' Letter 6: 'र' Letter 7: 'ः' Wait, let's look at the B and K readings: B reads: 'लघुभुग्रसः.' D reads: '...भुगनरः.' (look at the first part: 'ओ' 'ल'? Or 'आ' 'ल'? Or 'अल्प'?) Let's look very closely at the characters in line 25: "D reads": First glyph: 'ओ'? It has vertical stroke, then curve... wait, it's 'ओ' with 'ल'? 'ओलभुगनरः'? Wait, could it be 'अल्पभुङ्नर

अष्टादशः पटलः । ४२३ यथोक्तदिवसैः¹ सिद्धिं प्राप्नुयान्नात्र संशयः ॥ १४५ ॥ सर्व्वाहारेण² दिवसैर्द्विगुणैः सिद्धिमाप्नुयात् । सेवनाच्छीतवाताभ्यां³ त्रिगुणैर्दिवसैः क्रमात् । अतिमार्गस्य धर्मैश्च⁴ दिवसैस्तु चतुर्गुणैः ॥ १४६ ॥ तत्र वेधं प्रवक्ष्यामि देहसिद्धिकपूर्व्वकम्⁵ । तव स्नेहेन देवेशि प्रोक्तमेव रसायनम्⁶ ॥ १४७ ॥ त्वग्बेधः प्रथमं देवि⁷ मांसवेधो⁸ द्वितीयकः । तृतीयो रक्तवेधस्तु⁹ चतुर्थश्चास्थिवेधकः¹⁰ ॥ १४८ ॥ पञ्चमो मज्जवेधः स्यात्¹¹ नाड़ीवेधस्तु षष्ठकः¹² । सप्तमो धातुवेधश्च¹³ ह्यष्टमः कवचस्य तु ॥ १४९ ॥ त्वंचावेधेन देवेशि पन्नगः कुटिलो भवेत् । मांसवेधेन सुभगे कुटिलः काञ्चनं भवेत्¹⁴ ॥ १५० ॥ (1) D reads यथोक्ता दर्शये, which is incorrect. (2) D has सिद्धावहारेण. K has सद्यवहारेण. Both are incorrect. (3) B reads सेचनाच्छीतवाताभ्यां. D reads ये जना चित्ति वा सिद्धि. K reads सेवनाच्छित्तो- वाताभ्यां. All are incorrect. (4) D reads चञ्जनि मार्गस्य धर्मे च, which is incorrect. K reads चधान, which is also incorrect. (5) This hemistich and the next one are not found in D. (6) K reads मपूर्व्वतः. (7) D reads देविं, which is incorrect. (8) B reads मांसवेधौ, which is not correct. D reads खंवेधो, which is also incorrect. (9) D and K read क्षीरवेधस्तु. (10) चतुर्थश्चाधिवेधकः, an incorrect variant in D. (11) D has वज्रवेधश्च. K has वज्रवेधश्च. Both seem to be incorrect. (12) D has षष्ठमः, which is incorrect. (13) B and D read वपुर्वेधश्च. (14) This śloka is not found in D. .57

ते ॥ १५२ ॥" Wait, in the image, is it "मज्जग्नो" or "मज्जाग्नो"? Wait, look at line 4: वे धे [space] तु² [space] हे म वि म ले [space] म ज्ज ग्‍नो³ [space] हे म [space] प्र जा य ते ॥ १५२ ॥ Yes, "मज्जग्नो³".

5. Structure the lines: Let's map every visible line on the page to , , etc. Line 1: ४२४ [space] रसार्णवे Line 2: अस्थिवेधेन देवेशि तीक्ष्णं कनकत्तां व्रजेत् । Line 3: मज्जवेधो¹ वरारोहे लोहान्यष्टौ च वेधयेत् ॥ १५१ ॥ Line 4: कवचस्य तु वेधेन मृन्मयं काञ्चनं भवेत् । Line 5: वेधे तु² हेमविमले मज्जग्नो³ हेम प्रजायते ॥ १५२ ॥ Line 6: तारे⁴ मांसं सुरेणानि जीर्णसूतस्य वेधयेत् । Line 7: अलके⁵ विमले ताप्ये तीक्ष्णे तारे च⁶ भास्करे ॥ १५३ ॥ Line 8: क्रामणे तु भवेत्तक्रं शर्करा माक्षिकं तथा । Line 9:

अष्टादशः पटलः । ४२५ तीक्ष्णवेधेन नीलाभः¹ ताम्रेणारुणसंप्रभः । रजतेनेन्दुसंकाशो² हेम्ना काञ्चनसन्निभः³ ॥ १५८ ॥ धूमावलोकी वक्त्रस्थो⁴ मासात् खेचरतां नयेत्⁵ । स्पर्शवेधी तु वक्त्रस्थो⁶ द्विमासात् सिद्धिदायकः ॥ १५९ ॥ शतकोटिस्त्रिभिर्मासैः चतुर्भिर्दशकोटिकः⁷ । पञ्चभिः पञ्चकोटिश्च⁸ षड्भिः स्यात् कोटिवेधकः⁹ ॥ १६० ॥ एवं क्रमेण कुरुते शरीरमजरामरम् । अणिमादिगुणैश्वर्य्यमाज्ञासिद्धिः प्रजायते¹⁰ ॥ १६१ ॥ सप्तभिर्लक्षवेधी स्यादाष्टाभिश्चायुतं पुनः¹¹ । सहस्रं नवभिर्मासैर्दशमासैः शतं पुनः ॥ १६२ ॥ तस्य मूत्रपुरीषैस्तु श्लेष्मपाङ्गमलैस्तथा । लेपाद्धेमत्वमायान्ति¹² पाषाणादीनि¹³ भूतले ॥ १६३ ॥ धातुःषष्ठ्यंशतो वेधी मासैकाद्दशवेधकः ।

(१) तीक्ष्णवेद्धेन नीलाभं, a variant in B, which seems to be incorrect. D and K read नीलाभं. (२) This charana is not found in D. (३) B reads हेम. D wants this hemistich. (४) धामावलोकी चक्रस्थो, an incorrect variant in D. (५) मासं खेचरतां व्रजेत्, a variant in D. (६) D reads वक्रस्थो, which is incorrect. (७) D reads दशकोटिभिः. K reads दशकोटयः. (८) कोटिवेधी पञ्चभिर्मासैः, a variant in D. (९) B reads दशकोटिकत्. D reads षण्मासैः instead of षड्भिः स्यात्. K reads। दशकोटयः. (१०) D and K read प्रवर्त्तते. (११) D has दृष्टभिश्च पुनः पुनः. (१२) लेपयचहेमत्व, an incorrect variant in D. (१३) B reads यानि लोहानि.

४२६ रसार्णवे द्वात्रिंशांशकवेधी तु¹ वर्षाद्देहं तु वेधयेत्² ॥ १६४ ॥ कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा या श्यामा³ पद्मलोचना । विस्तीर्णं जघनं यस्याः⁴ सङ्कीर्णं हृदयं भवेत् ॥ १६५ ॥ कृष्णपद्मे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम्⁵ । कामिनी सा समाख्याता उत्तमा च रसायने ॥ १६६ ॥ आलिङ्गने स्मरने च⁶ मैथुनालापयोरपि⁷ । सर्व्वरोगविनिर्मुक्तो वलीपलितवर्ज्जितः ॥ १६७ ॥ नासौ छिद्येत शस्त्रैश्च पावकेन न दह्यते⁸ । वायुवेगो महातेजाः कामदेव इवापरः ॥ १६८ ॥ इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव⁹ जायते । तस्य¹⁰ संसर्गमात्रेण सर्व्वलोहानि काञ्चनम् ॥ १६९ ॥ तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टस्थावरजङ्गमे¹¹ । देवा यत्र विलीयन्ते¹² सिद्धस्तत्रैव लीयते¹³ ॥ १७० ॥ (1) द्वात्रिंशत् कोटिवेधी च, a variant in D. (2) वर्षाद्वा देहं वेधयेत्, a variant in D. (3) D reads श्यामा या. K wants this hemistich and the next one. (4) B reads विस्तीर्णं जघनं तस्याः, which is not accurate. (5) D reads पुष्पकर्मणि, which is incorrect. (6) आलिङ्गेन स्मरेनेन, a variant in B. आलिङ्गेन स्मरने च, a variant in K. (7) D reads erroneously मैथुनाद्यं ययोरपि. (8) पाकेन च छिद्यते, an incorrect variant in D. (9) संदृश्यश्चैव, a reading in D and K, which is incorrect. (10) D reads erroneously तस्याः. (11) नष्टे स्थावरजङ्गमे, a variant in D. (12) K reads विलिप्यते. (13) सिद्धि- स्तत्रैव जायते, a variant in D.

? No, D reads समन्वितेः. It's a visarga or colon? Either way, 'समन्वितेः' makes sense grammatically as a reading for 'समन्वितः' (locative/genitive etc., or rather समन्वितेः). Let's look at the colon: the two dots are right next to the letter, followed by a period. Let's write समन्वितेः. or समन्विते:. We can write समन्वितेः.)

Let's check line 21: "(9) D has वज्राक्रौकनकं." Wait, look at: "वज्राक्रौकनकं" or "वज्राक्रौकनकं"? Wait, is it "वज्राक्रौकनकं" or "वज्राक्कौकनकं" or "वज्राकौकनकं"? Let's zoom in on line 21: "D has वज्राक्रौकनकं." - wait, look at the letter: व, ज्रा, क with an au-mātrā? No, there is a ra-phala on क? "वज्राक्रौकनकं" or "वज्राक्रौकनकं"? Wait, in line 13: "वज्रव्योमजसत्त्वकं सकनकं" In (9): "D has वज्राक्रौकनकं." Wait, look at the letter

४२८ रसार्णवे वक्त्रास्थं रसगोलकं रतिकरं सर्व्वार्थदं तापहं¹ वर्षेणैकेन निहन्ति दोषनिचयं कल्पायुषो जायते ॥ १७८॥ पूर्व्वसिद्धरसे² देवि पादांशं³ हेम योजयेत् । मृतवज्रपलांशेन⁴ व्योमसत्त्वं प्रयोजयेत् ॥ १७९ ॥ चौरकञ्चुकितोयेन सुरदालीरसेन च । विधिना मर्दयित्वा तु नष्टपिष्टं तु कारयेत्⁵ ॥ १८० ॥ कान्तचूर्णत्रुटिं⁶ दत्त्वा मूकभूषागतं धमेत् । गुटिका⁷ जायते दिव्या वज्रख्या सर्व्वसिद्धिदा ॥ १८१ ॥ सुभगं माक्षिकं८ चैव वद्ध्यमभ्रकमेव च । हेम शुल्वं तथा तारं९ समभागानि कारयेत् । वज्रबद्धा तु गुटिका वज्राख्या सर्व्वसिद्धिदा१० ॥ १८२ ॥ भ्रामकं माक्षिकं चैव लोहत्रयसमन्वितम् । मल्लिवीजसमायुक्तं वीजत्रयसमन्वितम्११ ॥ १८३ ॥ त्रिदण्डीमर्हितं सूतमेकीकृत्य१२ च गोलकम् । अन्धमूषागतं ध्मातं समावर्त्तं तु१३ कारयेत् ॥ १८४ ॥ (1) B reads सर्वार्थसंतापहं. D reads सर्वार्थसंतापहं. K reads सर्व्वाग्नि- संतापहं. (2) D and K read पूर्व्वसिद्धिरसो, which is incorrect. (3) B reads पादांश. (4) B reads कलांशेन. (5) D wants this charana and the next one. (6) B reads वटि, which seems to be incorrect. (7) B reads गुटिका. (8) D has सुवर्चं सुभगं, which is not correct. (9) D reads तालं. (10) This hemistich and the next one are not found in K. (11) D wants this hemistich. (12) D and K read सूतमेकीकृत्वा, which is grammatically incorrect. (13) B reads समावर्त्तैस्तु, which is not correct.

एकादशः पटलः । ४२६ पूजां कृत्वा क्षिपेद्ब्रह्मे षण्मासात् स भवेत् प्रिये । अभयः सर्व्वशत्रूणां¹ वज्रकायो महाबलः ॥ १८५ ॥ नन्दिकेश²कुमाराद्या भक्ष्यमाणं हरन्ति ये । नष्टच्छाया न दृश्यन्ते हस्ते ददति³ भक्ष च ॥ १८६ ॥ क्रियमाणं रसं तैस्तु⁴ मूढबुद्धिर्न पश्यति⁵ । कथयेत् सर्व्वजन्तूनां न मे सिद्धी⁶ रसायने ॥ १८७ ॥ मनसा रससिद्धिसु⁷ तथा क्लेशो मया कृतः⁸ । मया कृता द्रव्यहानिर्दुर्धिया⁹ मूढचेतसा ॥ १८८ ॥ ईदृशं नैव जानाति¹⁰ विधिहीनं मया कृतम् । पापिष्ठो दूषयेच्छास्त्रमात्मकर्म्म न विन्दति ॥ १८९ ॥ विधिहीनो रसो देवि¹¹ नैव सिध्येत्¹² कदाचन ॥ शास्त्रहीनस्य देवेशि नैव सिद्धिर्वरानने¹³ ॥ १९० ॥ अशुभैः कर्

४२० रसार्णवे न सिद्ध्येद्रसशास्त्रे तु¹ न सिद्ध्येत्तादृशो गुरुः² ॥ १८१ ॥ न प्रापेत्तादृशींमाज्ञां³ नैव ज्ञानं च तादृशम्⁴ । न प्रापेत्तादृशीं नारीमेकचित्तां वराङ्गने ॥ १८२ ॥ न प्रापेद्रसवन्तं च तां च देवीं रसाङ्कुशोम्⁵ । यस्य तुष्टः शिवः साक्षात्तस्य सिद्धौ⁶ रसायने ॥ १८३ ॥ पुनरन्यत्⁷ प्रवक्ष्यामि गोलबन्धनमुत्तमम् । येन भक्षितमात्रेण⁸ जायते ह्यजरामरः ॥ १८४ ॥ गन्धाभ्रकान्तसहितं भानुखर्परकाञ्चनम् । समं तीक्ष्णं⁹ रवेन्द्रस्य बद्धं कृत्वा तु गोलकम् ॥ १८५ ॥ रसेन्द्रं पञ्चपलिकं¹⁰ समभागेन मेलयेत् । सप्तजम्बीरतोयेन¹¹ मर्दयेद्गोलकस्य च¹² ॥ १८६ ॥ छायाविशुष्कं गोलं तु शशिभावं करोति तत् । (1) न सिद्ध्येत्तादृशे शास्त्रे, a variant in D. (2) न सिद्ध्येत्तादृशो गुरुः, a variant in D. न सिद्ध्येता वराङ्गने, an incorrect variant in K. (3) D reads तादृशीं विद्यां. (4) ज्ञानं स्नानं द्रव्याण तादृशं, an incorrect variant in D. This hemistich and the next one are not found in K. (5) B reads रसांङ्कुशां. (6) K reads erroneously सिद्धि. (7) B, D and K read पुनरन्यं, which is grammatically incorrect. (8) येन च भक्ष- मात्रेण, a variant in D. येन भक्षणमात्रेण, a variant in K. (9) D reads समं जीर्णे. K reads नमो जीर्णे. Both are partly incorrect. (10). रसेन्द्रं पञ्चमैकखं, an incorrect variant in D. (11) B reads सप्तमं यथा- कल. K reads सप्तबीजं रसो येन. (12) यथा तद्गोलकस्य वा, a variant in B. गोलकस्य यथाकथा, an incorrect variant in K.

एकादशः पटलः । ४३१ एतत् सर्व्वं विमर्द्द्यं तु सूतकं गोलकस्य च¹ ॥ १९७ ॥ तत् करीषाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । वक्त्रे स्थितमिदं गोलं चामरताप्रदायकम् ॥ १९८ ॥ सूतगोलकजातस्य फलं वक्तुं न शक्यते² । रसायने वर्णकरो³ रससिद्धिप्रदायकः⁴ ॥ १९९ ॥ सुगन्धलेपताम्बूल-कस्तूरीकुङ्कुमागुरु । श्रीखण्डं मृगनाभिश्च कङ्कोलं जातिकाफलम्⁵ । अन्यानि च सुगन्धीनि⁶ ज्ञाने पाने प्रदापयेत्⁷ ॥ २०० ॥ [कुञ्चिताग्रास्तु यत्केशा⁸ या श्यामा⁹ पद्मलोचना । विस्तीर्णं जघनं यस्याः सङ्कीर्णं हृदयं भवेत् ॥ २०१ ॥ कृष्णपक्षे भवेद्यस्या युवत्याः पुष्पदर्शनम्¹⁰ । कामिनी सा समाख्याता¹¹ उत्तमा च रसायने ॥ २०२ ॥ आलिङ्गने स्मरणे च मैथुनालापयोरपि । सर्व्वरोगविनिर्मुक्तो बलोपलितवर्जितः ॥ २०३ ॥]¹²

(1) This hemistich and the next two are not found in D. (2) This hemistich is not found in B and K. (3) D reads वर्तकरो. K reads वातकरो. (4) This hemistich is not found in B. (5) D reads जायकाफलम्. (6) B and D read सुगन्धानि. (7) खान- पानानि यानि तु, a variant in B. (8) चाकुञ्चिताग्रा यत्केशा, a variant in D and K. (9) D reads श्मासाया, which is incorrect. K reads श्यामा या. (10) D reads erroneously पुष्पदर्शने. (11) K reads संख्याता. (12) The above three ślokas within brackets and the following two ślokas within brackets seem to be a repitition of the previous ślokas— 165, 166, 167, 168 and 169. As these were found in all the texts, we have kept them within brackets.

४३२ रसार्णवे गतरोगं विमर्द्देत¹ मुखमध्ये धृतेषु च² । यवतुख्यप्रमाणेषु जीवेद्वर्षशतत्रयम् ॥ २०४ ॥ अथ षोडशवर्षाणि³ षोडशानि सुरेश्वरि⁴ । धृतानि मुखमध्ये तु तेषु वक्ष्यामि ये गुणाः ॥ २०५ ॥ [नासौ छिद्येत शत्रेण पावकेन न⁵ दह्यते । वायुवेगो महातेजाः कामदेव इवापरः ॥ २०६ ॥ इच्छया जायते दृश्यो ह्यदृश्यश्चैव जायते । तस्य संसर्गमात्रेण सर्व्वलोहानि काञ्चनम्⁶ ॥ २०७ ॥] पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि वज्रबन्धं सुरार्चिते⁷ ॥ २०८ ॥ हीनाङ्गोऽप्यधिकाङ्गश्च⁸ संव्याधिः कुज आगतः⁹ । गताङ्घ्रिः¹⁰ पाणिभिःसूतो¹¹ जरया क्षोभितेन्द्रियः¹² । जड़गद्दमूकोऽपि¹³ गतिहीनस्तथैव च¹⁴ । (1) B reads व्रतधुतिषु पश्चाद्यस्तु, which has no sense. (2) K reads मुखामध्ये धृतेऽथवा, wherein the first term is incorrect. (3) अथवा षोड़शपत्राणि, a variant in D. (4) वक्ष्यामि सुरसुन्दरि, a variant in D. (5) D reads पावके नैव. (6) This hemistich is not found in D. (7) B reads सुरेश्वरि. (8) B has हीनांगाश्चाधिकांगाश्च, D has हीनांगा- विहीनाङ्गाश्च. K has हीनांगान्यधिकांगाम्य. (9) B reads कुङ्गुमानतः. D reads सर्वे व्याधिपराजिताः. K reads कुजागतः, which is incomplete. (10) B reads गताङ्घ्रिः. (11) जराजर्जरिताङ्गाश्च, a variant in D. (12) जर- वस्तो जितेन्द्रियः, a variant in B. कामयन्तो जितेन्द्रिया, a variant in D. जरावत्सा- जितेन्द्रियः, a variant in K. (13) जगद्मदूकोपि, an incorrect variant in B. अजोगश्चनिहोनोपि, a variant in D, which has no sense. जड़वद्मयूकापि, an incorrect variant in K. (14) D reads सूक्तो पाणिविहीनकः. K reads पंगहीनस्तथैव च, which is a repitition.

अष्टादशः पटलः । ४३३ शङ्कत्वचविनिर्मुक्तो¹ जीवितैरेव तिष्ठति² ॥ २१० ॥ बद्धस्यास्य प्रभावेन समावर्त्ती यदा भवेत्³ । कोटिवेधि रसं ग्राह्यं पिण्डषट्केन संयुक्तम्⁴ ॥ २११ ॥ एकैकस्य तु मध्यस्थां गुटिकां कारयेद्बुधः ॥ २१२ ॥ गुटिकाः पञ्चसंख्याताः षष्ठी चैव तु पञ्चमी⁵ । षट्संगुणितपिण्डं स्यात्⁶ ताम्रपात्रं सुशोभनम् । जङ्घ⁷ पुरुषमात्रं तु पुरुषार्धं च⁸ मण्डलम् । चतुर्मुखकृतं⁹ काष्ठं तस्योपरि निवेशयेत् ॥ २१३ ॥ सघृतं च महातैलं समभागेन लेपयेत्¹⁰ । पूजयित्वा कटाहं तु दिक्पालांश्चैव पूजयेत् ॥ २१४ ॥ कुमारीं पूजयेत् पश्चाद्दद्याद्दिक्षु बलिं¹¹ तथा । धमनं तत्र कुर्वीत चतुर्दिक्षु शनैः शनैः ॥ २१५ ॥ सुतप्तं च विधातव्यं¹² निर्धूमं च यदा भवेत्¹³ ।

(1) D has सुखत्वं च विनिर्मुक्तो, which is senseless. K has षंडत्वं च विनिर्मुक्तो, which is also absurd. (2) जीवेच्च शरदां शतं, a variant in D, which is quite opposite in meaning. जीवशेषेऽवतिष्ठते, a variant in D. (3) D reads मुखमध्ये प्रदापयेत्. (4) पिण्डषट्कोषसंस्थितः, a variant in D and K. (5) B reads षष्ठं चैव च पञ्चमम्. D reads षष्टांशं पञ्चमं. K reads षष्टां चैव तु पंचमं. (6) B reads पिण्डस्या. D reads पिंडे स्यात्. (7) B reads चर्ध्वे. (8) B has पुरुषार्धेन. (9) B reads चतुर्मुखे कृतं. (10) D reads मेलयेत्. (11) D reads दद्यादहं. K reads बलीं. (12) सृतं तद्य विधानं तु, a variant in D. सूतं तस्य विधानं तु, a variant in K. (13) रक्तवर्णं भवेद्यदा, a variant in D. K reads यदा भवेत्.

? No, द्र has a little vertical stem at the top: the little neck of द! But does it have a full vertical line? No! Wait, what letter has a full vertical line? ा (aa-matra)! Wait, or is that न्द्रा? Yes, it looks like चन्द्रा! And after that: र्का? Wait, the next letter has: A loop on the left (क), a vertical stem, a repha on top (र्का), and... wait, is that a दि after it? Yes, दि! Wait, so it is: चन्द्रा + र्का + दि = चन्द्रार्कादि with an extra ा on न्द्रा? That is चन्द्राका... wait! Wait, is the repha on का or on दि? Wait, look at चन्द्राकादि: Wait! Look at the word: could it be चन्द्राकादि? Wait, look at the translation or footnote: Does any footnote mention it? Footnote (2): K reads दर्वादि, which is incomplete. Wait! "K reads दर्वादि, which is incomplete." Why "दर्वादि"? Because in manuscript K, it had `दर्

अष्टादशः पटलः । ४३५ दिव्यतेजा महाकायो दिव्यदृष्टिर्महाबलः¹ ॥ २२१ ॥ शतयोजनविस्तीर्णं-घण्टारावं सुपूजितम्² । दीप्तहेममयं दिव्यं रत्नमाणिक्यशोभितम् ॥ २२२ ॥ पुष्पमालापताकाढ्यं³ किङ्किणीजालमण्डितम् । विमानोत्तममारूढं शङ्खकाहलनिःस्वनैः ॥ २२३ ॥ अप्सरोगीतवादित्रैर्नृत्यैरपि मनोहरैः । दिव्याभरणसंपूर्णा दिव्यमाल्योपशोभिता⁴ ॥ २२४ ॥ अपाङ्ग⁵रागसम्पन्ना सुरूपा मदविह्वला⁶ । आगच्छति न सन्देहो देवकन्योदितं प्रति⁷ ॥ २२५ ॥ गृहीत्वा साधकेन्द्रं च सिद्धलोके वसेत्ततः⁸ ॥ २२६ ॥ दिव्यानि स्नानपानानि⁹ दिव्यान्याभरणानि सः । रमते शतसाहस्रं¹⁰ सिद्धकन्याः स्मरातुराः¹¹ ॥ २२७ ॥ (1) After this śloka we find in D a portion of a work called दोरामिहिर, which, being quite unconnected with the present subject, we have rejected. (2) K reads अटा च शिवपूजितं, which has no clear sense. (3) K has पुष्पमालायुतं कार्यं, wherein the last term is incorrect. (4) दिव्यमाल्यैः सुशोभिता, a variant in K. (5) B, D and K read उपांग. (6) B reads दिव्यकामिनी. (7) B reads चादिष्टं दीयतामिति. D reads देषकलोदितं प्रति. (8) B reads सिद्ध—जति ताः. D reads सिद्धलोका वसन्ति च. These two readings are partly incorrect. K reads शिवलोकं वसेत्ततः. (9) K reads यानि पानानि. (10) B has रमत only. K has रमंते. (11) D and K read स्मरातुराम्, which is incorrect, as there is सिद्धकन्याः in plural number.

४३६ रसार्णवे तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टस्थावरजङ्गमे । देवा यत्र¹ विलीयन्ते सिद्धस्तत्रैव लीयते ॥ २२८ ॥² भूतकालान्तको नाम चण्डोऽयमुपवर्णितः³ ॥ २२९ ॥ तत्त्वतोऽयं⁴ महादेवि यदा कर्तुं न शक्यते । अनेनैव शरीरेण तदा⁵ सिद्धिर्भविष्यति ॥ २३० ॥ इति श्रीपार्वतीपरमेश्वरसंवादे⁶ रसार्णवे रससंहितायां देहवेधो नाम⁷ अष्टादशः पटलः । ॥ समाप्तश्चायं ग्रन्थः⁸ ॥ (1) B reads भुवनानि. (2) This śloka is a repitition of the previous śloka No. 170. (3) चण्डोऽयमुपवर्जितः, an incorrect variant in D. (4) कंधश्चाद्यं, a reading in D. तथाद्यं, a reading in D. तत्त- चायं, a reading in K. (5) D and K read यथा. (6) B and D want this portion. (7) D reads हेमविधो नाम, which is incorrect. (8) B has ॥ इति गौरसंहितायां रसार्णवं संपूर्णम् ॥

एतद्ग्रन्थसङ्कलनम् । काश्मीराद्दक्षिणावर्त्तात् विकानीराच्च देशतः । मान्द्राजाञ्चैव नगरात् बहुवित्तोपघाततः ॥ प्रफुल्लचन्द्ररायेण रसायनविपश्चिता । श्रीमता धीमताहृत्य तन्त्राणि बहुयत्नतः ॥ तेषान्तु बहुदोषाणामशुद्धानाञ्च वर्णतः । पाठापाठविवेकाय विशुद्धीकरणाय च ॥ नियुक्तः श्रीहरिश्चन्द्रः कविरत्नाभिधो द्विजः । रसार्णवमिमं ग्रन्थं कलयामास यत्नतः ॥ कलिकातापुरे चन्द्रनेत्रवह्नीन्दुसम्मिते । शाके ग्रन्थः समाप्तोऽयं तपोमासीन्दुजे दिने ॥

The provided image is completely blank (solid white) and does not contain any visible text to transcribe. Please upload a clear image of the page you would like transcribed.