विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

२८ विक्रमोर्वशीये चेटी—देवीए वअणेण अज्ज एत्तं पेसिअदुम्। विदूषक—किं^२ तत्तभोदी आणवेदि। चेटी—^३देवी भणादि जहा—अज्जस्स मम उअरि अदक्खि- ण्णम्। ण म अणुरुद्धवेअण दुक्खिअं अवण्णेअदि त्ति। विदूषकः—णिउणिए, किं वा पिअवअस्सेण तत्तमोदीए पडि- ऊल किंपि समाचरिदम्। चेटी—^५जं णिमित्तं उण भट्ठा उक्कण्ठिदो, ताए इत्थिआए णामेण भट्टिणा देवी आलविदा। १ देव्या वचनानाद्यमेव प्रेषितुम्। २ किं तत्रभवत्याज्ञापयति। ३ देवी भणति यथा—आर्य्यस्य ममोपरि अदाक्षिण्यम्। न माम् बुद्धिनिवेदना दुःखितामवगोष्टयतीति। ४ निपुणिके, किं वा प्रियवयस्येन तत्रभवत्या प्रतिकूलं किमपि समाचरितम्। ५ यन्निमित्तं पुनर्भर्त्ता उत्कण्ठितः, तस्या स्त्रिया नाम्ना मया देवी आलापिता। सन्धिमपरं । सममणि- इ वाञ्चा चतुरी। गता दूरं रक्ता स्वतशमातृणं इ व नित्यं विश्राम्यैकः। भवति निपुणक वृत्तिर्न रम्यु रङ्ग्या पुत्रश्च स्त्रिन्शी ० धारी । उ ः वचनत ऽनव श्म्य विदूषकः । किं तत्रभ- वत्याज्ञप्तम् ॥ चेटी । ॐ भणति इयं भ र ममोपरि अदाक्षिण्यम् । न मामनुरुधिरुदन दुःखितमव गम्यत क उच्चमवनुरुध्यता । प्रागुक्तौ दोषात्तत्र इति व द न ॥ विदूषक । निपुणिके किं वा प्रियवयस्येन तत्रभवत्याः प्रतिकूलं किमपि समाचरितम् ॥ चेटी । यन्निमित्तं पुनर्भर्त्ता उत्कण्ठितः, तस्याः

द्वितीयोऽङ्कः। २९ विदूषकः-(अपवार्य्य।) हंहो सअं एव्व तत्तभोदा वअणेण रहस्सभेओ किदो। इ दानीं अहं अत्तणो जीहं रक्खिदुं सम- त्थोम्हि। (प्रकाश्यम्।) किं तत्तभोदा उव्वशीणामधेएण आमन्तिदा। चेटी-अज्ज, का सा उव्वसी। विदूषक - असि उव्वसि त्ति अणङ्ग। ताए दसणेण उम्मादि दो पदं संख्खावएदि, २ वि बह्मण असिदक्विसुन्दरे पीडेदि। चेटी-(अपवार्य्य।) ई०रादिसो मए भेओ भट्टिणो रहस्सपुग्ग रस। ता गदुअ देवीए एदं णिवेदमि। (इति प्रस्थिता।) विदूषक - णिउणिए, विण्णावेहि मम वअणेण काशिराजदु- हिदम्-परिचत्तन्तरिइए मिअसिण्डिआए वअन्तं णिवत्तावे दुम्। जद् मोदीए मुहकमलं पेक्खिस्सदि तदो णिवत्तिस्सदि त्ति। १ अयं स्वयमेव तत्रभवता वचनेन रहस्यभेदः कृतः। इदि- दानीमहं आत्मनः जिह्वां रक्षितुं समर्थोऽस्मि। किं तत्रभवत्या उर्व्वशीनाम धेयनामन्त्रिना। २ आर्य्य का सा उर्वशी। ३ अस्युर्व्वशीत्यनङ्गः। तस्या दर्शनेनोन्मादितो न केवलं तामाया स्यति मामपि ब्राह्मणमतिव्यथिसुखं दृढं पीडयति। ४ ईदृशस्तो लब्धो मया भर्त्तु रहस्योद्गमः। गत्वा देव्यै एतन्नि वेदयामि। ५ निपुणिके विज्ञापय मम वचनेन काशिराजदुहितरम्-परित्या ता अभ्यन्तरेण मृगशृङ्गिकया वयस्यं निवर्त्तयितुम्। यदि भवत्या मुख कमलं प्रक्ष्यिष्यत ततो निवर्तिष्यत इति। द्विया माझा संता हसी आचरिता ॥ विदूषकः। अय स्वयमेव तत्रभवता व दनेन रहस्यभेद कृतः। इदानीनीयहं आत्मनो जिह्वां रक्षितुं समर्थोऽस्मि। किं स्तत्रभवत्या उर्व्वशीनामधेयनामन्त्रि ? ॥ चेटी। आर्य्य का सा उर्वशी ॥ विदू षक । अस्युर्व्वशीत्यनङ्गः। तस्या दर्शनेनोन्मादितो न केवलं तामायाम यति मामपि ब्राह्मणमतिव्यथिसुखं दृढं पीडयति। अशितव्यथिसुग इत्यपि पाठः ॥ चेटी। पन्थास्तो लब्धो में भर्तूरहस्यपुद्गमः। गत्वा देव्यै एतन्निवे दयामि ॥ विदूषकः। निपुणिके विज्ञापय मम वचनेन काशिराजदुहितरम्-

३२ विक्रमोर्वशीये राजा—किं भवांस्तूष्णीमास्ते। विदूषकः—भो, एव्व मए जीहा संजमिदा जेण भवदो वि णत्थि पडिवअणम्। राजा—युक्तम्। अथ केनेदानीमात्मानं विनोदयामि। विदूषकः—भो, महाणसं गच्छह्म। राजा—किं तत्र। विदूषकः—तहिं पञ्चविहस्स अब्भवहारस्स उवणदसंभारस्स जोअणं पेक्खमाणेहिं सक्कं उक्कण्ठा विणोदेदुम्। राजा—तत्रेप्सितसन्निधानाद्वारम्यते। मया खलु दुर्लभाशा- र्थेन कथमात्मा विनोदयितव्यः। विदूषकः—णं भव त्ति तत्तभोदीए उवसीए दंसणपहं गदो। राजा—तत किम्। विदूषकः—णं खलु दे दुल्हहं ति तक्केमि। १ भो, एव मया जिह्वा संयमिता येन भवतोऽपि नास्ति प्रति- वचनम्। २ भो महानसं गच्छाव। ३ तत्र पञ्चविधस्याभ्यवहारस्योपप्लुतसम्भारस्य योजनां प्रेक्षमाणाभ्यां शक्यमुत्कण्ठां विनोदयितुम्। ४ ननु भवानपि तत्रभवत्या उर्वश्या दर्शनपथं गतः। ५ न खलु ते दुर्लभमिति तर्कयामि। ... १ 'तव' । २ 'अथापरं' । ३ प... ३ रहस्यं तदुच्येषु । इति त्रिकाण्डी । ... 'तस्य यथातथाऽन्वेषणं कृत्वाऽपहर्तुम् इति सहस्रमपहार्य इत्यस्यानुरूपम् । इति पाठान्तरमिति ज्ञेयम् । निहृतं समवमनुगुणं यस्येतिप्राय इत्यन्ये व्याचक्षते । बह्वन्नं सुभक्ष्यम् इत्यपरे च ॥ विदूषकः । ननु अद्य र्पि तत्रभवत्या दर्शनात् पूर्वमेव तव ॥ विदूषकः । न खलु ते दुर्ल-

द्वितीयोऽङ्कः । ३३ राजा — पक्षपातोऽपि तस्यां सदृशम्यागीरिक एव । विदूषक — ऐव्वं मन्तअन्तेण मे वड्डिदं कोदूद्दलम् । किं तत्त भोदी उव्वसी अहूदीआ रूवेण, अह वीअ निरूवरूवा । राजा—माणवक, प्रत्यवयवमशक्यवर्णना तामवेहि । तेन हि सामासत श्रूयताम् । विदूषक — भो, अवहिदोम्हि । राजा— आभरणस्याभरणं प्रसाधनविधेः प्रसाधनविशेषः । उपमानस्यापि रुचि प्रत्युपमानं वपुस्तस्याः ॥ ३ ॥ विदूषक — अदो दाव तुए दिव्वरसाहिलासिणा जादअञ्चदं गहिदम् । ता दाव शुम कहिं पत्थिदो । १ एव मन्त्रयता मम वर्धितं कौतूहलम् । किं तत्रभवत्युर्वश्यद्वितीया रूपेण, अहमिष विरूपरूपा । २ भो, अवहितोऽस्मि । अतः खल्वया दिव्यरसाभिलाषिणा चातकव्रतं गृहीतम् । त त्ताव न कुत्र प्रस्थितः । अथेव लचयति । कृतस्वप्रनं ॥ २ व ॥ माणवक मनवयवय लपि बदन्वार य स त म तति वि ॥ प्रत्ययान् इति । या मया सीनय्या क्यह्य तस्या मुख ॥ १४१ त प्रकर्ष विधि तिव्वा गरि ल । इत्यूषण्य यम इति यावत् । विदूषकः । एव मन्त्रयता मम वर्द्धितं कौतूहलम् । किं तत्रभवत्युर्वशी रूपेण चातकव्रतमनुष्ठानतया गृह्यते ॥ विदूषक । भो, अवहितोऽस्मि । आभरणस्येति । तस्या वपुस्तन्वङ्ग्या रूपम् भूषणम् । आजन्म रूपस्य । इति प्रसाधनविशेषः । प्रसाध नांतरं यद् भूषणम् विना । यथा नैवाङ्ग शोभायै । प्रसिद्धं वस्त्वन्तरम् । तद्दर्शनार्थं वपुस्तस्यास्तस्याः । यद्वा न सद्भावाधिक्यस्योपरि ध्यानं दृश्यते । उपमानं रूपस्यानुकूल्यात् स्यात्पक्षपातोऽतिरेक एवेति । पश्चात् । यथामनोरहस्यम् ॥ विदूषकः । अतस्त्वया दिव्यरसाभिलाषिणा चातकव्रतं गृहीतम् । तत्

३४ विक्रमोर्वशीये राजा—निर्विनोदने नान्यदुत्सुकस्य शरणमस्ति तद्भवान् प्रमदवनमार्गमादेशयतु । विदूषकः—(आत्मगतम् ।) का गदी । (प्रकाशम् ।) इदो इदो भवम् । (इति परिक्रामतः ।) विदूषकः—ऐसो पमदवणपरिसरो । कामिज्ज पत्थुवगदो भव आअन्तुओ दक्खिणमाऋदेन । राजा—(विलोक्य ।) उपपन्नं विशेषणमस्य वायोः अय हि निषिञ्चन्माधवीं लक्ष्मीं लतां कौंदीं च लासयन् । स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात्कामीव प्रतिभाति मे ॥ ४ ॥ १ का गतिः । इत इतो भवान् । २ एष प्रमदवनपरिसरः । अनन्यः प्रत्थुपगतो भवानागन्तुका दक्षि- णवातेन । द्रष्टव्यः । इत्यारभ्यायुः शब्दप्रायं स्नेहदाक्षिण्ययुक्तं युक्तं । इति विक्रमो० ॥ निषिञ्चन्नित्याद्यनु विदूषको पूर्वोक्तमेव दृष्टान्तयन् आह । निषिञ्चन्नित्यादिनान्वयम् इत्यादिकं च । निषिञ्चामधवीं सौरभसम्पदुद्गिरन्तीलताम् । तादृशं रसमहमुद्विग्नस्य लासयित्वा इत एव तौ समन्तान्नयन्निति । १ । प्रमदवनं न पुरास्थितम् । इति च गणः । विदूषकः । का गतिः । इत इतो भवान् ॥ विदूषकः । एष च वनम् । स्वयं नूनं परिसरे इत्यादिकं गणः । अनन्यः प्रत्युद्गतः । भवन्तं सुगन्धिनागन्तुकं दक्षिणवातेन । उपपन्नं विशेषणमस्य वायोः इत्यादि । राजा । विहङ्गम वायोः विशेषणम् विहितम् । उपपन्नम् । यतः अयम् विनिन्दितश्च । अथच सौरभसमृद्धं माधव्याख्यां लतां आनन्दयन् । उपलक्षणतयापरस्यापि तस्या लतां कौन्दीप्यवकीर्यन् । इत्यादिकं सर्वं । स तु वातेऽपि उपपन्नम् एव । अतः पूर्वं माधव्यादानम् । प्रत्यक्षं च यतः । ततः काम्यस्य दृष्टान्ततयाऽप्यथ च कामप्रकारतयाऽपि दृश्यत एव स्नेहदाक्षिण्य- योगात् कामीव दृश्यते इत्याख्यातम् अत्र । इति च समष्टिः ॥ ------------------------------------------------------------- ॥ इति विदूषकः । अयम् अपरतः

द्वितीयोऽङ्कः । ३५ विदूषकः — सरिसो एब्व से अहिणिवसो । (इति परिक्रामन् ।) एदं पमदवणम् । पविशदु भवं । राजा — वयस्य, प्रविशाग्रतः । (उभौ प्रवत नाट्यतः ।) राजा — (पार्श्वं रूपयित्वा ।) वयस्य, साधु मनसा समर्थित आ- त्मप्रतीकार इच्छि समोद्यानप्रवेशः । तथान्यथैवोपनतम् । विविक्षोर्यदिदं नूनमुद्यानं तापशान्तये । स्रोतसेवोद्द्रमानस्य प्रतीपतरणं महत् ॥ ५ ॥ विदूषकः — कहं विअ । राजा — इदमसुलभवस्तुप्रार्थनादुर्निवांरे प्रथममपि गता मे पञ्चबाणः शिलोति । त्रिगुण मलयवातोत्पुल्लितोपाण्डुपत्त्रे रपवनमदवारैर्दातिष्वङ्कुरेषु ॥ ६ ॥ विदूषकः — अलं भवदो परिदेविदेन । अइरेण इट्ठमपाद- इत्ता अत्तहो एव्वं द सदाओ भविस्सदि । सदृश एवास्याभिनिवेशः । एतत् प्रमदवनम् । प्रविशतु भवान् । २ प्रधानेन । अ न न इति स्थितः । अभिनवशशिनिबन्ध एव न स हाय इति २ । भिनवः । १ एष इत्यपि पाठः । प्रमदवनम् । प्रविशतु भवान् ॥ विधिक्षासितः । १ नूनं अयं पाठो न दृश्यते । प्रमदवनम् प्रविशतु । पुंमानानां संज्ञानम् इदम् ॥ अन्यच्च रन्तु समादराः दुःख नाश्यात्मानम् अपहर्तुं न शक्यते । न हि द्विषन्तो भयं करोति न दीप स्तरो ज्ञानभूतोऽनयो भवेत् ॥ दूषकः । कथं वा । इदानीमिति । असुर न्सुयोर्नामकवस्तु । बनापरिचितं द्वितीयोऽङ्कः समाप्तः । सारंभं प्राप्तं पुरः सम्भ्रमात् परं नित्यं संकटावस्थापनारम्भः । ३ ॥ ६ ॥ विदूषकः । अलं भवतो विलापेन । अवश्यं शरे

३६ विक्रमोर्वशीये राजा—प्रतिगृहीत ब्राह्मणवचनम्। (इति परिक्रामत ।) विदूषक —पेक्खदु भव यम तावदारसुन्द से अभिरामत्वं पमदवणस्स । राजा—ननु प्रतिपदमंत्र तावदवलोकयामि । अत्र हि, अग्रे लीनश्वपाटल कुरवक श्याम द्वयोर्भागयो- र्बालाशोकसुपोद्गरागसुभग भेदोन्मुख तिष्ठति । ईषद्वद्धरजःकणाम्रकपिशा चूते नवा मञ्जरी मुग्धत्वस्य च यौवनम्य च सखे मध्ये मधुश्रीःस्थिता ॥७॥ विदूषक —एशो कमणमणिसिलावट्टमणाही अदिमुत्तलदाम ण्डओ भमरसङ्घनिहट्टिदेहिं कुसुमेहिं किदोवआरो णिअ अत्तभवदो वहिदि । ता अणुगहीअदु एसो । राजा—यदभिरोचते भवते । (उपविशत ।) विदूषक —दोणिं इहामीणो लल्लिल्दागेहिअणागणेबणो उव्मीगदु उकण्ठं विनोदेदु भवं । १ प्रेक्षतां भवांस्तावदारमुचितमस्याभिरामत्वं प्रमदवनस्य । २ एष कृष्णमणिशिलापट्टमनाथाऽतिमुक्तलतामण्डपो भ्रमरसङ्घविघ टितैः कुसुमैः कृतोपचार स्वात्रभवतो वतत । तदनुगृह्यतामेष । ३ .... नानिदानीमा ... गनल म्यनानडोचन त्वगीमनामुत्कण्ठां विनोदयतु भवान् । विद्वागण अचिरान्नष्टभ्रान्तिभावेन एव तं सहायी भविष्यति ॥ विदू षक । प्रेक्षतां भवां यम तावत्परमुचितमस्याभिरामत्व प्रमदवनस्य ॥ अग्रे इति । अग्रेऽग्रतश्च श्रान्तश्वतात कुरवक कुरवक पीत कुरण्टककुसुमं द्वयो र्भागयोर्भवत श्यामम् । तत्र श्यात कुरबकस्तत्र पीत कुरण्टक । इति त्रि काण्डः । बालाशोकं नूतनमशोककुसुममुद्रागसुभगसुद्वारक्तवागुदरं भेदो न्मुखं विकासोन्मुखम् । अनेन विशेषणद्वयेन मुग्धत्वावस्थात उक्त । ईषद्वद्ध- इत्यादीना द्वयोरवस्था वर्णित ॥ ७ ॥ विदूषक । एष कृष्णमणिशि लापट्टनाथाऽतिमुक्तलतामण्डपो भ्रमरसङ्घविघटितैः कुसुमैः कृतोपचार इवात्र भवतो वर्तते । तदनुगृह्यतामेष । अतिमुक्त इत्युद्ध स्नाङ्गवल्ली माधवी लता ।' इति त्रिकाण्ड ॥ विदूषक । इदानीमिहासीनो हतितडतालोम्य-

द्वितीयोऽङ्कः । ३७ राजा—(विचिन्त्य ।) स्फुरत्कुसुमितास्वपि सखे नोपवनलतासु नम्रविटपासु । चक्षुर्याति धृतिं तदङ्गनालोकदुर्ललितम् ॥ ८ ॥ तदुपायश्चिन्त्यता यथा सफलप्रार्थनो भवेयम् । विदूषकः—(विहस्य ।) भो, अहल्याकामुअस्स इंदस्स वज्ज- सचिवो, उवजीरज्जुसुअम्म भवदो वि अहम् । हुवे नि एत्थ उम्मरुओ । राजा—न खलु चिन्तयति भवान् । विदूषकः—(विचिन्तति ।) ऐसो चिंतेमि । मा उण परिदेवि- १ भो, अहल्याकामुकस्येन्द्रस्य यत्र मन्त्री, उर्वशीकामुकस्य च वसिष्ठोऽभूत्। द्वावप्यत्रोन्मत्तौ । २ एष चिन्तयामि। मा पुनः परिदेविन मनागपि भवतुपति। अहो, अह कावदर्गा। मानसावत्र दर्शनीयतामुत्कण्ठा दिशान्तवस्तु त्वाद् ॥ बहुकुसुमितास्विति । बहुकुसुमितास्वप्यननासु न समाध्वनिरत सवनगेमनीष्वपि च व्यञ्जना उ- पनव नन... ना उप... समानत्वात्तस्या भवनेनादितनतया प्रकटा र दिनव क... जन। दपि। १ बहु शाल्मजन्द्र नानोपवनानाेषु नोञ्च । तन ना णी यपि र स्प... नु ता श नु । । र ह ना । विशेषेणमाह—नन्दन ति । न वन र विनाजनरा ३ ... द्युरामटमनामा बहुकुसुमितान्वयानि जित र वद्रवन दु ० नोपन वन य ई चुकरी शास्त्रनाम्न्या या मव णि र ? १ L नि । इन वल । ४ । । । राम न र । अतिशित र । गांथां गौचर्मा ? २ र आगुचि । न गनन २ जा प्राण्डा । ५ युक्त । । । व्योमावा र । न च स्य रगार र सिस न स्या । ति । रोमा व तु विऽविष्यञ्च नाव च तुन नयान्न र । । । क्या । भन इयु । । ।-६ रोरि राग् । सम र्श ऽत्रशुप । । ३ । २ । त २ सा । विदूषक । म नटप्पा कामुक न व सचिव उर्वशी कामुकस्य रसना यहम् । ० उ पनो मत्तो ॥ विदूषक । ए वि । मा । मा पुन रागन्ध समागप भ० पति ।

३८ विक्रमोर्वशीये देहि मे त्वां पश्यामि। (नेपथ्ये गीयते। उपगताम् इतश्चेतश्चावलोक्य) अये, अयम् कण्ठध्वनिः। राजा— अमुणा मह णेहसमुब्भवेण गा हिअअं पेइवाविहेणिअम्। अभितुत्ती व्व बाप्पणिग्गमो वअणे णीसुसिरा विरेइ ॥ ७ ॥ (इति परिक्रामति।) (पुनः उपगतं द्विपदीं विभाव्य च।) विदूषकः—भो वअस्स ! कहिं खु अहिरमसि ? राजा—(विलोक्य। सविषादम्) मोद, दैवहतकेन पुनः उर्वशीमेव सम्भाव्य धावितोऽस्मि। किञ्च भवता तस्या वृत्तान्तः कश्चिदुपलब्धः ? विदूषकः— ण उण मए लद्धा। राजा—(स्वगतम्) नूनम् एषा कुपिता।

विक्रमोर्वशीयम् । ३९ उर्वशी - सखि मे प्राणेश्वरस्य वार्तामवधारय । चित्रलेखा - अत्र किं विचारणीयम् । अहो दृश्य- ते महाराजः । पूर्वरङ्ग - नान्दी प्रयुक्ता । तस्मिन् प्रयोगे - यदा लक्ष्मी स्वयंवरोऽभिनिर्वृत्तः । तदा उर्वशी स्वचित्तेन पुरूरवसं स्मरन्ती आसीत् । क्रोधान्मुनिना 'उर्वशी भूलोके पतिष्यसि' इति शप्ता । महेन्द्रेण - "यस्य त्वं मन्मथवशानुगा जाता तस्यैव भवती भविष्यति" इत्यनुगृहीता स्वस्थानं गन्तुमाज्ञा दत्ता । चित्रलेखा - सखि, तिष्ठता तावत् । किं भगवता देवगुरुणा १ प्रत्यक्षं दृष्टिगोचरं ज्ञानमभवत् । २ सर्वप्रपञ्चवर्तिनीनां प्रजानां वृत्तान्तः प्रत्यक्षत एव सर्वदा दृश्यत इति । ३ ततस्ततः । ४ प्रयोगे नाट्यप्रयोगे । ५ भरतेन मुनिना प्रवर्तिते । ६ लक्ष्मीस्वयंवर इत्याख्याने नाटके । ७ तस्यां लक्ष्म्यां यदा उर्वशी वर्तते स्म तदा वारुणी-भूमिकामभिनयन्त्या मेनकया पृष्टा । ८ सोऽहं कस्मै दीयेय । अत्र भगवता देवगुरुणा अपराद्धिका इत्यनेन मुनिना वारुणीवाक्यश्रवणादनन्तरं क्रुष्टेत्याह ॥ चित्रलेखा । सखि लज्जिता उर्वशी ... यदा त्वया पुनस्तस्य प्रत्ययः प्रयुक्तः । उर्वशी । अनु- गृहीतास्मि । चित्रलेखा । भो नु खलु विद्याधर्या ॥ उर्वशी । मदनः खलु मां विकलयति । चित्रलेखा । भद्रम् । परं न विस्मयनीयम् ॥ उर्वशी । तव ता- वद्विदूषकस्य वा ... तस्य गच्छन्त्याः कामचारो भवेत् ॥ चित्रलेखा ।

The provided image is completely blank and contains no text to transcribe.

द्वितीयोऽङ्कः। ४१ चित्रलेखा-(राजानं दृष्ट्वा सहर्षम्।) सहि, एसो पदमोदिदो विअ भववं चन्दो कोमुदिं विअ अवेक्खदि तुमम्। उर्वशी-(विलोक्य।) हला, दाणिं पदमदसणादो वि सवि- सेसं पिअदंसणो मे महाराओ पडिभादि। चित्रलेखा-जुज्जदि। ता एहि। उवसप्पम्ह। उर्वशी-णे दाव उवसप्पिस्सम्। तिरकरिणीपडिच्छण्णा पास- वत्तिणी भविअ सुणिस्सं दाव पासवत्तिणा वअस्सेण सह विअणे किं मन्तअन्तो चिट्ठदि त्ति। चित्रलेखा-जेहा द रोअदि। (उभे यथोक्तमनुतिष्ठतः।) विदूषकः-भो, चिन्तिदा मए दुल्लहप्पणइअणस्स समागमो- वाओ। (राजा तूष्णीमास्ते।) १ सखि, एष प्रथमोदित इव भगवांश्चन्द्रः कौमुदीमिवावेक्षते त्वाम्। २ सखि, इदानीं प्रथमदर्शनादपि सविशेषं प्रियदर्शनो मे महा- राजः प्रतिभाति। ३ युक्तम्। तदेहि। उपसर्पाव। ४ न तावदुपसर्पिष्यामि। तिरस्करिणीप्रच्छन्ना पार्श्ववर्तिनी भूत्वा श्रोष्यामि तावत् पार्श्ववर्तिना वयस्येन सह विजने किं मन्त्रय- माणस्तिष्ठतीति। ५ यथा ते रोचते। ६ भोश्चिन्तिता मया दुर्लभप्रणयिजनस्य समागमोपायः। प्रमदवनं वातप्र क्षेम्याम् ॥ चित्रलेखा। राज एष प्रथमोदित इव शिवा ० मीक्षित त्वाम् ॥ उर्वशी । सखि इदानीं प्रथमदर्शनादपि सविशेषं प्रियदर्शनो मे महाराजः प्रतिभाति ॥ चित्रलेखा । युक्तम् तदेहि । उपसर्पाव ॥ उर्वशी । न तावदुपसर्पिष्यामि तिरस्करिणीसंछन्ना पार्श्ववर्ती भूत्वा तावत् शृणोमि पार्श्ववर्तिना वयस्येन सह विजने किं मन्त्रयमाणस्तिष्ठतीति । तिरस्करिणी तु संनाया । चित्रलेखा । यथा ते रोचते ॥ विदूषकः ।

४२ विक्रमोर्वशीये उर्वशी—का उण धण्णा इत्थिआ जा इमिणा पहिमुग्गमाणा अत्ताणअ विनोददि । चित्रलेखा—झाणम्म किं विलम्बीयदि । उर्वशी—सहि, भीआमि सहसा पच्छाआदो णिक्खादुम् । विदूषक —भो, ण भणामि चिन्तिदो मए दुल्हप्पणइनाम- मागमोवाओ । राजा—वयस्य, कथ्यताम् । विदूषक —सिमिणैसमागमआरिणि णिद्दं सेवदु भवम् । अहवा तत्तमोदीए उव्वसीए पडिकिर्दि चित्तफल्ल अहिलिहिय आलो- अन्तो अत्ताणअं विनोदेहि । १ का पुनर्घन्या स्त्री या अनेन परिमृग्यमाणात्मानं विनोदयति । २ ध्यानाथ किं विलम्ब्यते । ३ सखि, बिभेमि सहसा पश्चाद्भागो निर्गन्तुम् । ४ भो, ननु भणामि चिन्तितो मया दुर्लभप्रणयिजनसमागमो- पाय । ५ स्वप्नसमागमकारिणी निद्रा सेव्यतां भवान् । अथवा तत्र- भवत्या उर्वश्याः प्रतिकृतिं चित्रफलकेऽभिलिख्य विलोकयन् आत्मनं विनो- दय । ना विचिन्तयसि । १ अनुत्तालपवनस्य । क घ ऽ ३ ।। । ख द अनेन परिरम्युद्दमान आत्मानं विनोदयति । घ ण न मुङ्गे । भन् १ मुद्दमुग्ग० म ०लममाणा । राजा प्रियं हेतु यथा कथ्य च वित्रा विनिद्रा । इति विदूषकं २ । पश्चादुद्गमान् क पश्चाद्भाग० ॥ चित्रलेखा । क किं विळम्ब्यते । उर्वशी । सखि बिभेमि ०म ०१ ३ ५ । विदूषकः ।० ननु०४ वि० न मया दुर्लभ ०१ जनसमागम ०१ ण ५ विदूषक । स्व०मम कार०५०५ वि० १ सेव्यतां भवान् । अथवा तत्र पूर्वैः प्रतिकृतिं चित्रफलक 'लखन्त आलोचयन् म द । । ऽवे

द्वितीयाङ्कः । ४१ पुरुषः—(सहर्षम्) ईदृशेन दिव्येन, भगवता प्रेषितः । राजा—साधु दाक्षायणीपुत्र साधु । उत्सङ्गे नृपतेः सुतस्य सहसा संवाह्यमानोऽपराद् वक्षः सम्परिमृज्य चामरमरुत्सङ्गेन निष्कासितः । अन्तर्गूढरुषा तथापि विदधत्सेवाप्रगल्भं वचो मूर्ध्ना संस्पृशताऽमुना न नमितौ धूर्तेन पादौ गुरोः ॥ १० ॥ शिष्यः—भो, एवं गुरुर्भवन्तम् । वृद्धः—कुतूहलः । एष एवापरः शिष्यभागः । विदूषकः—एषोऽहं सङ्कटे पतितोऽस्मि । राजा—(विलोक्य ।) किं ब्रूते यदुदञ्चितेक्षणयुगं साकूतमालोक्यते यत्किञ्चिद्विमृशन्नधोमुखतया ध्यायन्निवोद्वीक्ष्यते । अव्यक्तं नमितोऽथ विस्मयसमुद्भूता... स संहृष्टमनाः स्वयं व्यपनयत्येतामयं संशयम् ॥ ११ ॥ १ ईदृशेन इति क० पुस्तके नास्ति । २ 'इति' क० पुस्तके नास्ति । ६ ४१

The provided image appears to be entirely blank or contains no visible text. Please upload a clear image containing the text you would like transcribed.

द्वितीयोऽङ्कः। १५ दूतीव मुञ्चन्ते पश्चात्पाशव्यथा रुदितिमिव विप्र- लिप्सुं दृष्टे । राजा—आस्तां यतः स्थातुम् । (देवीमनुमत्य च प्रदर्शयेत् ।) वत्स, प्रसादय सर्वं । विदूषकः—भो वअस्स अदिभिरुई णं सुणिदु इच्छामि । दासी—जादु जादु । अज्ज, णमो दे । राजा—वत्सताम् । (इति उपपदति ।) नीतेषु संयामयिता पदं घटं मुखं समुन्नमय्य सद्यः सक्रोधतया गृह्य रमयेश मुदं । यद्यद्दि अअम् रश्मिप्रसारितार्थानलसञ्जन्मित द्वावित मुक्ता कन्दलवन्धकाणा विसिद्धि इव शरीर ॥ १२ ॥ १ यद्यत्प्रसारितं पश्चात्पाशव्यथं १ । २ जादु णिअदु । अज्ज, वन्दामी । ३ स्तनाभोगं रश्मिप्रसारि स्तनद्वयं यन्श्री- मत्तं च मुखं समुन्नमय्य तव ।

४६ विक्रमोर्वशीये उर्वशी—किं' णु संपदं भणिस्सदि। चित्रलेखा—किं' णु। भणिदं एदं एदेण मणाफरुसज्जादो वमेहिं अङ्गेहिं । विदूषक —दिट्ठिआ मए परु बुभुक्खिदेण सोत्थिवाअणिअं विअ लद्धं भवदो सम्भासणकारणम् । राजा—समाश्वास्यैति किमुच्यते । तुल्यानुरागपिशुनं ललिताथबन्धं पत्रे निवेशितमुदाहरणं प्रियायाः । उत्पक्ष्मलो मम सखे मदिरेशणाया वक्त्रा समागतमिवाऽऽननमाननेन ॥ १३ ॥ उर्वशी—ऐंच्य वो गणामाओ मरी। १ किं नु साम्प्रतं भणिष्यति । २ किं नु । भणितमेतदेतेन मनाक्परुषा... ३ दिष्ट्या मया परुं बुभुक्षितेन स्वस्तिवाचनिकमिव लब्धं भवतो सम्भाषणहेतुकम् । ४ नन्वहं गताशामयि ।

द्वितीयोऽङ्कः । ४७ राजा—वयस्य, अङ्गुलीस्वेदेन मे लुप्यन्तेऽक्षराणि । धार्यता- मयं स्वहस्ते निक्षेपः प्रियायाः । विदूषकः — (गृहीत्वा ।) तदो किं तत्तभोदी उवसी भवदो मणोरहतरुकुसुमं दंसिअ फले विसंवदिस्सदि । उर्वशी—हला, जाव उवत्थाणकादरं अत्ताणअं समवस्थावेमि, ताव तुमं अत्ताणअं दंसिअ जं मे अणुण्हं तं भणाहि । चित्रलेखा—तहा । (इति तिरस्करिणीमपनीय राजानमुपगत्य ।) जेदु जेदु महाराओ । राजा—(संभ्रमादरनम्रया) स्वागतं भवत्यै । (पार्श्वमवलोक्य ।) भद्रे, न तथा नन्दयसि मां सख्या विरहिता तया । सङ्गमे दृष्टपूर्वव यमुना गङ्गया यथा ॥ १४ ॥ चित्रलेखा—णेन पच्छ महाराह दीसदि, पच्छा विज्जुल्लदा । विदूषकः —(अपवार्य ।) केट्ट णं एसा उवसी उवगदा । तत्तभोदीए उव्वसीए सहअरीए प्पहाए होदव्वम् । १ ततः किं तत्रभवती उर्वशी भवतो मनोरथतरुकुसुमं दर्शयित्वा फले विसंवादयिष्यति । २ सखि यावदुपस्थानकातरमात्मानं समवस्थापयामि तावत्त्वमात्मानं दर्शयित्वा यन्ममानुगुणं तत्भण । ३ तथा । जयतु जयतु महाराजः । ४ नेनं पश्चान्महाराजो दृश्यते पश्चाद्विद्युल्लता । इयं ततो वा । ततो वा । वयं रङ्गावस्थया मन्तव्यम् ।

The provided image is completely blank and does not contain any visible text to transcribe.

द्वितीयोऽङ्कः । ४९ चित्रलेखा—(उर्वशीमुपेत्य ।) हला, इदो एहि । णिमुक्तर- भीषणं मअणं पेक्खिअ पिअदमस्स दं दंसिदिं संजुत्ता । उर्वशी—(तिरस्करिणीमपनीय ।) अयि अवणत्थिदे, लहु णञ्च तुए परित्तत्ताम्हि । चित्रलेखा—(सस्मितम् ।) एंदम्मि मुहुत्ते जाणिस्सामो को क संठिस्सदि त्ति । आआरं दाव पडिवज्ज । उर्वशी—(साध्वसकम्पमुपगम्य सव्रीडम् ।) जेदु जेदु महाराओ । राजा—(सहर्षम् ।) सुन्दरि, मया नाम जिन यम्य त्वयाद्य समुदीर्यते । जयशब्दः सहस्राक्षादागतः पुरषा तरम् ॥ १६ ॥ (हस्ते गृहीत्वा चासने उपवेशयति ।) १ सखि, इत एहि । निवृत्ततर भीषणं मदनं प्रेक्ष्य प्रियतमस्य ते दर्शने मयुक्ता । २ अयि अनवस्थिते, लघ्वत्र यथा परित्यक्तास्मि । ३ एतस्मिन्मुहूर्ते ज्ञास्यामः कः क स्थास्यतीति । आचारं तावत् निरूपय । ४ जयतु जयतु महाराजः । चित्रलेखा । सखि इत एहि । निवृत्ततर भीषणं मदनं प्रेक्ष्य प्रिय- तमस्य ते दर्शने संयुक्ता । दृश्यतामिति शेषः । निवृत्ततरं मदनं न प्रेक्ष्य तदर्थं दर्शने संयुक्ता इति कश्चित् ॥ उर्वशी । अयि अनवस्थिते लघवत्र त्वया परित्य- क्तास्मि ॥ चित्रलेखा । एतस्मिन्मुहूर्ते ज्ञास्यामः कः क स्थास्यतीति । आचारं तावत् प्रतिपद्यस्व ॥ उर्वशी । जयतु जयतु महाराजः । (पाणिग्रहणं चिकीर्षुः सहर्ष तं वदाम्यु । जयतु जयतु महाराजः ॥ मया नामेति । जिन गेषु मया येन भाजनं वचनान्तरेण सहस्राक्षात् त्वत्पूर्वस्य इन्द्रस्य आगतः प्रसादात् त्वया समुदीर्यते विज्ञाप्यते इति । अद्य च जयतु राजन् स्वागतं पुरषा न्तरम् इत्य नमुत्सरोत्तरं वाक्येय शक्र वने न तस्योद्भूतं जयतीत्यायु । यथैवं रूपं स्यादुक्तं लिङ्गम् ॥१६॥