बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)

सोमारौद्रं चरुं निर्वपेदभिचरन्निति॑ ' तस्य एते एव भवतः॑ ' सोमारौद्रं चरुं निर्वपेज्ज्योगामयावीत्येतैर्यैश्चा यक्ष्यमाण उपकल्पयते होतानड्वाहं¹ ' तस्य एते एव भवतो ' ऽन्वाहार्य- मासाद्य होतानड्वाहं ददाति ' सोमारौद्रं चरुं निर्वपेद्यः काम- येत खे ऽस्मा आयतने भ्रातृव्यं जनयेयमिति ' सो ऽपरचेन्- ५ मर्यादायामधवसाय मथित्वाग्नीन्विहृत्य सोमारौद्रं चरुं निर्व- पत्यर्धं वै भवति वेदिं परिगृह्णात्यर्धमुद्धन्यादर्धं नार्धं बर्हिष स्तृणीयादर्धं नार्धमिध्मास्याभ्यादध्यादर्धं न ' स्व एवास्मा आयतने भ्रातृव्यं जनयतीति ब्राह्मणं ' तस्य एते भवतः ' ॥ १८ ॥ षष्ठः ॥ अथ वै भवत्यैन्द्रमेकादशकपालं निर्वपेन्मारुतꣳ सप्तकपालं १० ग्रामकाम इत्य॑थ वै भवत्याहवनीय ऐन्द्रमधिश्रयति गार्हपत्ये मारुतमनूच्यमान आसादयतीति ' काले प्रत्यञ्चमैन्द्रमासादय- त्यनूच्यमानासु सामिधेनीषु मारुतं ' तस्य एता भवन्तीन्द्रं वो विश्वतस्परीन्द्रं नरो मरुतो यद्ध वो दिवो या वः शर्मे- त्येतामेव निर्वपेद्यः कामयेत क्षत्राय च विशे च समदं १५ दधामीत्यैन्द्रस्यावद्यन्ब्रूयादिन्द्रायानुब्रूहीतीन्द्रं वो विश्वतस्परी- त्यन्वाहौत्याक्रम्याश्राव्याह मरुतो यजेति ' या वः शर्मेति यजति ' मारुतस्यावद्यन्ब्रूयान्मरुद्भ्यो ऽनुब्रूहीति ' मरुतो यद्ध वो दिव इत्यन्वाहौत्याक्रम्याश्राव्याहेन्द्रं यजेतीन्द्रं नर इति यजति ' स्व एवैभ्यो भागधेये समदं दधाति वितृꣳहाणास्तिष्ठन्तीति ब्राह्मणम् २०

¹ Thus MDB ; होतारमनड्वाहं Be U ; Be 8 om. , perhaps rightly, होता ।

मैतामेव निर्वपेद्यः कामयेत कल्पेरन्निति ' यथादेवत मवदाय यथादेवतं यजेद्भागधेयेनैवैनान्यथायथं कल्पयति ' कल्पन्त एवेति ब्राह्मणं ' तस्या एता भवन्ति याः पूर्वस्याः ' ।॥ १९ ॥ ऐन्द्रमेकादशकपालं निर्वपेद्वैश्वदेवं द्वादशकपालं ग्रामकाम ५ इत्येतयेष्ट्या यक्ष्यमाण उपकल्पयत उपाधाय्यपूर्वयं वासो ' ऽथ वै भवत्यैन्द्रस्यावदाय वैश्वदेवस्यावद्येदथैन्द्रस्योपरिष्टादिति ' य ऐन्द्रस्यावदाय द्विर्वैश्वदेवस्यावद्यत्यथैन्द्रस्योपरिष्टादिन्द्रियेणैवास्मा उभयतः सजातानपरिगृह्णातीति ब्राह्मणं ' तस्या एते भवतो भरेष्विन्द्रं ममत्तु न इत्यन्वाहार्यमासाद्योपाधाय्यपूर्वयं वासो १० ददाति ' पृश्नियै दुग्धे प्रैयङ्गवं चरुं निर्वपेन्मरुद्भ्यो ग्रामकाम इत्यथ वै भवति प्रियवती याज्यानुवाक्ये भवत इति ' तस्या एते भवतः प्रिया वो नाम हुवे तुराणाञ् श्रियसे कं भानु- भिरिति ' यः समानैर्मिथो विप्रियः स्यात्तमेतया संज्ञान्या याजयेदिति ' स ¹ यैः ¹ संजिज्ञासीत ' तेषूपसमेतेष्वग्नये ' वसुमते १५ पुरोडाशमष्टाकपालं निर्वपति सोमाय रुद्रवते चरुमिन्द्राय मरुत्वते पुरोडाशमेकादशकपालं वरुणाय्यादित्यवते चरुमिति ' तस्या एते भवतो ऽग्निः प्रथमो वसुभिर्नो अव्यात्सं नो देवो वसुभिरिति ' ॥ २० ॥ आदित्येभ्यो भुवद्द्भ्यश्चरुं निर्वपेद्भूतिकाम इति ' तस्या एते

१ Thus M only; all the other MSS. are badly corrupted : तस्यैव संजिज्ञासीततेषुयमतेष्व• U; तस्यैष संजिज्ञासीतेषुयमतेष्व, B; तस्यैव संज्ञासित तेषूपसमेतेष्व• Be 8, तस्यैव संजज्ञासीततेषूपसतेष्व• Be; तस्येव संज्ञायतेषूपप्रमतेष्व• D.

भवतस्यानु or भवतः स्यानु? Wait, look at the mantra: TS 2.3.1: "कदा चन स्तरीरसि नेम ऋधङ् ममसते... स्यानु च च्छिद्या न च दक्षिणेति..." Wait, Baudhayana: तस्या एते भवतः स्यानु or भवतस्स्थानु? Look at line 10: शुक्लाः स्युस्तमादित्यं चरुं निर्वपेदिति ' तस्या एते भवतत्स्थानु or भवतस्यानु? Wait, look at the letters: भ व त स्स्या? In line 10: तस्या एते भवत then स्स्या or स्स्थानु? Wait, line 11 starts with: च्छिद्यान्न दक्षिणेत्यादित्या वै... Wait, look at line 11: च्छिद्यान्न दक्षिणेत्यादित्या वै देवतया विश्रिग्नमेवावगच्छतीति -> wait! In TS: "स्यानु च च्छिद्या न च दक्षिणेति" or "स्थानु च च्छिद्यान्न दक्षिणेति"? Wait, Baudhayana text: End of line 10: भवतस्स्थानु (or भवतस्थानु?) Look at: `भ

निरुप्योपरमत्यावागच्छते सꣳसादयति ' तस्या एते भवतो यज्ञो देवानामादित्यानामवसा नूतनेनेत्या॑दित्या एवैनं भाग- धेयं प्रेप्सन्तो विशमवगमयन्तीति ब्राह्मणमथ वै भवति यदि नावगच्छेदाश्वत्थान्मयूखान्सप्त मध्यमेषायामुपहन्यादिति ' ५. प्रागीषमनो १ ऽवस्थापयित्वाश्वत्थान्मयूखान्सप्त १ मध्यमेषायामुप- हन्ति १ ' । मध्यममुपहृत्य २ चौनप्रतीचस्त्रीन्प्राच आयातयतीद- महमादित्यान्बध्नाभ्यासमुष्मादमुष्यै विशो ऽवगन्तोरित्या॑दित्या एवैनं बद्धवीरा विशमवगमयन्तीति ब्राह्मणमथ वै भवति यदि नावगच्छेदेतमेवादित्यं चरुं निर्वपेद्दिषे ऽपि मयूखान्सं- १०. नह्येत्तान्सहेध्मेनाभ्यादध्यादिति ' तान्सहैवेध्मेनाभ्यादधात्येनपरु- ध्यमेवावगच्छतीति ब्राह्मण

गार्हपत्ये नवं पात्रमधिश्रित्य तिरः पवित्रमाज्यमानीय तिरः पवित्रं कृष्णलान्यवापत्यथाऽऽज्यं निर्वपत्यथाऽऽज्यमधिश्रित्योभयं¹ पर्यग्नि कृत्वाऽन्तर्वेद्यासादयत्यथ वै भवति चत्वारिचत्वारि कृष्णलान्यवद्यति चतुरवत्तस्याप्त्या इत्यष्टाै देवताया अवद्यति चत्वारि स्विष्टकृते ऽष्टाविडायाै² चत्वार्यवान्तरेडाया एकं प्राशित्रा- ५ यैकं यजमानायाऽऽज्यमेव जुह्वतो जुह्वत्याऽऽज्यं प्राश्नन्तः³ प्राश्न- न्त्यथैनान्येकधोद्धृत्य⁴ ब्रह्मणे उपहरति ॑ तस्या एते भवतो हिरण्यगर्भः प्रजापत इति ॑ ॥ २३ ॥ यो ब्रह्मवर्चसकामः स्यात्स एतग्ं सौर्यं चरुं निर्वपेदि- त्यैतयेष्ट्या यक्ष्यमाण उपकल्पयते पञ्च सुवर्णानि कृष्णलानि १० सुवर्णरजताै च रुक्मावथैतं चरुग्ं श्रपयित्वाऽभिघार्यो

[ १३ : २३, २४ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १३५

भवन्ति स प्रत्नवद्भि काव्या हिरण्यपाणिमूतये वाममद्य सवितर्वरेण्येत्य पर्वतानाᳵ स्तोमाꣳस्त्वा विचारिणीत्यन्वाहार्य- मासाद्य हिरण्यं ददात्ये'तामेव निर्वपेद्धिरण्यं विन्देति ' तस्या एता एव भवन्त्ये'तामेव निर्वपेद्यस्य हिरण्यं नश्येदिति ' तस्या ५ एता एव भवन्ति ' ॥ २४ ॥ यः सोमवामी स्यात्तस्मा एतᳵ सोमेन्द्रᳵ श्यामाकं चरुं निर्वपेदिति ' १तस्या एते भवत ऋदूदरेणापामन्त्युरिति ' सोमवामी वा अन्यो भवत्यन्यः सोमातिपवितो भवति ' यः सोमातिपवितः स्यात्तस्मा एतᳵ सोमेन्द्रᳵ श्यामाकं चरुं १० निर्वपेदिति१ ' तस्या एते भवतः प्र सुवानः सबाधस्त इत्यग्नये दात्रे पुरोडाशमष्टाकपालं निर्वपेदिन्द्राय प्रदात्रे पुरोडाशमेका- दशकपालं पशुकाम इत्ये'तयेष्ट्या यक्ष्यमाण उपकल्पयते दधि मधु घृतमपो यवानित्य'थ देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इति प्रतिपदं कृत्वाग्नये दात्रे जुष्टं निर्वपामीति चतुरो मुष्टीन्व्रीहीणां १५ निर्वपत्ये'तामेव प्रतिपदं कृत्वेन्द्राय प्रदात्रे जुष्टं निर्वपामीति चतुर एव व्रीहीणामे'तामेव प्रतिपदं कृत्वा प्रजापतये जुष्टं निर्वपामीति चतुरो यवानां ' तेषां व्रीहिष्वेव हविष्कृतमुद्वा- दयत्यु'पोद्यच्छन्ते यवान्हविष्कृता वाचं विसृजते ' समानं

१ The passage marked between १ ... १ is not found in M Be BU. In the words as handed down by Be 8, I inserted अन्यो (l. 8, first time) and तस्मा (l. 9) and changed अन्यं (l. 8, second time) into अन्यः । D: सोमवामौ चोन्यो भवत्यन्यं विदुः सोमातिपवितः (sic)

पूतꣳसुभे सुसन्द्र सर्पिष इति ।॥ २५ ॥ Line 19: "अष्टाकपालꣳ श्यामाकानां"! Yes! It is ꣳ (Devanagari Gomukha / Gum sign: ꣳ), representing the nasalized vowel or anunasika before sibilants/h! So: Line 8: प्रदातारꣳ हवामहे Line 9: पूतꣳसुभे Line 11: एकादशकपालꣳ सौम्यं Line 19: अष्टाकपालꣳ श्यामाकानां

Wait, look at line 8: "प्रदाता वज्रो घृतं न" Wait, "वज्री" or "वज्रो"? Look at line 8: "प्रदाता वज्रो" or "प्रदाता वज्री"? Wait, the letter is: व - ज्ञ - ौ = वज्रौ? Look closely: व - ज्र - ौ? No, there are two upper strokes: 'ौ'! Wait, is it "वज्रौ" or "वज्री"? Look at the right stroke: it has two prongs! That is 'ौ' (vakra/au) or 'ी'? Wait, the mantra is: "प्रदाता वज्री घृतं न पूतं..." Wait! Look at the image: व -

. Then द्धा? No, the loop has a circle: द्वा? No, look at धो: ध with ो. Wait, could it be उद्वाथो or उद्धाथो or उद्वाधो? Let's search the mantra: "... अग्रमभ्यत्यौजसा" Ah, in TB (Taittiriya Brahmana) or TS: Wait! TS 2.3.4.3 or similar: "बुध्नवती अग्रवती याज्यानुवाक्ये भवतः... महान्मही अस्तभायद्... " Wait, TS 2.3.14.4 or 3.3: "महान्मही अस्तभायद् वि द्यां धा अग्रमभ्यत्यौजसा"? Wait! "वि द्यां धा अग्रमभ्यत्यौजसा" -> in sandhi: अस्तभायद्विद्यांधो? Wait, look at the image: अ स्त भा य दु द्धा धो ? Wait, let's look closely at दुद्धाधो: First letter: अ Second: स्त Third: भा Fourth: य Fifth: दु Sixth: द्धा (or द्वा or ध्वा or द्या)

भवति जायमानो यमादित्या अँशुमाप्याययन्तीति ' यं कामयेतान्नादः स्यादिति तस्मा एतं त्रिधातुं निर्वपेदिन्द्राय राज्ञे पुरोडाशमेकादशकपालमिन्द्रायाधिराजायेन्द्राय स्वराज्ञ इत्य॑थ देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इति प्रतिपदं कृत्वेन्द्राय राज्ञे जुष्टं निर्वपामीति चतुरो मुष्टीन्व्रीहीणां निर्वपत्येतामेव ५ प्रतिपदं कृत्वेन्द्रायाधिराजायेन्द्राय स्वराज्ञ इति चतुरश्चतुरो मुष्टीनेकेकस्यै देवतायै ' हविष्कृ॒ता वाचं विसृजते ' समानं कर्माधिवपनाद॑ध्यूष्य गार्हपत्य एकादशोत्तानानि कपालान्युप- दधात्य॑थ वै भवत्युत्तानेषु कपालेष्वधिश्रयत्ययातयामत्वाय ' त्रयः पुरोडाशा भवन्ति ' त्रय इमे लोका ' एषां लोकाना- १० माप्यै ' उत्तरउत्तरो ज्यायान्भवतीति ' स उत्तरमुत्तरमेव [L1

? No. Wait, let's look at: could it be छ? Wait! Is that letter कृorछ? Wait, why would it be छ? छलेन्द्राय? No. Wait, could it be a misprint in Caland's edition? Let's look at the letters: First letter: top bar, vertical down, left loop, right loop? Wait, it has a loop on the left, and a vertical stroke on the right with a curve? Wait, look at ह? Look at द्वाinद्वादशोत्तानानि(line 5):द्वा. Look at द्धिinत्वामिद्धि(line 8):द्धि. Wait, look at the letter in line 2 again: Could it be कृ? Wait, what if it's कृand the next letter isते? Wait, is कृandते=कृते? "प्रतिपदं कृते"? No, "प्रतिपदं कृत्वा" is the idiom. Wait, could it be कृthenत्वे? How is त्वेprinted in this font? Look at line 15:रेवतीर्नः->ती. Look at line 8: रायंतरायानु

१४० बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १३ । ३०, ३१ । ] स्यात्तस्मा एतामिष्टिं निर्वपेदग्नये भ्राजस्वते पुरोडाशमष्टा- कपालꣳ सौर्यं चरुमग्नये भ्राजस्वते पुरोडाशमष्टाकपालमिति ' तस्या एते भवत्युदग्ने शुचयस्तव वि ज्योतिषेादु त्यं चित्रमुदग्ने शुचयस्तव वि ज्योतिषेत्युपहूतायामिडायामनाहितमग्नीधे भवत्य॑थ यजमानाय त्रीन्पिण्डान्प्रयच्छत्यु॑दु त्यं जातवेदसं सप्त ५ त्वा हरितो रथे चित्रं देवानामुदगादनीकमिति पिण्डान्प्रय- च्छति ' चक्षुरेवास्मै प्रयच्छति ' यदेव तस्य तदिति ब्राह्मणं ' वैश्वदेवीꣳ सांग्रहणीं निर्वपेद्ग्रामकाम इति ' वैश्वदेवं चरुꣳ संगृह्णन्न इव श्रपयन्त्य॑थ ध्रुवो ऽसि ध्रुवो ऽहꣳ सजातेषु भूया- समिति परिधीनन्परिदधाति ' तस्या एते भवतो विश्वे देवा १०

in line 13? Let's re-read line 13: 'स्वाहेति ।' Then the next word: What are the letters? First letter: looks like 'स्रु' or 'झ'? Wait, look at 'झ': in Bibliotheca Indica, 'झ' is written like a 'प' with a tail or 'त्' with a loop? No, 'झ' in BI has a loop on the left, like 'झ'. Wait, could it be: 'स्रुवाहुत्यैव'? Wait, look at the letter before 'व' in line 13: Wait, is there a 'व'? Look at line 13: 'स्वाहेति ।' then: First letter: looks like 'झ' or 'स्रु'? Wait, could it be 'स्रुवेणैव'? No. Could it be 'स्रुवाहुत्यैव'? Wait, look at the letter with 'ै' in line 13: Is it 'त्यैव' or 'लैव'? Wait, how is 'त्य' written in this font? Look at line 7: 'इत्य॑थ' -> त् + य = त्य. 'त' is on the left, 'य' is on the right. Look at line 14: '...त्य॑थैतं' -> त्य. Look at line 15: 'निदधात्य॑थ' -> त्य. In ALL these places, '

: Footnotes! Let's read line by line of footnotes:

    Line 17 (Footnote 1):
    `१ Thus M ; •थैनं all the other MSS.`
    (Note the middle dot: `•थैनं`)

    Line 18-19 (Footnote 2):
    `२ Thus corrected, cp. infra XVII. 41 and XVIII. 9 ; आबध्नी-`
    `ताय० M ; आबध्नात्यायु० the other MSS.`

    Line 20 (Footnote 3):
    `३ All exc. M ins. प्रवर्तम् after एनं ।`

    Line 21-22 (Footnote 4):
    `४ After सर्वमायुरसि M has some words more : सर्वं म आयुर्र्भूयात्सर्व-`
    `मायुर्गेषम्, cp. Āp. XIX. 24. 10.`
    Wait, let's look at `आयुर्र्भूयात्`:
    Line 21: `सर्वं म आयुर्र्भूयात्सर्व-` or `आयुर्भूयात्`?
    Look at: `आ` `यु` `र्भू` `या` `त्`?
    Wait, does it have double repha? `आयुर्र्भूयात्` or `आयुर्भूयात्`?
    Let'

इष्टिकल्पः [ १३ । ३३-३५ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १४३ तस्या एते भवतो ऽपां नपादस्मन्वा यन्तौति ' यः पाप्मना१ गृहीतः स्यात्तस्मा एतामैन्द्रावरुणीं पयस्यां निर्वपेदित्येतयेष्ट्या यक्ष्यमाण उपकल्पयते दधि पय आमिक्षाया इत्य॑थ देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इति प्रतिपदं कृत्वेन्द्रवरुणाभ्यां जुष्टं निर्व- पामीति चतुरो मुष्टीन्व्रीहीणां निर्वपति ' हविष्कृता वाचं विसृजते ' समानं कर्माधिवपनाद॑थैष दक्षिणार्धे गार्हपत्यस्यै- कादश कपालान्युपदधाति ' यदैतं पुरोडाशमधिष्णक्ति तदै- तामामिक्षां गार्हपत्ये श्रपयत्यथैतं पुरोडाशमुपस्तीर्णाभिघा- रितमुद्वास्यामिक्षया संप्रच्छाद्यान्तर्वेद्यासादयति२ ॥ ३३ ॥ अथ वै भवति पयस्यायां पुरोडाशमवदधात्यात्मन्वन्तमेवैनं करोत्यथो आयतनवन्तमेव ' चतुर्धा व्यूहति ' दिक्ष्वेव प्रति- तिष्ठति ' पुनः समृहतीति ' स आमिक्षां पुरोडाशाच्चतुर्धा३ कृत्वा व्यूहति या वामिन्द्रावरुणा यतव्या तनूस्तयेममङ्‌हसो मुञ्चतं या वामिन्द्रावरुणा सहस्या रक्षस्या तेजस्या तनूस्तये- ममङ्‌हसो मुञ्चतमिति ' पुनः समृहति समूह्यावद्यतीति ' तस्या एते भवत इन्द्रावरुणयोरहमिति इन्द्रावरुणा युवमध्वराय न इत्य॑थ पुरस्तात्स्विष्टकृतः स्रुवाहुतीरुपजुहोति यो वामिन्द्रावरुणावमीवो म्लाम्नं वामेतेनावयज इत्यष्टौ ' ॥ ३४ ॥ दशमः ॥ अथ वै भवति यो भ्रातृव्यवान्स्यात्स स्पर्धमान एतयेष्ट्या १ Thus M ; पापयक्ष्म० the other MSS. २ Thus M ; संछाद्य० all the other MSS. ३ Thus M and Bhav. ; पुरोडाशं चतुर्धा all the other MSS.

यजेताग्नये प्रवते पुरोडाशमष्टाकपालं निर्वपेदग्नये विबाधवते ऽग्नये प्रतीकवत इति । तस्या एता भवन्ति प्रप्रायमग्निः प्र ते यक्षि प्र त इयर्मि मन्म भुवो वि पाजसा वि ज्योतिषा ष त्वमग्ने प्रतीकेन तँ् सुप्रतीकँ् सुदृशँ् स्वञ्चमिति । यो भ्रातृव्यवान्स्यात्स स्पर्धमान एतयेष्ट्या यजेतेन्द्रायँ्‌होमुचे ५ पुरोडाशमेकादशकपालं निर्वपेदिन्द्राय वैमृधायेन्द्रायेन्द्रियावत इत्येष वै भवति त्रयस्त्रिंशत्कपालं पुरोडाशं निर्वपतीति । य एवैते त्रय एकादशकपालास्त१ एवैत१ उक्ता१ भवन्ति । तस्या एता भवन्त्यँ्‌होमुचे विवेश यन्मा वि न इन्द्रेन्द्र क्षत्रमिन्द्रियाणि शतक्रतो ऽनु ते दायीति । यो भ्रातृव्यवान्स्यात्स स्पर्धमान् १० एतयेष्ट्या यजेताग्नये संवर्गाय पुरोडाशमष्टा

[इष्टिकल्पः] Digitized by Madhuban Trust [ १३ । ३६, ३७ । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । १३५

ख्यात्तस्मा एतन् सोमापौष्णं गार्मुतं चरुं निर्वपेदिति ' तस्या एते भवतः सोमापूषणेमौ देवाविति ' चित्रया यजेत पशुकाम इति ' १ श्वश्चित्रयेत्युपवसन्त्य॑ प्रातराग्नेयमष्टाकपालं निर्वपति सौम्यं चरुं त्वाष्ट्रमष्टाकपालꣳ सरस्वत्यै चरुꣳ सरस्वते चरुꣳ ५ सिनीवाल्यै चरुमैन्द्रमेकादशकपालमिति ' तस्या एते भवन्त्य- ग्निना रयिमश्नवत्सोमा अग्न आप्यायस्व सं त इह त्वष्टार- मग्रियं तन्नस्तुरीपं प्र णो देव्या नो दिवः पीपिवाꣳसꣳ सरस्वतो ये ते सरस्व ऊर्मयः सिनीवालि या सुपाणिरिन्द्रं वो विश्व- तस्परीन्द्रं नर इत्य॑थ पुरस्तात्स्विष्टकृतः स्रुवाहुतीरुपजुहोत्यग्ने १० गोभिर्न आगहीति पञ्चर्चौ द्वे यजुषौ ' ॥ ३६ ॥ एकादशः ॥ कारीर्या यक्ष्यमाणो भवति ' स उपकल्पयते कृष्णं वासः कृष्णतूषं कृष्णमश्वं कृष्णꣳ संदानं कृष्णाजिनं कृष्णमधु२ करी- रसक्तूङ्कृष्णां कुम्भीमामपकां३ कृष्णमनस्तिग्धं कृष्णमविं कृष्णं वर्षाव्हूस्तम्बं४ वैतसमिध्माबर्हिरित्य॑थ यजमानायतने कृष्णं वासः १५ कृष्णतूषं निदधात्य॑थाग्रेणाहवनीयं कृष्णमश्वं कृष्णेन संदानेन

१ श्वश्चित्रियेत्यु० Be 8 Be ; श्वश्चिचेत्यु० BDU ; श्वचिचयेत्यु० M. २ कृष्णंमधु DU. ३ Thus corrected acc. to a Prayoga ; क्षुम्भोमामपक्कां D ; instead of क्षामपक्कां Be 8 (pr. m.) : क्षामवाकार्य, (sec. m.) : क्षामपाचंकरीया ; क्षामपाचकरीया U ; क्षामपाचकरौ B ; क्षामपाचंकरीयत् Be ; क्षाममार्च- करीयी M. ४ वर्षाङ० M here and later on consequently ; thus also some of the other MSS. 19

) - ve (वे) - di (दि) Wait, between व and या: is there a stroke? Above व, there is a vertical stroke: व॑. Wait, or is it अथाव॑यान्तर्वेदि? Yes!

Wait, let's check line 13: "मान्दा वाशाः शुन्ध्यूरजिराः । ज्योतिष्मतीस्तमस्वरीरुन्दतीः" Notice: "ज्योतिष्मतीस्तमस्वरीरुन्दतीः" or "ज्योतिष्मतीस्तमन्वतीरुन्दतीः"? Look at the letters: "ज्योतिष्मतीस्तमस्वरीरुन्दतीः" -> त, म, स्व, री, रु, न्द, ती, ः Wait, 'स्व' or 'न्व'? Look at 'स्व' in 'वसव्या' (line 18) vs 'न्व' in 'जन्वरा' (line 11). In line 11, 'न्व' has 'न' connected to 'व'. In line 13, it has 'स' connected to 'व': 'स्व'! So "तमस्वरीरुन्दतीः".

Line 14: "सुफेनाः । मित्रभृतः क्षत्रभृतः सुराज्ञा इह मावतेति ' तिस्रः" Wait, "सुराज्ञा इह मावतेति"? Let's check the letters: सु - fa - na - ः (सुफे

यस्यामावध्नाति देवाः शर्मण्या मित्रावरुणार्यमन्नित्य॑होरात्रे एवोपरम॑ति ' तृतीयायामावध्नाति देवाः सपीतयो ऽपां नपादाशुहेमन्नित्य॑होरात्रे एवोपरमत्यर्थ वै भवति यदि वर्षेत्तावत्येव होतव्यमिति ' यदि चैव वर्षति यदि नोभयेनैव ५ पिण्डैर्जुहोति स्रुचोपस्तीर्णाभिघारिता दिवा चित्तमः कृण्वन्त्या यं नर उदीरयथा मरुतः समुद्रत इत्येताभ्यां धूम- मन्वञ्चते ऽसितवर्णा हरयः सुपर्णा इति ' यदि न वर्षच्छ्वो भूते हविर्निर्वपेदग्नये धामच्छदे पुरोडाशमष्टाकपालं निर्वपे- न्मारुतꣳ सप्तकपालꣳ सौर्यमेककपालमिति ' तस्य एता १० भवन्ति त्वं त्या चिदच्युताग्ने भूरौणि तव जातवेदो दिवो नो वृष्टिं मरुतो ररीध्वं पिन्वन्त्यपो मरुतः सुदानव उद्दु त्यं चित्रमित्य॑थ पुरस्तात्स्विष्टकृतः स्रुवाहुतीरुपजुहोत्यौर्वभृगुवच्छु- चिमप्रवानवदाङ्गव इति तिस्रो ' ऽथैतां कुम्भीमद्भिः पूरयति सृजा वृष्टिं दिव आद्भिः समुद्रं पृणेति ' सा यदि दीर्यते १५ यदि भिद्यते वर्षिष्यतीत्येव वेदाय'विमभिजुहोत्या १ अविं प्रथमजा बलमसि समुद्रियमिति ' सा यदि विधूनुते यदि मेहति यदि शकृत्करोति वर्षिष्यतीत्येव वेदाय वर्षास्तस्तम्भम- भिजुहोति ॥ ३६ ॥ १ Thus M Be & Ben; वेदाय मेष्या उपरि जुहोत्य० BUD; then follows in B the beginning of kh. 40; the passage अथाविमभि- जुहोत्य०... वर्षिष्यतीत्येव was given in this MS. already after the horse oracle.

१४८ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [ १३ । ४०, ४१ । ] उन्नम्भय पृथिवीं भिन्द्धीदं दिव्यं नभः । उद्नो दिव्यस्य नो देहीशानो विसृजा दृतिमित्यैनमाहवनीये ऽनुप्रहरति हिरण्यकेशो रजसो विसार इत्य॑थास्य धूममन्वीक्षत आ ते सुपर्णा अभिनन्न एवैरित्य॑थान्तर्वेदि तिष्ठन्कृष्णाजिनमवधुनोति ये देवा दिविभागा इत्यान्तादनुवाकस्य॑ संतिष्ठते कारीर्य- ५ ॑थातो ऽञ्चःसवकारीर्याग्नेयमष्टाकपालं निर्वपति श्रपयित्वा- सादयति॑ तस्याः पञ्चदश सामिधेन्यः पञ्च प्रयाजा वार्त्रघ्नावा- ज्यभागावथ हविषो ऽग्निर्मूर्धा भुव इति॑ त्रिष्टुभौ संयाज्ये॑ याभिरेव पिण्डींरावबध्नाति याभिश्च जुहोति याभ्यां च धूम- मन्वीक्षते ताः सँत्सिध्यन्ति॑ संतिष्ठते ऽञ्चःसवकारीरी॑ १० [L1

/ ꣳ) or 'ꣳ'? It has anusvara with crescent underneath: ꣳ (U+08F3 or U+A8E3 Vedic tone candrabindu). Yes, ꣳ is standard in Devanagari representations of Vedic texts (Gum-kar / Gomukha).

Let's check all line markers: The prompt asks: "Prefix each line with line marker like , ." Wait, should the page header also have line markers, or just the text lines? Usually, include the header as well, or start from line 1 of the text. Let's make it unambiguous: provide the header, and then line-by-line with to , then footnote separator, then footnote lines.

Let's double check line 4: "स्त्विष्टिमदृष्ट्वाय '" Wait, is it connected to line 3? Line 3 ends: "...कपाला-" Line 4 begins: "स्त्विष्टिमदृष्ट्वाय '" Yes, there is a hyphen at the end of line 3: "कपाला-". And line 10 ends: "तवोति-" Line 11 begins: "भिरित्येतासां..." Line 16 ends: "निर्वपेदित्यु॑-" Line 17 begins: "तयैष्ट्या..." Line 18 ends: "पश्च